مسئول واحد آموزش مراقبت معنوی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اهمیت صبرورزی در مدیریت شرایط بحرانی گفت: در شرایط جنگی و موقعیت‌های بحرانی، مهم‌ترین اصل برای تصمیم‌گیری صحیح و بهره‌گیری از ظرفیت‌های موجود، حفظ ثبات و طمأنینه روحی و روانی است. وی همچنین بر دعا و بهره‌گیری از ظرفیت‌های معنوی ماه مبارک رمضان برای عبور بهتر از شرایط سخت تأکید کرد.

حجت‌الاسلام والمسلمین احسان ایزدی‌پور در گفت‌وگو با وبدا با اشاره به اهمیت صبر در شرایط بحرانی اظهار کرد: آیه شریفه «وَاصْبِرْ عَلَى مَا أَصَابَكَ إِنَّ ذَلِكَ مِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ» بیانگر این حقیقت است که در شرایط بحرانی و به‌طور خاص در مواجهه با شرایط جنگی، مهم‌ترین اصل برای مدیریت بحران آن است که انسان بتواند ثبات و طمأنینه روحی و روانی خود را حفظ کند تا در مواجهه با مشکلات بهترین تصمیم‌ها را بگیرد و از ظرفیت‌های موجود بیشترین بهره را ببرد.

مسئول واحد آموزش مراقبت معنوی دانشگاه علوم پزشکی مشهد درباره ویژگی بحران‌ها اظهار داشت: بحران‌ها معمولاً افراد را دچار تزلزل و نوعی از هم‌گسیختگی روحی و روانی می‌کنند. به همین دلیل افرادی که در شرایط بحران قرار می‌گیرند، اگر نتوانند افکار و احساسات خود را مدیریت کنند، دچار خطاهای شناختی می‌شوند و حتی از ظرفیت‌های موجودی که در اختیار دارند نیز استفاده نمی‌کنند. در بسیاری از موارد، مشکلات در شرایط بحرانی از آن جهت مضاعف می‌شود که به واسطه این تزلزل روحی ایجادشده، حتی از امکانات موجود و شرایطی که در حالت عادی قابل استفاده است نیز بهره‌برداری نمی‌شود.

حجت‌الاسلام والمسلمین ایزدی‌پور درباره حفظ ثبات روحی و روانی در شرایط بحرانی گفت: مهم‌ترین مهارتی که باید در مدیریت بحران کسب کنیم، حفظ ثبات روحی و روانی است و در ادبیات مراقبت معنوی از آن با عنوان جلوگیری از هم‌گسیختگی روحی و روانی یاد می‌شود. در این ادبیات، این موضوع با عنوان «صبرورزی» و مهارت صبرورزی مطرح می‌شود.

وی افزود: نکته قابل توجه آن است که در قرآن کریم، بخش قابل توجهی از آیاتی که درباره صبر و توصیه به صبر آمده‌اند، در شرایطی نازل شده‌اند که مرتبط با مواجهه با وضعیت‌های دشوار و حتی شرایط جنگی بوده‌اند.

مسئول واحد آموزش مراقبت معنوی دانشگاه ادامه داد: آیه معروف «وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِنَ الْأَمْوَالِ وَالْأَنْفُسِ وَالثَّمَرَاتِ وَبَشِّرِ الصَّابِرِينَ» نیز در سیاق آیاتی قرار گرفته که درباره مواجهه با شرایط سخت سخن می‌گوید. در چنین شرایطی قرآن کریم مهارت صبرورزی را به مؤمنان توصیه می‌کند؛ زیرا صبر مهارتی است که به انسان کمک می‌کند در حالی که از ثبات روحی و روانی برخوردار است، بهترین تصمیم‌ها را اتخاذ کند و شرایط بحرانی را بهتر مدیریت کند.

وی افزود: نکته مهم آن است که صبرورزی باید از راه‌های مختلف تقویت شود؛ به‌ویژه برای افرادی که در میدان عمل حضور دارند یا مسئولیت مدیریت دیگران را بر عهده دارند. این افراد باید بتوانند دیگران را نیز در شرایطی از آرامش و طمأنینه قرار دهند تا امکان عبور از مرحله بحران فراهم شود.

ایزدی‌پور با استناد به آیه «فَاسْتَقِمْ كَمَا أُمِرْتَ وَمَنْ تَابَ مَعَكَ» گفت: حتی پیامبر اکرم(ص) و پیروان ایشان نیز به استقامت و صبر در مسیر الهی دعوت شده‌اند.

