مدیر گروه طب ایرانی و مکمل دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به آداب تغذیه ای ماه مبارک رمضان تأکید کرد: ماه رمضان صرفاً زمان پرهیز از خوردن نیست، بلکه باید بهعنوان فرصتی برای بازتنظیم عادات غذایی، استراحت دستگاه گوارش و تقویت بنیه بدن مورد توجه قرار گیرد.
دکتر علیرضا درخشان، در گفتگو با وب دا، در تشریح نگاه طب سنتی ایرانی به ماه رمضان اظهار داشت: این ماه فرصتی استثنایی برای بازتنظیم عملکرد بدن است و نباید به زمان پرخوری و بروز مشکلات گوارشی تبدیل شود.
دانشیار دانشگاه علوم پزشکی مشهد تأکید کرد: دانشمندان طب ایرانی معتقدند که " چگونه خوردن" به اندازه " چه خوردن " اهمیت دارد و از این رو، در ماه رمضان باید بیش از هر چیز به شیوه، مقدار و زمان مصرف غذا توجه کرد تا روزهداری به فرصتی برای سلامت تبدیل شود، نه زمینهای برای بروز مشکلات گوارشی.
دکتر درخشان، شایعترین خطای تغذیهای را پرخوری ناگهانی و درهم خوری پس از ساعتها گرسنگی دانست و تاکید کرد : معدهای که مدت طولانی خالی بوده، تحمل حجم زیاد غذا یا ترکیبات سنگین و متنوع را ندارد.
نوشیدنی گرم همراه با خرما، عسل یا مویز؛ بهترین شروع در افطار
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد توصیه کرد: آغاز خوردن باید ملایم و کمحجم باشد؛ برای مثال میتوان ابتدا یک نوشیدنی گرم مانند آبعسل گرم، چای کمرنگ یا شیر گرم را همراه با مقدار کمی خرما، عسل، مویز یا سوپ رقیق مصرف کرد. پس از این شروع سبک، اگر فرد بخواهد بلافاصله غذای اصلی را میل کند، بهتر است آن را در حجم کم و بهصورت یک وعده سبک مصرف نماید، نه یک وعده کامل. اما اگر حدود نیم تا یک ساعت فاصله داده شود، میتوان پس از آن غذای اصلی را بهصورت کامل و متعادل میل کرد. اصل اساسی این است که ورود غذا به معده تدریجی باشد.
مصرف نوشیدنیهای بسیار سرد یا یخدار در ابتدای افطار ممنوع!
این متخصص طب ایرانی مصرف نوشیدنیهای بسیار سرد یا یخدار در ابتدای افطار را موجب اختلال هضم و نفخ برشمرد و افزود: اگر قرار است از نوشیدنی خنک استفاده شود، بهتر است کمی بعد از افطار و بهصورت جرعهجرعه باشد. همچنین، وی مصرف همزمان چند غذای سنگین، پرچرب یا سرخکرده را نامناسب دانسته و ترکیباتی مانند سوپ رقیق سبزیجات، آش ساده، خورشتهای کمچرب، نان و پنیر با گردو و سبزی را گزینههای بهتری عنوان کرد. دکتر درخشان بر پرهیز از ریزهخواری مداوم بین افطار تا سحر تأکید کرد و گفت: باید توجه داشت که فاصله افطار تا سحر، زمان جبران یکجای غذای نخورده شده در روز نیست؛ بلکه فرصتی برای تمرین اعتدال در خوردن است.
سحری کامل اما معتدل؛ ضامن توان روزانه و کاهش تشنگی
مدیر گروه طب ایرانی دانشگاه، در خصوص وعده سحر نیز افزود: سحری باید کامل اما معتدل باشد؛ ترکیبی از نان سبوسدار یا برنج همراه با غذای پروتئینی مانند تخممرغ یا خورشت یا سایر خوراک های آبپز حاوی گوشت گوسفند یا مرغ بصورت کمچرب و همراه با سبزیجات. غذاهای بسیار شور، پرادویه، سرخکرده یا بسیار شیرین در سحر، تشنگی روز بعد را تشدید میکنند. همچنین، مصرف ماست و سالاد همراه با غذای اصلی در هر دو وعده توصیه نمیشود و نوشیدن آب باید بهتدریج انجام شود.
