نتایج یک طرح پژوهشی در دانشگاه علوم پزشکی مشهد نشان می‌دهد که کاهش ولتاژ تیوب در سی‌تی آنژیوگرافی سر و گردن می‌تواند هم‌زمان موجب بهبود کیفیت تصاویر و کاهش قابل توجه دُز تابشی دریافتی بیماران شود.

دکتر شاهرخ ناصری، مجری طرح پژوهشی «بهینه‌سازی پروتکل سی‌تی آنژیوگرافی سر و گردن از طریق کاهش حجم ماده کنتراست و انرژی تابشی» در گفت‌وگو با وب‌دا اظهار کرد: در این مطالعه مشاهده شد که کاهش انرژی تابشی، ضمن افزایش تقویت عروقی در تصاویر، به‌طور معناداری میزان پرتوگیری بیماران را نیز کاهش می‌دهد.

وی با اشاره به نتایج این پژوهش که با کد ۴۰۳۰۴۲۰ ثبت شده است، افزود: در تمامی گروه‌های مورد مطالعه که با انرژی تابشی کاهش‌یافته تصویربرداری شدند، در مقایسه با گروه کنترل (۱۲۰ کیلوولت) افزایش قابل توجهی در میانگین HU مشاهده شد. به‌عنوان نمونه، در گروه ۸۰ کیلوولت میانگین HU برابر با ۵۸۳/۳۳ ثبت شد، در حالی که این مقدار در گروه کنترل ۴۰۳/۱۸ بود که نشان‌دهنده تقویت بهتر عروقی در پروتکل‌های با انرژی پایین‌تر است.

به گفته دکتر ناصری، این راهبرد علاوه بر بهبود کیفیت تصویر، کاهش قابل توجه دُز تابشی دریافتی بیماران را نیز به همراه داشت. به‌طوری‌که میانگین دُز دریافتی بیماران در گروه ۱۲۰ کیلوولت (گروه کنترل) ۹۴۴/۹۰ میلی‌گری بر سانتی‌متر و در گروه ۸۰ کیلوولت ۳۱۵/۵۳ میلی‌گری بر سانتی‌متر بود؛ به عبارتی استفاده از پروتکل ۸۰ کیلوولت موجب کاهش دُز تابشی تا حدود ۶۷ درصد شد.

وی ادامه داد: ارزیابی کیفی تصاویر توسط رادیولوژیست‌ها نیز نشان داد که نمرات کیفی تصاویر حاصل از پروتکل‌های با کیلوولتاژ پایین، به‌طور معناداری بالاتر از پروتکل استاندارد بوده است. همچنین حجم ماده کنتراست مورد استفاده در گروه‌های آزمایشی به‌طور میانگین حدود ۲۰ درصد کمتر از گروه کنترل گزارش شد.

در این پژوهش، تصویربرداری از بیماران با استفاده از دو دستگاه سی‌تی‌اسکن متفاوت انجام شد و پروتکل‌هایی با تنظیمات کیلوولتاژ پایین‌تر شامل ۸۰، ۹۰ و ۱۰۰ کیلوولت با پروتکل استاندارد ۱۲۰ کیلوولت مقایسه شدند. از ویژگی‌های مهم این مطالعه آن بود که در هر دو گروه کنترل و آزمایش، نوع بازسازی تصویر در هر اسکنر یکسان و شامل روش‌های IR و FBP در نظر گرفته شد.

در این تحقیق شاخص‌هایی همچون تقویت عروقی کمی (HU)، ارزیابی کیفی تصاویر توسط دو رادیولوژیست، میزان دُز تابش بیمار (DLP/ED) و نسبت سیگنال به نویز (SNR) مورد بررسی قرار گرفت.

یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد استفاده از پروتکل‌های بهینه با انرژی تابشی کمتر، در کنار کاهش حجم ماده کنتراست تزریقی، می‌تواند راهکاری مؤثر برای ارتقای کیفیت تصویربرداری و افزایش ایمنی بیماران در سی‌تی آنژیوگرافی سر و گردن باشد.

https://www.researchgate.net/profile/Shahrokh-Nasseri