وی درباره مراحل تقویت صبرورزی در شرایط بحرانی بیان کرد: نخستین مرحله که مبتنی بر یک اصل انسان‌شناختی است و در آیات و روایات نیز به آن اشاره شده، تمرین بردباری است. در روایات آمده است: «إِنْ لَمْ تَكُنْ حَلِيمًا فَتَحَلَّمْ»؛ یعنی اگر بردبار نیستی، خود را به بردباری وادار کن.

به گفته وی، اگر انسان در رفتار و ظاهر خود آرامش و بردباری را تمرین کند، به تدریج این ویژگی در درون او نیز شکل می‌گیرد. از آنجا که ظاهر بر باطن اثرگذار است، اگر افراد به‌ویژه در شرایط بحرانی تلاش کنند ظاهر خود را آرام، صبور و با طمأنینه نشان دهند، این رفتار نه تنها بر اطرافیان، به‌ویژه اعضای خانواده و فرزندان اثر می‌گذارد، بلکه به مرور زمان موجب می‌شود خود فرد نیز به حالت آرامش دست یابد. بنابراین نخستین گام آن است که در گفتار و رفتار از نشانه‌های جزع، بی‌تابی و پریشانی پرهیز کنیم.

مسئول واحد آموزش مراقبت معنوی دانشگاه علوم پزشکی مشهد ادامه داد: یکی دیگر از اقداماتی که می‌تواند به دستیابی به ثبات روحی و روانی کمک کند، حضور در جمع‌هایی است که افراد آن از نظر باورها و ارزش‌ها همسو هستند. این جمع‌ها در ادبیات دینی با عنوان «اجتماعات مؤمنانه» شناخته می‌شوند.

وی افزود: حضور در این اجتماعات، به‌ویژه در مساجد، می‌تواند بسیار کمک‌کننده باشد. فضای معنوی مساجد که همراه با عبادت و حضور جمعی از مؤمنان است، احساس آرامش و طمأنینه را در افراد افزایش می‌دهد و زمینه صبرورزی را تقویت می‌کند.

ایزدی‌پور گفت: سومین تمرین که می‌تواند در همین اجتماعات شکل بگیرد «تواصی به صبر» است؛ یعنی افراد یکدیگر را به صبر و بردباری توصیه کنند. زمانی که افراد در یک جمع همفکر حضور دارند و به یکدیگر یادآوری می‌کنند که این دوران سخت نیز خواهد گذشت، این یادآوری‌ها موجب آرامش دل‌ها می‌شود. در چنین شرایطی باید از گفتار و رفتارهایی که موجب ترس و نگرانی دیگران می‌شود پرهیز کرد و به جای آن امید و نوید روزهای بهتر را مطرح کرد.

حجت‌الاسلام والمسلمین ایزدی‌پور در ادامه با اشاره به نقش ایمان در آرامش روانی گفت: در شرایط بحرانی باید باور به این حقیقت تقویت شود که نیرویی برتر و قدرتی فراتر از همه قدرت‌ها وجود دارد و آن قدرت الهی است.

وی با اشاره به آیه «إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ» افزود: این بشارتی بزرگ است؛ زیرا خداوند با تمام قدرت خود همراهی خویش را با انسان‌های صابر اعلام کرده است و همین باور می‌تواند آرامش درونی انسان را افزایش دهد.

وی درباره نقش دعا در شرایط سخت اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین اقداماتی که در شب‌های پرفضیلت ماه مبارک رمضان و لیالی قدر می‌توان انجام داد، دعا و درخواست امداد الهی است. دعا علاوه بر آنکه موجب جلب یاری الهی می‌شود، بیان نگرانی‌ها و مشکلات در پیشگاه خداوند نیز نوعی اطمینان و آرامش درونی ایجاد می‌کند که نتیجه آن صبر و پایداری است.

مسئول واحد آموزش مراقبت معنوی دانشگاه در پایان خاطرنشان کرد: یکی از تمرین‌های مهم برای تقویت صبرورزی، بهره‌گیری از ظرفیت‌های ماه مبارک رمضان است. روزه در واقع تمرینی برای صبر به شمار می‌آید. همان‌گونه که در قرآن کریم آمده است: «وَاسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَالصَّلَاةِ».

وی افزود: ماه رمضان که همراه با عبادت‌های جمعی، دعا، ذکر و نماز است، به انسان کمک می‌کند به حالت طمأنینه و آرامشی دست یابد که از آن با عنوان صبرورزی یاد می‌شود. در چنین شرایطی، انسان می‌تواند بحران‌ها و موقعیت‌های سخت را بهتر مدیریت کند و از ظرفیت‌های موجود بیشترین بهره را ببرد.