مدیر گروه سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: در شرایط پرتنش و استرس زا، لازم است تا والدین از کودکان و نوجوانان خود مراقبت روانی دقیق تری انجام دهند. اما اگر والدین بخواهند از کودکانشان بطور مؤثر مراقبت کنند، باید مراقب نیازهای عاطفی خود هم باشند. درست همانند کودکان، والدین هم به کسی نیاز دارند تا با او صحبت کنند و رازهایشان را با او در میان بگذارند؛ و در فعالیتهای لذت بخش شرکت کنند.
دکتر ندا اخروی در گفتگو با وب دا افزود: درشرایط پر تنش خانوادگی یا اجتماعی، بروز ترس ها، نگرانی ها و اضطراب در تمام رده های سنی شایع هستند. نحوه بروز آنها به سن، جنسیت، قومیت، فرهنگ و پایگاه اجتماعی اقتصادی بستگی دارد. ترس های ناراحت کننده و اضطراب باعث ایجاد علایم شناختی، رفتاری و فیزیولوژیک می شوند و بر کارایی شخصی و اجتماعی تاثیر می گذارند و در صورت پایداری مدت و شدت علایم، اختلال ها بروز پیدا می کنند.
وی اظهار داشت: اختلال های مربوط به سانحه و عوامل استرس شامل اختلالاتی هستند که بدنبال مواجهه با یک سانحه یا استرس، ناراحتی روانی متعاقب آن ایجاد شده است. از شایع ترین علایم این ناراحتی ها می توان به عدم احساس لذت (از آنچه که قبلا برای ما خوشایند بوده است)، احساس غم و ملال، علائم پرخاشگری و بروز خشم اشاره کرد.
دکتر اخروی پیدا کردن راه هایی برای کسب آرامش، حمایت اجتماعی و ملاقات با دوستان و نزدیکان، انجام فعالیت های خوشایند و لذت بخش از جمله پخت یک غذای مورد علاقه، بازیهای خانوادگی، خاطره گویی و ...، کمک به دیگران وانجام کارهای خیر خواهانه و داوطلبانه یا شرکت در فعالیت های بازسازی، فعال بودن و برنامه ریزی برای کارهایی که می توان آنها را با افراد خانواده و دوستان انجام داد، در نظر گرفتن یک روز و یک زمانی برای استراحت وانجام فعالیت های لذت بخش، دعا، مراسم مذهبی و دیگر فعالیت هایی معنوی، و پرهیز از تماس مداوم با اخبار نگران کننده و آسیب زای روانی را مثالهایی از تکنیک های ویژه ای برشمرد که می توان هم برای بزرگسالان و هم برای کودکان بکار برد.
مدیر گروه سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد معاونت بهداشت دانشگاه در مورد کارهایی که لازم است برای کودکان انجام دهیم نیز بر اطمینان بخشی به کودک در خصوص در امنیت بودن وی و ایجاد راحتی و نزدیکی جسمانی با کودک تاکید کرد و ادامه داد: نوازش و انحراف توجه او به خصوص در زمانی که کودک در حال وحشت زده شدن است، درک و پذیرش و شنونده بودن برای صحبت ها و ترس ها و اضطراب های کودک، فراهم ساختن نزدیکی جسمی و فیزیکی و در دسترس بودن تمامی اعضای خانواده تا حد امکان، بازسازی و برنامه ریزی و تشویق کودک جهت فعالیت های روزمره و معمول مانند خوردن، خوابیدن، بازی کردن و به کار گرفتن کودک در انجام کارهای معمول زندگی متناسب با سن وی از دیگر راهکارهایی است که برای کمک به کودکان در شرایط پرتنش توصیه می شود.
دکتر اخروی تصریح کرد: در شرایط بحران، کودکان ممکن است رفتارهای متفاوت و غیرمعمولی مانند: ناخن جویدن، وحشتزدگی یا ترس، شبادراری، پریشانی و شوکه شدن، بیحالی یا گریه، اختلال خواب یا کابوس، سردرد و دلدرد، تهوع، استفراغ یا کاهش اشتها از خود نشان دهند. این واکنشها (در شرایط خاص) ممکن است به صورت موقتی رخ دهد و نشاندهنده نیاز کودک به حمایت و آرامش است. والدین باید بپذیرند که این علائم به دلیل شرایط بحرانی است که کودک در حال تجربهی آن است و به هیچ عنوان کودک را به خاطر این رفتارها مورد تنبیه، سرزنش یا تحقیر قرار ندهند.
