عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تشریح مکانیزمهای علمی تنظیم هیجان، بر اهمیت پذیرش آگاهانه احساسات به جای سرکوب آنها تاکید کرد و راهکارهای عملی برای افزایش تابآوری روانی در مواجهه با فشارهای محیطی را تبیین نمود.
دکتر فرشاد شیبانی، روانشناس بالینی و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در گفتگو با وب دا در ابتدای سخنان خود ضمن تسلیت شهادت مقام معظم رهبری، به بررسی ابعاد روانشناختی مدیریت بحران پرداخت و اظهار کرد: تنظیم هیجان به معنای نادیده گرفتن یا سرکوب احساسات نیست، بلکه به معنای شناخت، درک و مدیریت آگاهانه آنهاست.
دکتر شیبانی با اشاره به اینکه هیجانها ذاتاً کارکردی و مفید هستند، تصریح کرد: ترس ما را از خطر آگاه میکند، خشم نشاندهنده نقض مرزهاست، غم فرصت سوگواری و بازسازی میدهد و شادی پیوندهای اجتماعی را تقویت میکند. هدف ما حذف هیجان نیست، بلکه استفاده هوشمندانه از پیامی است که هر هیجان با خود به همراه دارد.
این روانشناس بالینی، نخستین گام در تنظیم هیجان را «نامگذاری دقیق احساس» دانست و افزود: پژوهشهای علمی ثابت کردهاند زمانی که فرد بتواند احساس خود را بهدرستی شناسایی و توصیف کند، شدت برانگیختگی فیزیولوژیک او کاهش یافته و فضای لازم برای تصمیمگیری منطقی فراهم میشود.
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، گام دوم را پذیرش تجربه هیجانی برشمرد و خاطرنشان کرد: مقاومت افراطی در برابر احساسات ناخوشایند، معمولاً باعث تشدید آنها میشود. پذیرش به معنای تایید رفتارهای تکانشی نیست، بلکه به این معناست که فرد بپذیرد در لحظه دچار اضطراب یا خشم است. در این فاصله کوتاه، میتوان با استفاده از تکنیکهایی نظیر تنفس آهسته دیافراگمی یا مکث چند دقیقهای، به مغز فرصت داد تا از واکنشهای فوری به سمت پاسخهای سنجیده حرکت کند.
دکتر شیبانی در ادامه به اهمیت «بازنگری شناختی» اشاره کرد و گفت: بسیاری از اوقات، تفسیر ما از یک موقعیت بیش از خودِ آن واقعه، هیجان را شکل میدهد. پرسشهایی نظیر «آیا شواهد قطعی برای این برداشت دارم؟» یا «آیا توضیح جایگزین دیگری وجود دارد؟» میتواند به شکل موثری شدت هیجانات منفی را تعدیل کند.
وی در پایان بر نقش حیاتی سبک زندگی در حفظ سلامت روان تاکید کرد و افزود: خواب کافی، فعالیت بدنی منظم، حفظ ارتباطات حمایتی و بهویژه محدود کردن مصرف اخبار و حضور در شبکههای اجتماعی در زمانهای فشار روانی*، ظرفیت تابآوری را به شدت افزایش میدهد. وقتی به پیام هیجانها گوش دهیم و به شیوهای سالم به آنها پاسخ دهیم، کیفیت روابط و رضایت کلی از زندگی ارتقا مییابد.
