بهداشت و پیشگیری

مدیر گروه بهبود تغذیه جامعه دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر نقش سبک زندگی در سلامت روان، گفت: عادات غذایی ناسالم از جمله مصرف بالای غذاهای فرآوری‌شده، بی‌توجهی به سلامت میکروبیوم روده و چرخه مصرف دخانیات یا الکل می‌تواند زمینه‌ساز کاهش تاب‌آوری روانی و تشدید اضطراب و افسردگی شود.

دکتر زهرا اباصلتی در گفت‌وگو با خبرنگار وب‌دا اظهار کرد: امروز مشخص شده است که سبک زندگی و رفتارهای فردی، به‌ویژه نوع تغذیه، میزان فعالیت بدنی و کیفیت خواب، نقشی تعیین‌کننده در سلامت روان و میزان تاب‌آوری افراد در مواجهه با فشارهای روانی دارد.

وی با اشاره به عوامل تغذیه‌ای مؤثر بر بهداشت روانی بیان کرد: سه عامل کلیدی که می‌تواند اثر منفی بر سلامت روان داشته باشد شامل مصرف بیش از حد غذاهای فرآوری‌شده، دست‌کم گرفتن نقش میکروبیوم روده و چرخه معیوب استعمال دخانیات یا الکل است.

مدیر گروه بهبود تغذیه جامعه دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تشریح پیامدهای مصرف غذاهای فرآوری‌شده گفت: رژیم غذایی سرشار از قند و غذاهای فوق‌فرآوری‌شده علاوه بر افزایش خطر چاقی مفرط، بیماری‌های قلبی‌عروقی، دیابت و سرطان، می‌تواند بر عملکرد مغز نیز اثر گذاشته و علائم افسردگی را تشدید کند. در مقابل، رژیم غذایی مبتنی بر مواد غذایی سالم و طبیعی که بر مصرف میوه و سبزیجات فصلی، حبوبات و چربی‌های سالم مانند روغن زیتون تأکید دارد و مصرف گوشت را محدود می‌کند، می‌تواند نقش محافظتی در برابر اضطراب و افسردگی داشته باشد.

دکتر اباصلتی با تأکید بر اهمیت دریافت اسیدهای چرب ضروری افزود: اسیدهای چرب امگا۳ برای عملکرد صحیح نورون‌ها و سنتز انتقال‌دهنده‌های عصبی ضروری بوده و خاصیت ضدالتهابی دارند؛ از این‌رو توصیه می‌شود مصرف منابع غذایی غنی از امگا۳ شامل ماهی‌های چرب، گردو، دانه چیا و تخم کتان افزایش یابد یا در صورت نیاز، با نظر متخصص از مکمل‌های حاوی EPA و DHA استفاده شود.

وی در ادامه با اشاره به نقش میکروبیوم روده در سلامت روان تصریح کرد: روده انسان با برخورداری از شبکه گسترده عصبی و حضور میلیاردها باکتری و مخمر که مجموعه میکروبی دستگاه گوارش را تشکیل می‌دهند، ارتباط نزدیک و دوطرفه‌ای با مغز دارد. در صورتی که این اکوسیستم حساس به‌درستی شکل نگیرد یا دچار آسیب شود، می‌تواند در افراد مستعد از نظر ژنتیکی، زمینه بروز برخی اختلالات روانی را فراهم کند.

مدیر گروه بهبود تغذیه جامعه دانشگاه علوم پزشکی مشهد خاطرنشان کرد: شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد میکروبیوم روده می‌تواند در بروز یا تشدید اختلالات اضطرابی و افسردگی نقش داشته باشد. به همین دلیل توصیه می‌شود برای تقویت این بخش، مصرف غذاهای سرشار از فیبرهای گیاهی و مواد تخمیرشده مانند ماست و کلم‌ترش مورد توجه قرار گیرد.

دکتر اباصلتی همچنین با اشاره به ارتباط اختلالات روانی با مصرف دخانیات و الکل گفت: برخی افراد برای کاهش احساسات منفی به مصرف الکل یا مواد روی می‌آورند، در حالی که این روند یک چرخه معیوب ایجاد می‌کند و می‌تواند به تشدید یا حتی بروز اختلالات روانی منجر شود. مطالعات نشان می‌دهد افراد سیگاری بیش از دیگران در معرض اختلالات اضطرابی قرار دارند و از سوی دیگر، اضطراب نیز احتمال وابستگی به دخانیات را افزایش می‌دهد. همچنین الکل می‌تواند اضطراب را تشدید کند.

