استادیار گروه روانشناسی بالینی و دبیر کارگروه سلامت روان در بحران دانشگاه علوم پزشکی مشهد، در حاشیه وبینار منطقهای «مراقبت روانی در روزهای سخت» با تشریح مفهوم مراقبت روانی بهعنوان پیشگیری سطح اول، بر نقش اساتید، سرپرستان خوابگاهها و مدیران آموزشی در کاهش آسیبهای روانی دانشجویان در شرایط فشار و ناامنی تأکید کرد.
به گزارش وبدا، دکتر فرشاد شیبانی با اشاره به اینکه بیشترین اثرگذاری در کاهش آسیبهای روانی در سطح تماسهای اولیه و روزمره رخ میدهد، گفت: مراقبت روانی مجموعهای از رفتارها، نگرشها و مهارتهای ارتباطی است که به فرد در شرایط فشار روانی کمک میکند احساس دیدهشدن، درکشدن، امنیت و امید نسبی داشته باشد؛ بدون آنکه وارد فرآیند درمان تخصصی شویم. به گفته وی، مراقبت روانی درمان نیست، بلکه حضور انسانیِ آگاهانه است
وی با تشریح واکنشهای شایع روانی دانشجویان در شرایط فشار و ناامنی، از اُفت تمرکز، اضطراب، تحریکپذیری، کنارهگیری اجتماعی و اُفت عملکرد تحصیلی بهعنوان واکنشهای طبیعی انسان در موقعیتهای دشوار یاد کرد و افزود: گاهی افت عملکرد نشانه تنبلی نیست، بلکه علامت فرسودگی ذهنی است.
دبیر کارگروه سلامت روان در بحران دانشگاه علوم پزشکی مشهد، اصول چهارگانه مراقبت روانی برای اساتید و سرپرستان خوابگاهها را «دیدن بدون نصیحت»، «نرمالسازی بدون سادهسازی»، «حضور آرام بهجای راهحل فوری» و «مرزبندی نقشها» عنوان کرد و تصریح کرد: استاد درمانگر نیست، اما میتواند پل ارتباطی مؤثر برای هدایت دانشجو به دریافت کمک حرفهای باشد.
وی همچنین به مهارتهای ضروری در مراقبت روانی از جمله گوشدادن فعال، نامگذاری احساسات، طرح سؤالهای باز و تحمل سکوت اشاره کرد و گفت: نامگذاری احساسات میتواند به کاهش شدت برانگیختگی هیجانی کمک کند و بیان تجربه، نخستین گام برای تحملپذیر شدن آن است.
دکتر شیبانی در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به علائم هشداردهندهای مانند اُفت شدید عملکرد، ناامیدی مداوم، افکار مرتبط با مرگ و خودکشی، انزوای شدید و بیخوابیهای پایدار، تأکید کرد: در صورت مشاهده این نشانهها، ارجاع به خدمات تخصصی سلامت روان ضروری است.
وی با تأکید بر اهمیت «خودمراقبتی» برای فعالان حوزه آموزش و سلامت، مفهوم فرسودگی ناشی از همدلی (Compassion Fatigue) را یادآور شد و گفت: نمیتوان منبع آرامش دیگران بود، وقتی خودمان تهی هستیم. از اینرو، توجه به بهداشت خواب، تمرینهای تنفسی، آرامسازی عضلانی، ذهنآگاهی و مدیریت افکار مزاحم از راهکارهای ساده و در دسترس برای حفظ تعادل روانی به شمار میرود.
وبینار منطقهای «مراقبت روانی در روزهای سخت» با هدف ارتقای مهارتهای ارتباطی و حمایتی اساتید و مدیران آموزشی برگزار شد و بر تقویت تابآوری روانی جامعه دانشگاهی در شرایط دشوار تأکید داشت.
