بهداشت و پیشگیری

همزمان با ایام‌الله دهه فجر انقلاب اسلامی، مدیر سلامت محیط و کار معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد گزارشی از مهم‌ترین شاخص‌ها و اقدامات انجام‌شده در حوزه سلامت محیط و کار در سال ۱۴۰۴ ارائه کرد.

دکتر فرشید وفا در گفتگو با وب دا با تأکید بر اهمیت تأمین و صیانت از سلامت عمومی شهروندان اظهار کرد: طی سال جاری در حوزه بهداشت آب، بیش از ۴۲۰ هزار مورد کلرسنجی انجام شده که ۹۷.۷۲ درصد آن‌ها در محدوده مطلوب قرار داشته است. همچنین از مجموع ۱۵ هزار و ۱۶۶ نمونه‌برداری میکروبی انجام‌شده، ۹۸.۲۹ درصد نتایج مطلوب گزارش شده که این موضوع نشان‌دهنده پایداری کیفیت آب آشامیدنی در مناطق تحت پوشش دانشگاه است.

وی در خصوص اقدامات حوزه بهداشت مواد غذایی افزود: یک‌هزار و ۷۱۳ مورد نمونه‌برداری از مواد غذایی و بیش از ۳۰۷ هزار مورد سنجش با تجهیزات پرتابل شامل کنترل دما، بار میکروبی، شوری، PH، نیترات، ید و سایر شاخص‌های ایمنی مواد غذایی انجام شده است.

مدیر سلامت محیط و کار معاونت بهداشت دانشگاه با اشاره به پوشش ۱۰۰ درصدی نظارت بر مراکز تهیه و توزیع مواد غذایی و اماکن عمومی تصریح کرد: در این بازه زمانی بیش از ۱۰۸ هزار اخطاریه بهداشتی صادر شده، پنج هزار و ۴۰۷ مورد معرفی به مراجع قضایی صورت گرفته و یک‌هزار و ۸۳ مرکز و مکان متخلف پلمب شده است.

وی ۴۶۲ بازدید از اماکن غیرمجاز عرضه دخانیات و پلمب ۵۰ مکان متخلف را از جمله اقدامات انجام‌شده در حوزه کنترل دخانیات برشمرد و گفت: در همین مدت، پنج کارگاه عرضه تنباکوی تقلبی شناسایی و پلمب و بیش از سه هزار و ۳۰۰ کیلوگرم تنباکوی تقلبی کشف و معدوم شد.

دکتر وفا خاطرنشان کرد: در سال جاری بیش از ۴۰ هزار بازرسی بهداشت حرفه‌ای در سامانه «سامح» ثبت شده و درصد پوشش کارگاه‌های دارای ایستگاه بهگر، خانه بهداشت کارگری و مرکز بهداشت کار به بیش از ۹۴ تا ۱۰۰ درصد رسیده است. همچنین راه‌اندازی و فعال‌سازی پنج خانه بهداشت کارگری و دو مرکز بهداشت کار در کارخانجات و معادن تحت پوشش انجام شده است.

وی ادامه داد: در حوزه مشاغل سخت و زیان‌آور، بیش از شش هزار درخواست در کمیته بدوی بررسی و بیش از چهار هزار مورد تأیید شده و در کمیته تجدیدنظر نیز اعتراضات مورد رسیدگی قرار گرفته است.

مدیر سلامت محیط و کار معاونت بهداشت دانشگاه با بیان اینکه در سال جاری هشت هزار و ۶۶۷ کشاورز معاینه شده و ۳۴.۸ درصد شاغلان تحت معاینات طب کار قرار گرفته‌اند، اظهار کرد: در جریان جنگ تحمیلی ۱۲ روزه و در راستای مدیریت تهدیدات شیمیایی، ۹۴ کارخانه و انبار دارای مواد شیمیایی خطرناک مورد بازدید قرار گرفت، مانورهای تخصصی نشت گاز کلر و سوختگی با اسید برگزار شد و آموزش‌های لازم به بازرسان و کارفرمایان صنایع مشمول ارائه شد.

دکتر وفا در پایان تأکید کرد: این اقدامات با تکیه بر روحیه جهادی و انقلابی همکاران حوزه سلامت محیط و کار و با الهام از آرمان‌های انقلاب اسلامی، با هدف حفظ و ارتقای سلامت مردم و صیانت از محیط‌های کاری و زیستی انجام شده و با قوت ادامه خواهد یافت.

همزمان با ایام‌الله دهه مبارک فجر، سرپرست گروه سلامت دهان و دندان معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد از اجرای گسترده برنامه‌های پیشگیرانه، آموزشی و درمانی در حوزه سلامت دهان و دندان در مناطق تحت پوشش این دانشگاه خبر داد.

دکتر صابر بابازاده در گفتگو با وب دا  با اشاره به عملکرد این گروه در سال جاری اظهار کرد: در این مدت بیش از ۷۱ هزار مورد خدمت سطح دو توسط دندانپزشکان ارائه شده و ۳۳۰ هزار و ۷۸۸ مورد خدمت وارنیش فلوراید برای گروه سنی ۳ تا ۱۴ سال انجام گرفته است. همچنین بیش از یک میلیون مورد خدمت معاینه و آموزش در حوزه سلامت دهان و دندان به گروه‌های هدف ارائه شده است.

