عضو هیات بورد اخلاق پزشکی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و عضو شورای راهبردی شبکه تحقیقات و فناوری اخلاق پزشکی کشور گفت: پژوهش یک مسئولیت اخلاقی و اجتماعی است و باید آن را ابزاری مهم برای حل مسائل واقعی نظام سلامت دانست.
به گزارش وب دا، دکتر محمد محمدی در جریان برگزاری جشنواره هفته پژوهش و فناوری دانشگاه علوم پزشکی مشهد اظهار کرد: پژوهشگران از گروههای دغدغهمند و اثرگذار در مسیر رشد و تعالی جامعه بهویژه در حوزه سلامت هستند و در دانشگاه علوم پزشکی، پژوهش نه فعالیت جانبی، بلکه ستون فقرات آموزش و درمان محسوب میشود.
وی با بیان اینکه آموزش انتقال دانش و پژوهش تولید دانش است افزود: دانشگاهی که پژوهش را جدی نگیرد، دیر یا زود به نهادی مصرفکننده دانش تبدیل میشود و از مسیر پیشرفت بازمیماند.
این عضو هیات بورد اخلاق پزشکی با اشاره به تاثیر مستقیم پژوهش در کیفیت خدمات سلامت کشور تصریح کرد: پژوهش باید در پاسخ به نیازهای جامعه شکل بگیرد؛ مانند بررسی علل افزایش بیماریهای مزمن یا ارائه راهکارهایی برای کاهش خطاهای پزشکی. رعایت قوانین و موازین اخلاقی شرط اساسی پژوهش است و پژوهشی که از اصول اخلاقی فاصله بگیرد حتی با وجود نتایج علمی معتبر، نمیتواند به جامعه خدمت کند.
وی با ابراز نگرانی از تبدیل پژوهش به فعالیتی تشریفاتی گفت: گاهی پژوهش برای ارتقای رتبه علمی یا چاپ مقاله انجام میشود، اما اگر نگاه ما تغییر کند و پژوهش را ابزار حل مشکلات واقعی نظام سلامت بدانیم، از حالت تشریفاتی خارج میشود.
نقش مهم اساتید و دانشجویان در پژوهشهای سلامت
عضو شورای راهبردی شبکه تحقیقات و فناوری اخلاق پزشکی کشور با تاکید بر نقش اساتید، گفت: اساتید باید نقش راهبر و الگو را ایفا کنند و پژوهش را مسئولیت اجتماعی بدانند. استاد هنگامی که از صداقت علمی، رعایت حقوق بیماران و احترام به قوانین سخن میگوید، در واقع فرهنگ پژوهشی را منتقل میکند.
وی افزود: اساتید باید دانشجویان را به سمت پژوهشهای بنیادی و مسئلهمحور هدایت کنند؛ پژوهشهایی که به جای تکرار موضوعات کلیشهای، به حل چالشهای واقعی نظام سلامت بپردازند.
دکتر محمدی نقش دانشجویان را نیز «چشمگیر و موثر» توصیف کرد و گفت: دانشجویان موتور محرک پژوهشاند؛ انرژی، انگیزه و نگاه تازه آنان میتواند موتور تحول دانشگاه باشد.
وی تاکید کرد: دانشجویان باید بدانند پژوهش صرفاً جمعآوری داده نیست؛ بلکه فرآیندی مبتنی بر تفکر انتقادی، رعایت اصول اخلاقی و پایبندی به مقررات است. در پژوهشهای بالینی، رضایت آگاهانه بیمار اصل غیرقابل مذاکره است.
تاکید بر پژوهشهای بنیادی و ضرورت رعایت قوانین اخلاق پژوهش
عضو هیات علمی گروه اخلاق پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد افزود: پژوهشهای بنیادی ریشهایترین پرسشها را مطرح میکنند و بسیاری از مشکلات نظام سلامت ناشی از شناخت ناکافی از مسائل است. پژوهش بنیادی اگرچه زمانبر و پرهزینه است، اما نتایج پایدار و اثرگذار دارد.
وی خاطرنشان کرد: اگر دانشگاه علوم پزشکی مشهد بخواهد جایگاه ملی و بینالمللی خود را ارتقاء دهد، باید سرمایهگذاری جدی بر پژوهشهای بنیادی داشته باشد. تامین منابع مالی، ایجاد زیرساختها، ترویج فرهنگ پژوهش و رعایت اخلاق پژوهش از عوامل کلیدی در این مسیر است.