وی در پایان تأکید کرد: اصلاح عادات غذایی، توجه به سلامت روده و پرهیز از مصرف دخانیات و الکل، در کنار فعالیت بدنی و خواب کافی، از مؤلفه‌های مهم در افزایش تاب‌آوری روانی و ارتقای سلامت روان جامعه است.

مدیر توسعه و ارتقای شبکه سلامت دانشگاه علوم پزشکی مشهد از توسعه داشبوردهای مدیریتی در پرونده الکترونیک سلامت با هدف ارتقای نظارت و پایش خدمات خبر داد.

به گزارش وبدا، دکتر حسن عبداله‌زاده اظهار کرد: در حال حاضر ارجاع بیماران به سطح دو خدمات از طریق پرونده الکترونیک سلامت انجام می‌شود، اما پس از انتقال اطلاعات به سامانه «سیب»، برخی داشبوردهای مدیریتی مورد نیاز برای نظارت و پایش دقیق خدمات به‌طور کامل در دسترس نبود.

وی افزود: دانشگاه علوم پزشکی مشهد در حال ایجاد و تکمیل داشبوردهای مدیریتی است و در این راستا داشبوردهای سامانه «سینا» به سامانه «سیب» منتقل می‌شود تا امکان رصد و ارزیابی دقیق‌تر عملکردها در سطوح مختلف مدیریتی فراهم شود

مدیر توسعه و ارتقای شبکه سلامت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به ساختار خدمات در پرونده الکترونیک سلامت گفت: در این سامانه بسته‌های خدمتی متناسب با گروه‌های سنی مختلف تعریف شده است و هر فرد می‌تواند با ارائه کد ملی و یک شماره تلفن همراه برای تشکیل پرونده الکترونیک سلامت اقدام کند.

وی همچنین به ارائه خدمات به اتباع خارجی اشاره کرد و افزود: برای اتباع خارجی نیز پرونده الکترونیک سلامت تشکیل شده و اتباع دارای مجوز اقامت می‌توانند از خدمات بهداشتی به‌صورت رایگان بهره‌مند شوند.

در پی انتشار اخباری مبنی بر ابتلای تعدادی از مسافران یک کشتی گردشگری بین‌المللی به «هانتاویروس»، نگرانی‌هایی در سطح افکار عمومی ایجاد شد. با این حال، کارشناسان بهداشت با تأکید بر اینکه این بیماری پدیده جدیدی نیست، اعلام کردند که خطر وقوع پاندمی جهانی بسیار پایین است.

دکتر زهرا نهبندانی، رئیس گروه بیماری‌های واگیر معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد در گفتگو با وب دا با تشریح وضعیت این بیماری، اظهار داشت: بر اساس اعلام سازمان جهانی بهداشت (WHO)، برخلاف دوران کرونا، الگوی انتقال هانتاویروس به‌گونه‌ای نیست که منجر به گسترش سریع و جهانی شود.

انتقال انسان به انسان؛ محدود و نادر

این مقام بهداشتی با بیان اینکه انتقال هانتاویروس از فردی به فرد دیگر بسیار نادر است، تصریح کرد: تنها سویه «آند» این ویروس قابلیت انتقال محدود از انسان به انسان را دارد که آن هم مستلزم تماس نزدیک و طولانی‌مدت است. بنابراین، در حال حاضر شرایط مشابه بحران کووید-۱۹ پیش روی جهان نیست.

دکتر نهبندانی با تأکید بر اینکه تاکنون هیچ موردی از نوع جدید هانتاویروس در ایران گزارش نشده است، افزود: میزان مرگ‌ومیر این بیماری بسته به سویه آن متفاوت است. در انواع آسیایی و اروپایی، بیماری عمدتاً با تب خونریزی‌دهنده و نارسایی کلیوی همراه بوده و نرخ مرگ‌ومیر بین ۱ تا ۱۵ درصد برآورد می‌شود؛ اما در سویه آمریکایی (آند)، به دلیل درگیری مستقیم ریه‌ها و مشکلات قلبی-تنفسی، این رقم به ۳۰ تا ۵۰ درصد می‌رسد.