مصرف نوشیدنیهای طبیعی در فاصله افطار تا سحر توصیه می شود
دکتر درخشان همچنین به تشنگی روزانه اشاره کرد و گفت: برای پیشگیری از تشنگی، کیفیت غذا نقش مهمتری دارد؛ غذاهای شور، چرب، بسیار شیرین یا بسیار ادویهدار عطش را افزایش میدهند. استفاده از نوشیدنیهای طبیعی رقیق نظیر شربت لیمو، سکنجبین و بذرهای لعابدهنده مانند تخم شربتی، خاکشیر، بذر بالنگو یا بذر خرفه در فاصله بین افطار تا سحر میتواند کمککننده باشد. وی توصیه کرد: میوهها یا حدود یک ساعت پس از وعده اصلی شب، یا در فاصله بین افطار تا سحر مصرف شوند و در هر نوبت، تنها یک نوع میوه خورده شود.
خواب کافی و فعالیت بدنی متعادل؛ دو اصل مهم حفظ توان روزهداری
این استاد دانشگاه با اشاره به اهمیت سبک زندگی در ماه رمضان گفت: خواب کافی در این ماه ضروری است، زیرا کمخوابی میتواند موجب ضعف بدن و کاهش توان روزهداری شود. به همین دلیل، لازم است برنامه خواب بهگونهای تنظیم شود که بدن فرصت استراحت کافی داشته باشد. وی همچنین تأکید کرد که فعالیت بدنی در ماه رمضان نباید بهطور کامل کنار گذاشته شود، اما لازم است شدت آن کمتر از حالت معمول باشد و از ورزشهای سنگین پرهیز شود. به گفته وی، فعالیت بدنی سبک بهتر است حدود دو ساعت پس از غذا یا چند ساعت پس از سحر انجام شود و خواب نیز نباید بلافاصله پس از غذا باشد، زیرا خوابیدن یا تحرک با معده کاملاً پر میتواند موجب اختلال در هضم و احساس سنگینی شود. این متخصص طب ایرانی افزود: افرادی که به بیماریهای مزمن مانند دیابت یا بیماریهای قلبی مبتلا هستند، لازم است پیش از روزهداری با پزشک مشورت کنند.
راهکارهای کاهش احتمال یبوست در ماه رمضان
دکتر درخشان یبوست را در روزهداران، بهویژه با مزاج گرم و خشک، شایع دانست و برای پیشگیری، توصیه به مصرف سبزیجات و میوههای پرآب (کاهو، خیار، انجیر، آلو) و سبزیهای پخته و دانههای لعابدار نمود. وی افزود: افزودن ادویههای گرم و ملایم مانند دارچین و آویشن به سالاد همراه با روغن زیتون، به تعادل مزاج و کاهش خشکی دستگاه گوارش کمک کرده و یبوست را بهطور مؤثر کاهش میدهد. همچنین، ماساژ دورانی شکم با روغن بابونه یا زیتون در حالت درازکش میتواند حرکات روده را بهبود بخشد. دکتر علیرضا درخشان پیام اصلی طب سنتی ایرانی در ماه رمضان را «محور اعتدال» در مقدار، تنوع، زمان و کیفیت غذا دانست و خاطرنشان ساخت: اگر آغاز خوردن ملایم باشد، حجم غذا متعادل بماند و از پرخوری و تنوع افراطی پرهیز شود، این ماه میتواند به فرصتی برای اصلاح عادات غذایی و دستیابی به سبکی و نشاط بیشتر تبدیل گردد.
