متخصص زنان، فلوشیپ انکولوژی زنان و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به نامگذاری ۱۸ اردیبهشت به عنوان روز جهانی سرطان تخمدان گفت: این بیماری یکی از علل مهم مرگومیر ناشی از سرطانهای زنان به شمار میرود و به دلیل علائم غیر اختصاصی، در بسیاری از موارد در مراحل پیشرفته تشخیص داده میشود.
دکتر مرجانه فرازستانیان در گفتوگو با وبدا اظهار کرد: سرطان تخمدان سومین سرطان شایع ژینکولوژی در زنان پس از سرطان دهانه رحم و سرطان رحم است، اما با توجه به کاهش شیوع و مرگومیر ناشی از سرطان دهانه رحم، این بیماری به عنوان دومین سرطان شایع و از مهمترین علل مرگ ناشی از سرطانهای ژینکولوژی شناخته میشود.
وی افزود: سرطان تخمدان ششمین علت مرگ ناشی از سرطان در زنان محسوب میشود و به طور کلی حدود ۱.۱ درصد زنان در طول زندگی ممکن است به این سرطان مبتلا شوند.
این متخصص زنان درباره علائم بیماری گفت: بیماران مبتلا به سرطان تخمدان ممکن است با علائم حاد مانند تجمع مایع در شکم (آسیت)، انسداد روده یا ترومبوز مراجعه کنند، اما در بسیاری از موارد علائم بهصورت تدریجی و تحتحاد بروز میکند.
وی ادامه داد: دردهای مزمن شکم و لگن، بزرگ شدن شکم، علائم غیر اختصاصی گوارشی، مشکلات ادراری و در مراحل پیشرفته انسداد روده از جمله نشانههایی است که ممکن است بیماران با آن مراجعه کنند.
دکتر فرازستانیان با بیان اینکه علائم گوارشی در این نوع سرطان اغلب غیر اختصاصی است، افزود: تهوع، استفراغ، بیاشتهایی، نفخ شکم و احساس سیری زودرس از جمله علائمی هستند که معمولاً در مراحل پیشرفتهتر دیده میشوند. اگر فردی در بیشتر روزهای هفته و طی چندین هفته چنین علائمی داشته باشد و به درمانهای معمول پاسخ ندهد، لازم است از نظر بیماریهای ژینکولوژی و آنکولوژی مورد بررسی قرار گیرد.
علائم پنهان؛ از خونریزی غیرطبیعی تا دردهای مزمن شکم
این فلوشیپ انکولوژی زنان خاطرنشان کرد: در برخی موارد بیماران با خونریزی واژینال مراجعه میکنند که البته این علامت در سرطان تخمدان کمتر شایع است، اما هرگونه خونریزی غیرطبیعی مانند طولانی شدن قاعدگی یا خونریزی بین دورههای قاعدگی باید مورد بررسی قرار گیرد.
وی افزود: گاهی نیز توده تخمدان به صورت اتفاقی در بررسیهای سونوگرافی که به دلایل دیگر انجام شده یا هنگام انجام جراحیهای دیگر تشخیص داده میشود. در صورت شک به بیماری، معاینه، سونوگرافی و در صورت نیاز سیتیاسکن انجام خواهد شد.
دکتر فرازستانیان با اشاره به روشهای درمانی گفت: جراحی یکی از ارکان اصلی درمان سرطان تخمدان است و در بسیاری از موارد، بهویژه در مراحل غیر اولیه، شیمیدرمانی نیز به عنوان بخشی از درمان انجام میشود.
وی یادآور شد: سرطان تخمدان معمولاً علامت اختصاصی مشخصی ندارد و ممکن است با علائم غیر اختصاصی گوارشی، ادراری یا حتی ریوی بروز کند؛ بنابراین توجه به نشانههایی مانند درد شکم، بزرگ شدن شکم و درد لگن اهمیت زیادی دارد.
این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد درباره عوامل خطر این بیماری گفت: افزایش سن یکی از مهمترین عوامل خطر است و احتمال بروز بیماری در زنان بالای ۵۰ سال بیشتر میشود. البته نوعی از تومورهای تخمدان به نام ژرمسلتومورها در دهه دوم و سوم زندگی بروز میکنند که معمولاً درمانپذیری خوبی دارند.
وی افزود: طولانی بودن دوره باروری مانند شروع زودهنگام قاعدگی یا یائسگی دیررس و همچنین نداشتن بارداری یا زایمان از دیگر عوامل خطر این بیماری به شمار میرود
دکتر فرازستانیان با اشاره به عوامل ژنتیکی و برخی سندرمهای ارثی مانند سندرم لینچ گفت: در افرادی که سابقه خانوادگی سرطان تخمدان دارند، احتمال ابتلا ممکن است تا حدود ۷ درصد افزایش یابد و با افزایش تعداد افراد مبتلا در خانواده، میزان خطر نیز بیشتر خواهد شد.
وی همچنین تابش اشعه به ناحیه لگن و در موارد نادر اندومتریوز را از دیگر عوامل مرتبط با افزایش خطر این بیماری عنوان کرد و افزود: البته اندومتریوز به طور مستقیم عامل سرطان تخمدان محسوب نمیشود.
این فلوشیپ انکولوژی زنان با اشاره به عوامل محافظتی گفت: مصرف قرصهای جلوگیری از بارداری، بستن لولهها، برداشتن رحم، برداشتن دوطرفه لولهها و تخمدانها در موارد خاص، استفاده از IUD، شیردهی و زایمان از جمله عواملی هستند که میتوانند خطر ابتلا به سرطان تخمدان را کاهش دهند.
وی در پایان تأکید کرد: برای سرطان تخمدان غربالگری روتین در جمعیت عمومی وجود ندارد، بنابراین آگاهی از علائم و توجه به سابقه خانوادگی اهمیت زیادی دارد. افرادی که در خانواده خود سابقه سرطانهایی مانند پستان، تخمدان یا روده بزرگ دارند، بهتر است تحت مشاوره ژنتیک قرار گیرند.