وی گفت: گفتگو، اطمینان بخشی به کودک و شنیدن نگرانی های او باعث احساس آرامش بیشتر کودک شده و به احتمال زیاد بروز این رفتارها کاهش می یابد و اگر علائم ادامه داشت یا شدید شد، والدین عزیز می توانند با مراجعه به مراکز خدمات جامع سلامت، از ارائه ی خدمات رایگان سلامت روان و راهنمایی های روانشناسان مراکز بهداشت بهره مند شوند.
دکتر اخروی سوالات کودکان در شرایط پرتنش و بحرانی را آغاز یک گفتگو برشمرد که والدین می توانند برای افزایش تاب آوری کودک در جهت مواجهه با شرایط بحرانی، سر صحبت را با او باز کنند و به او بگویند که نگران بودن و ترسیدن آدمها در شرایط بحرانی، یک موضوع طبیعی است.
وی از والدین خواست توجه کنند که چه چیزی فرزندشان را نگران کرده اما فقط گوش بدهند، نصیحت نکنند و به او نگویند که نباید بترسی، ترس نداره، باید شجاع باشی و... بلکه به فرزند فرصت حرف زدن بدهند. با آرامش و مهربانی به کودک نگاه کنند و حرفش را جدی بگیرند.
مدیر گروه سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد معاونت بهداشت دانشگاه افزود: می توانید به کودک بگویید: ما گاهی خبرهای نگرانکننده میشنویم. اتفاقاتی میفته که ممکنه همه ما رو نگران کنه و ممکنه حتی بترسیم. اما مطمئن باش که بزرگترها حواسشون به همه چی هست واین شرایط فقط برای مدتی سخته. توی روزای سخت خیلی از آدمها قوی میشن و قوی زندگی میکنن
دکتر اخروی تاکید کرد: به فرزندان راست بگویید ولی موضوع را بزرگ جلوه ندهید ،دروغ نگویید، اما لازم نیست کل وقایع را هم تعریف کنید. علاوه بر این اگر پاسخ بعضی از سئوالهای او را نمی دانید، هیچ اشکالی ندارد که بگویید: نمی دانم، ولی سعی میکنم جواب سئوال تو را پیدا کنم. والد خوب همیشه جواب دقیق ندارد اما همیشه: حاضر است، پناهگاه کودک است و برای حرفهای او، شنواست
وی گفت: تمرین تنفس (دم و بازدم آرام و آهسته) را برای آرامسازی به کودک آموزش دهید. می توانید بگویید: یه روش رو با هم تمرین کنیم که هروقت نگران شدی یا ترسیدی بتونی ازش استفاده کنی. الان فکر کن یک گل خوشبو توی دستاته... آروم بوش کن (دم عمیق و طولانی) ... حالا یه شمع روشنه آروم فوتش کن (بازدم عمیق و طولانی)... چندبار همینو تکرار کن.
دکتر اخروی تاکید کرد صحبت با کودکان را با این جمله تمام کنید که همیشه می تواند همه چیز را با شما درمیان بگذارد و به او بگویید که پرسیدن سوال، ابراز نگرانی یا غم اشکالی ندارد و هر موقع چیزی نگرانت کرد، من اینجام که بشنوم. هیچوقت تنها نیستی. بعد از صحبت سعی کنید برنامهی روزانه را طبق معمول ادامه بدهید. مثلاً با او بازی کنید، با هم غذا درست کنید، یا برای او قصه بگویید. این کار حس آرامش و امنیت بیشتری به کودک میدهد.
معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد، در نشست کمیته بحران این دانشگاه با تشریح برنامههای مدیریت حوادث و سوانح، از طراحی و اجرای برنامه های جامع و هدفمند برای شبکههای سلامت خبر داد.
