عضو هیأت علمی دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی مشهد از اجرای پژوهش‌های نوین در زمینه استخراج مؤثر ترکیبات فعال گیاهان دارویی با استفاده از فناوری‌های سبز خبر داد و گفت: استفاده از روش‌های نوین مانند امواج مایکروویو و رزین‌های ماکرومتخلخل، ضمن افزایش کیفیت عصاره‌های گیاهی، می‌تواند جایگزینی کارآمد و سازگار با محیط زیست برای روش‌های سنتی باشد.

دکتر بوذری، عضو هیأت علمی دانشکده داروسازی مشهد در گفتگو با وب دا  با اشاره به اهمیت توسعه فناوری‌های سبز در حوزه داروسازی طبیعی اظهار کرد: یکی از چالش‌های مهم امروز در حوزه استخراج ترکیبات گیاهان دارویی، دستیابی به روش‌هایی کارآمدتر، ایمن‌تر و دوستدار محیط زیست برای جداسازی مواد مؤثره طبیعی است.

وی افزود: در سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴، دو طرح تحقیقاتی با هدف غنی‌سازی عصاره‌های طبیعی و بهینه‌سازی فرآیند استخراج ترکیبات گیاهی با همکاری تیم پژوهشی اجرا شد.

دکتر بوذری درباره نخستین طرح پژوهشی گفت: این مطالعه با عنوان «طراحی روش دستیابی به عصاره غنی‌شده فلاونوئیدی گیاه Scutellaria luteo-caerulea با استفاده از روش سطح پاسخ و رزین‌های ماکروپروس» و با شماره ثبت ۴۰۱۲۵۰۰ انجام شد.

وی ادامه داد: در این پژوهش از رویکردهای شیمی سبز برای افزایش کارایی استخراج ترکیبات فلاونوئیدی استفاده شد و نتایج نشان داد به‌کارگیری امواج مایکروویو در فرآیند عصاره‌گیری می‌تواند اثربخشی مشابه روش سنتی خیساندن ۷۲ ساعته داشته باشد و حتی جایگزین آن شود.

عضو هیأت علمی دانشکده داروسازی مشهد خاطرنشان کرد: همچنین استفاده از ستون‌های رزین ماکرومتخلخل موجب افزایش نسبت ترکیبات مؤثره گیاه تا حدود ۱.۵ برابر شد و کیفیت عصاره تولیدی را به‌طور چشمگیری ارتقا داد.

وی در ادامه به دومین طرح پژوهشی اشاره کرد و گفت: پروژه «بهینه‌سازی استخراج عصاره حاوی ترکیبات آنتی‌اکسیدان تانشینون از ریشه گیاه برازمبل (Perovskia abrotanoides) با استفاده از روش سطح پاسخ(RSM)  »  با شماره ثبت ۴۰۲۰۸۳۰ نیز در همین راستا اجرا شد.

دکتر بوذری افزود: نتایج این پژوهش نیز نشان داد روش مایکروویو نسبت به روش‌های سنتی از اثربخشی بیشتری برخوردار است و رزین‌های ماکرومتخلخل توانستند کیفیت عصاره تانشینون را تا دو برابر افزایش دهند.

وی تأکید کرد: یافته‌های این دو پژوهش می‌تواند مسیر تازه‌ای برای استفاده از روش‌های مؤثر، ایمن و سازگار با محیط زیست در استخراج ترکیبات طبیعی از گیاهان دارویی ایجاد کند و زمینه بهره‌برداری گسترده‌تر از این فناوری‌ها را در صنایع دارویی و تحقیقاتی فراهم سازد.

عضو هیأت علمی دانشکده داروسازی مشهد همچنین از انتشار دو مقاله مروری در مجلات بین‌المللی خبر داد و اظهار کرد: مقاله نخست با عنوان “A comprehensive review of biologically active natural products on human papillomavirus (HPV) at a glance” با شناسه DOI: 10.1002/ptr.8444 در مجله Phytotherapy Research با ضریب تأثیر ۶ منتشر شده است.

وی افزود: در این مقاله، ترکیبات طبیعی مؤثر در درمان HPV، پیشگیری از انتقال ویروس و کنترل سرطان‌های مرتبط با آن به‌صورت جامع بررسی شده است.

دکتر بوذری ادامه داد: مقاله دوم با شناسه DOI: 10.1007/s00210-025-03857-x در مجله Naunyn-Schmiedeberg’s Archives of Pharmacology با ضریب تأثیر ۳.۱ منتشر شده و به بررسی مسیرهای سیگنالینگ سلولی مرتبط با اثرات درمانی ترکیب تانشینون IIA پرداخته است.

وی خاطرنشان کرد: در این مطالعه، ویژگی‌های ضدسرطانی و محافظت قلبی این ترکیب و مشتقات آن مورد بررسی قرار گرفته است.

دکتر بوذری در پایان تأکید کرد: دستاوردهای این پژوهش‌ها نشان‌دهنده ظرفیت بالای تحقیقات داروسازی در کشور برای توسعه فرآورده‌های طبیعی مؤثر و سازگار با محیط زیست است و می‌تواند به ارتقای دانش فیتوشیمی و داروسازی نوین در ایران کمک کند.