جوندگان؛ منبع اصلی انتقال

رئیس گروه بیماری‌های واگیر دانشگاه علوم پزشکی مشهد درباره چرخه انتقال این ویروس توضیح داد: هانتاویروس عمدتاً از طریق جوندگان به‌ویژه موش‌ها (ادرار، مدفوع و بزاق) منتقل می‌شود. استنشاق ذرات معلق آلوده ناشی از فضولات خشک‌شده موش، تماس مستقیم با ترشحات این حیوانات و حضور در مکان‌های سربسته و بدون تهویه (مانند انبارها و زیرزمین‌های آلوده)، اصلی‌ترین راه‌های سرایت بیماری به انسان هستند.

وی درباره علائم بالینی این بیماری گفت: علائم اولیه شامل تب، خستگی مفرط، دردهای عضلانی، سردرد، لرز و مشکلات گوارشی است. در صورت پیشرفت بیماری، علائم حادتری نظیر سرفه، تنگی نفس شدید، تجمع مایع در ریه‌ها، افت فشار خون و شوک رخ می‌دهد که می‌تواند در موارد شدید، منجر به نارسایی تنفسی و مرگ شود.

پیشگیری؛ کلید اصلی مقابله

دکتر نهبندانی با یادآوری اینکه در حال حاضر واکسن جهانی تاییدشده یا درمان ضدویروسی قطعی برای اکثر سویه‌های هانتاویروس وجود ندارد و درمان‌ها عمدتاً حمایتی هستند، بر رعایت پروتکل‌های پیشگیرانه تأکید کرد:بهسازی محیط: جلوگیری از ورود جوندگان به محل زندگی و انبارها

.پرهیز از جارو کردن: تحت هیچ شرایطی نباید فضولات خشک موش را جارو کرد، زیرا باعث پخش ویروس در هوا می‌شود.ضدعفونی‌سازی: محیط‌های مشکوک به آلودگی باید پیش از هرگونه تمیزکاری، به‌طور کامل ضدعفونی شوند

.تهویه و بهداشت فردی: اطمینان از تهویه مناسب،فضاهای بسته، استفاده از ماسک هنگام تمیزکاری و شست‌وشوی دقیق دست‌ها پس از مواجهه با محیط‌های مشکوک از ضروری‌ترین اقدامات برای حفظ سلامت است.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد در حاشیه برنامه‌های هفته سلامت، با هدف بررسی کیفیت ارائه خدمات و نظارت بر پروژه‌های عمرانی، از مراکز خدمات جامع سلامت و خانه‌های بهداشت مرکز بهداشت شماره ۵ مشهد بازدید کرد.

به گزارش وب دا، دکتر مهدی قلیان اول، معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد، هم‌زمان با هفته سلامت، با حضور در مرکز بهداشت شماره ۵ مشهد، از مراکز خدمات جامع سلامت «بهروان‌فر»، «ابوذر» و «ده‌غیبی»، همچنین پایگاه سلامت «احد» و خانه بهداشت «ده‌غیبی» بازدید کرد.

دکتر قلیان اول در این بازدیدهای میدانی ضمن بررسی روند ارائه خدمات بهداشتی به جمعیت تحت پوشش، بر اهمیت «فعال‌سازی پرونده‌های مراقبت فعال» تأکید کرد و اظهار داشت: ارتقای کیفیت خدمات در گرو شناسایی دقیق نیازهای جمعیت تحت پوشش و پیگیری مستمر وضعیت سلامت آنان از طریق پرونده‌های الکترونیک است.

وی در ادامه، روند پیشرفت عملیات بازسازی در مراکز بهروان‌فر، ابوذر و پایگاه سلامت احد را مورد ارزیابی قرار داد و رهنمودهای لازم را برای تسریع در تکمیل این پروژه‌های عمرانی به مسئولان مربوطه ارائه کرد.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد همچنین با حضور در مرکز خدمات جامع سلامت روستایی و خانه بهداشت ده‌غیبی، ضمن گفت‌وگو با کارکنان این واحدها، توصیه‌های کاربردی جهت افزایش پوشش خدمات سلامت و بهبود شاخص‌های بهداشتی در مناطق روستایی را بیان نمود.

این بازدیدها با هدف پایش میدانی عملکرد واحدهای بهداشتی و اطمینان از دسترسی عادلانه شهروندان به خدمات باکیفیت بهداشت و درمان صورت گرفت.