او با اشاره به اهمیت رعایت قوانین در طرحهای تحقیقاتی گفت: «کمیتههای اخلاق در پژوهش وظیفه دارند طرحها را بررسی کنند تا از رعایت حقوق بیماران و شرکتکنندگان اطمینان حاصل شود. مقررات انضباطی نیز از تخلفات علمی جلوگیری میکند و رعایت این قوانین ضامن اعتبار کار پژوهشگر است.
دکتر محمدی تاکید کرد: یکی از پیامهای اصلی هفته پژوهش این است که پژوهش یک مسئولیت اخلاقی و اجتماعی است. هر مقاله و هر داده میتواند بر زندگی انسانها تأثیر بگذارد. بنابراین باید صداقت، دقت و رعایت قوانین را سرلوحه کار قرار داد.
این دکترای تخصصی اخلاق پزشکی با تاکید مجدد بر کاربردی بودن پژوهش در حل مشکلات نظام سلامت گفت: «هماهنگی و همکاری بیشتر میان اساتید و دانشجویان، رعایت اصول اخلاقی و تبعیت از مقررات، مسیر ارتقای پژوهش را هموار میکند. سیاستها و رویکردهای دانشگاه علوم پزشکی مشهد این دانشگاه را به یکی از قطبهای معتبر علمی منطقه تبدیل کرده است و هفته پژوهش فرصتی برای بازاندیشی در مسیر تعالی پژوهش است.
تاکید بر پژوهشهای کاربردی در ارتقای سلامت مردم
در ادامه این مراسم، دکتر مجید خادمرضائیان، مدیر توسعه و ارزیابی تحقیقات دانشگاه علوم پزشکی مشهد، گفت: جشنواره هفته پژوهش و فناوری سال ۱۴۰۴ همانند سالهای گذشته با هدف تجلیل از پژوهشگران برتر و ارائه گزارش عملکرد یکساله معاونت پژوهشی برگزار شده و یک روز آن به رویدادهای علمی و کارگاههای تخصصی اختصاص دارد.
وی افزود: پیش از مراسم اختتامیه، ۷ رویداد علمی و تخصصی بهصورت موازی در پژوهشگاه شهید رئیسی برگزار میشود.
مدیر توسعه و ارزیابی تحقیقات دانشگاه با تاکید بر اهمیت پژوهشهای کاربردی گفت: با انجام پژوهشهای کاربردی، حرکت در مرزهای دانایی و تبدیل علم به ثروت به عنوان هدف استراتژیک حوزه سلامت، میتوان شاهد رشد روزافزون در توسعه و ارتقای سلامت جامعه بود.
دکتر خادمرضائیان بیان کرد: در کارگاههای امروز موضوعاتی مانند پژوهشهای بینرشتهای، اثرگذاری طرحهای پژوهشی، معرفی طرحهای اثرگذار کشوری، فرصتهای پژوهشی و فناوری در تعاملات بینالمللی، معرفی تجهیزات پیشبالینی، جذب اعتبارات مالیاتی و سرمایه، هوش مصنوعی در پژوهشهای پزشکی، آینده سیستم سلامت و پیامدهای استرداد مقالات و راههای پیشگیری از آن بررسی میشود.
مدیر توسعه و ارزیابی تحقیقات دانشگاه علوم پزشکی مشهد تاکید کرد: هدف از این کارگاهها ارتقاء و توانمندسازی اعضای هیات علمی در حوزه پژوهش و تقویت جایگاه دانشگاه در بخشهای مختلف حوزه سلامت است. دانشگاه علوم پزشکی مشهد در بسیاری از بخشها از جمله پژوهش از دانشگاههای موفق کشور بهشمار میرود.
وی با اشاره به نقش موثر دانشجویان گفت: کمیته تحقیقات دانشجویی دانشگاه علوم پزشکی مشهد یکی از قدیمیترین نهادهای دانشجویی دانشگاه است و در سال ۱۴۰۴ رتبه نخست کشور را کسب کرده است.
دکتر خادمرضائیان خاطرنشان کرد: فعالیتهای پژوهشی دانشجویان تأثیر قابل ملاحظهای در آینده علمی و نخبهپروری آنان دارد و ثبت اختراع، تألیف کتاب، مشارکت در کنگرهها و انجام پروژههای پژوهشی از جمله امتیازات مهم آنان محسوب میشود.
