عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد از اجرای یک طرح پژوهشی اثرگذار در حوزه علوم انتقال خون خبر داد که طی آن، کتاب الکترونیک آموزشی مبتنی بر موبایل برای آموزش آزمایش‌های ایمونوهماتولوژی طراحی و ارزیابی شده است؛ طرحی که می‌تواند نقش مهمی در ارتقای ایمنی انتقال خون و کاهش خطاهای پزشکی ایفا کند.

دکتر محمدحسین احمدی، عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد و متخصص حوزه خون‌شناسی و علوم انتقال خون در گفتگو با وب دا با اشاره به اهمیت آموزش تخصصی در حوزه انتقال خون اظهار کرد: ایمنی انتقال خون یکی از ارکان حیاتی نظام سلامت است و کوچک‌ترین خطا در فرآیند تطبیق خون می‌تواند در مدت زمان کوتاهی جان بیمار را به خطر بیندازد. از این رو ارتقای دانش و مهارت دانشجویان و کادر درمان در انجام آزمایش‌های پیش از تزریق خون اهمیت بسیار بالایی دارد.

وی با بیان اینکه ایران یکی از کشورهای پیشرو در حوزه اهدای خون داوطلبانه در جهان به شمار می‌رود، افزود: سالانه حدود دو میلیون و سیصد هزار واحد خون به صورت داوطلبانه در کشور اهدا می‌شود که این موضوع نشان‌دهنده فرهنگ بالای ایثار در جامعه است. با این حال نگهداری، آزمایش و استفاده ایمن از این ذخایر ارزشمند نیازمند دقت و آموزش تخصصی در تمامی مراحل از دریافت خون تا تزریق به بیمار است.

این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در ادامه به معرفی یکی از مهم‌ترین طرح‌های پژوهشی خود که در سال ۱۴۰۴ به عنوان «طرح اثرگذار» در دانشگاه معرفی شد، پرداخت و گفت: این طرح با هدف ارتقای آموزش در حوزه آزمایش‌های ایمونوهماتولوژی و افزایش ایمنی انتقال خون طراحی شد. در این پژوهش تلاش کردیم با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین آموزشی، فرآیند یادگیری دانشجویان و کارکنان حوزه سلامت را بهبود بخشیم.

به گفته وی، در گام نخست یک کتاب مرجع آموزشی در زمینه آزمایش‌های ایمونوهماتولوژی تدوین شد. این آزمایش‌ها شامل تعیین گروه خونی، شناسایی آنتی‌بادی‌های غیرعادی و بررسی سازگاری خون پیش از تزریق هستند که نقش کلیدی در پیشگیری از بروز واکنش‌های خطرناک انتقال خون دارند.

دکتر احمدی ادامه داد: در گام بعدی، برای بررسی اثربخشی روش‌های نوین آموزش، یک نرم‌افزار آموزشی مبتنی بر موبایل نیز با همکاری تیمی از دانشجویان طراحی شد. در این مطالعه، کارایی روش آموزشی سنتی مبتنی بر کتاب با روش آموزش دیجیتال مقایسه شد.

وی درباره نتایج این پژوهش گفت: نتایج نشان داد کتاب آموزشی همچنان از نظر عمق یادگیری و ارزش علمی جایگاه بالایی دارد، اما نرم‌افزار آموزشی نیز به دلیل دسترسی آسان، امکان استفاده در هر زمان و قابلیت به‌روزرسانی سریع، مورد استقبال فراگیران قرار گرفت. این موضوع نشان می‌دهد که تلفیق منابع آموزشی سنتی با ابزارهای دیجیتال می‌تواند فرآیند آموزش را کارآمدتر کرده و به کاهش خطاهای پزشکی کمک کند.

این پژوهشگر حوزه علوم آزمایشگاهی تأکید کرد: چنین ابزارهایی می‌توانند پس از فارغ‌التحصیلی نیز برای پزشکان و تکنسین‌های آزمایشگاه در بیمارستان‌ها کاربرد داشته باشند و به عنوان یک منبع آموزشی در دسترس، مهارت‌های تخصصی آنان را به‌روز نگه دارند.

دکتر احمدی در بخش دیگری از این گفت‌وگو به مسیر علمی خود اشاره کرد و گفت: تحصیلات من از شهرستان ساری در استان مازندران آغاز شد. مقطع کارشناسی علوم آزمایشگاهی را ابتدا در دانشگاه علوم پزشکی بابل و سپس در دانشگاه علوم پزشکی مشهد گذراندم. پس از آن به دلیل علاقه‌مندی به حوزه خون‌شناسی، مقطع کارشناسی ارشد و دکتری تخصصی در رشته خون‌شناسی و علوم انتقال خون را در دانشگاه علوم پزشکی تهران و سازمان انتقال خون ایران به پایان رساندم و از سال ۱۳۹۹ به عنوان عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد مشغول فعالیت هستم.

وی درباره دلیل انتخاب این حوزه تخصصی نیز گفت: علوم آزمایشگاهی از جمله رشته‌هایی است که نقش بسیار مهمی در تشخیص بیماری‌ها دارد و تنوع بالایی از حوزه‌های تخصصی را در بر می‌گیرد. علاقه من به خون‌شناسی از دوران کارشناسی شکل گرفت، زیرا تشخیص دقیق بسیاری از بیماری‌ها به ویژه بیماری‌های خونی مانند لوسمی، نیازمند مهارت‌های بالای تشخیصی و بررسی دقیق نمونه‌های خونی است.

این عضو هیأت علمی همچنین بر نقش راهبردی علوم انتقال خون در شرایط بحرانی تأکید کرد و افزود: در شرایطی مانند بلایای طبیعی یا بحران‌های بزرگ، نیاز به خون و فرآورده‌های خونی به شدت افزایش می‌یابد. در چنین مواقعی وجود سیستم‌های قوی انتقال خون و نیروهای متخصص، نقش تعیین‌کننده‌ای در نجات جان مصدومان دارد؛ به همین دلیل علوم انتقال خون تنها یک حوزه درمانی معمول نیست، بلکه بخشی مهم از زیرساخت‌های حیاتی سلامت جامعه به شمار می‌رود.

دکتر احمدی ، از همکاری دانشجویان و اعضای تیم تحقیقاتی در اجرای این طرح قدردانی کرد و گفت: این پروژه حاصل تلاش جمعی دانشجویان پرتلاش رشته علوم آزمایشگاهی و خون‌شناسی بود که با انگیزه و تعهد در مسیر پیشبرد این طرح مشارکت داشتند.

وی به طور ویژه از فاطمه آرین‌منش و همچنین امیرمحمد ریاحی سامانی، علی ایزدجو، محمدرضا مقدادی و یونس صادقی فجر به دلیل همکاری در اجرای این پژوهش تقدیر کرد و ابراز امیدواری کرد که توسعه چنین طرح‌هایی بتواند گامی مؤثر در ارتقای آموزش تخصصی و افزایش ایمنی خدمات انتقال خون در کشور باشد.

https://scholar.google.com/citations?hl=en&user=lPBWTtAAAAAJ