وی برپایی کامیونت سیار دندانپزشکی برای ارائه خدمات به زائران پیاده امام رضا(ع) در دهه پایانی صفر را از دیگر اقدامات مهم این حوزه برشمرد و افزود: در همین بازه زمانی، توزیع مسواک و خمیردندان برای دانش‌آموزان محروم پایه سوم، اجرای طرح مسواک گروهی در مدارس، خرید متمرکز اقلام و مواد مصرفی جهت توزیع در مراکز تحت پوشش، توزیع وارنیش فلوراید و آغاز طرح فلورایدتراپی کودکان ۳ تا ۱۴ سال نیز انجام شده است.

سرپرست گروه سلامت دهان و دندان معاونت بهداشت دانشگاه با اشاره به اقدامات آموزشی گفت: برگزاری جلسات آموزشی ویژه دانش‌آموزان به‌صورت حضوری و مجازی در بستر «شاد»، تشکیل چندین کارگروه استانی با همکاری آموزش و پرورش برای اجرای طرح کشوری سلامت دهان و دندان دانش‌آموزان و پویش ملی سلامت دهان و دندان از جمله اجرای مسواک گروهی در مدارس، طرح وارنیش فلوراید، معاینات دهان و دندان دانش‌آموزی و ترویج تغذیه سالم برای حفظ سلامت دندان‌ها، از مهم‌ترین برنامه‌های آموزشی اجراشده از ابتدای سال جاری تاکنون بوده است.

دکتر بابازاده همچنین از هماهنگی برای برگزاری جلسات توجیهی و آموزشی ویژه مراقبان سلامت، رابطین سلامت و مربیان بهداشت مدارس خبر داد و افزود: این آموزش‌ها نقش مهمی در نهادینه‌سازی فرهنگ پیشگیری و ارتقای شاخص‌های سلامت دهان و دندان در نسل آینده دارد.

وی در پایان خاطرنشان کرد: همکاری با سازمان‌های مردم‌نهاد و گروه‌های جهادی برای ارائه خدمات به مناطق محروم و کم‌برخوردار با تأمین تجهیزات دندانپزشکی و نیروی انسانی، از دیگر اقدامات شاخص این حوزه در سال جاری بوده که گامی مؤثر در جهت تحقق عدالت در سلامت و افزایش دسترسی اقشار مختلف جامعه به خدمات دندانپزشکی به شمار می‌رود.

همزمان با دهه مبارک فجر انقلاب اسلامی، مسئول اداره امور آزمایشگاه‌های معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد از توسعه شبکه آزمایشگاهی، ارتقای خدمات تشخیصی و گسترش پوشش عادلانه خدمات سلامت در سال جاری خبر داد.

محبوبه دربان حسینی در گفتگو با وب دا  با اشاره به استقرار و توسعه شبکه آزمایشگاهی اظهار کرد: در این مدت، تقویت شبکه آزمایشگاهی از طریق بازآرایی منابع انسانی و تجهیزاتی با هدف ارتقای کیفیت خدمات تشخیصی انجام شده و آزمایشگاه مرکز خدمات جامع سلامت دانش‌آموز به‌عنوان آزمایشگاه پشتیبان شبکه، به‌منظور ارائه خدمت در شرایط بحران تجهیز شده است.

وی با اشاره به راه‌اندازی آزمایشگاه قطب تشخیص تب دنگی و تب کریمه کنگو (CCHF) در آزمایشگاه مرجع تشخیص مولکولی معاونت بهداشت افزود: خدمات تشخیصی این بیماری‌ها به‌صورت رایگان به دانشگاه علوم پزشکی مشهد و دانشگاه‌ها و دانشکده‌های اقماری ارائه می‌شود. همچنین آزمایشگاه قطب تشخیص HIV با هدف سنجش CD4 در مبتلایان راه‌اندازی شده و پیگیری روند درمان بیماران مبتلا به HIV و انجام آزمایش وایرال لود برای دانشگاه علوم پزشکی مشهد و دانشگاه‌های اقماری شامل سبزوار، نیشابور، تربت حیدریه، تربت جام، گناباد، بجنورد و اسفراین فعال است.

دربان حسینی ادامه داد: بهره‌برداری از آزمایشگاه قطب تشخیص مولکولی هپاتیت C (HCV) و دستگاه جین‌اکسپرت برای انجام تست‌های HIV و HCV به روش ریل‌تایم، از جمله اقدامات مهم در توسعه تجهیزات تخصصی به شمار می‌رود. همچنین دستگاه HPLC به‌منظور اندازه‌گیری سطح فنیل‌آلانین در مبتلایان به اختلالات متابولیک و انجام تخصصی آزمایش سنجش ویتامین D به کار گرفته شده است. مدیریت ارجاع نمونه‌های مشکوک به بیماری‌هایی نظیر فلج اطفال، هاری، سرخک، سرخجه، سیاه‌سرفه، دیفتری، تب‌های خونریزی‌دهنده و بیماری‌های تنفسی به آزمایشگاه‌های مرجع کشوری نیز از برنامه‌های مستمر این اداره است.

وی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در راستای افزایش بهره‌مندی عادلانه مردم از خدمات پایه سلامت گفت: از ابتدای سال جاری تاکنون بیش از ۲۰۰ هزار آزمایش غربالگری نوزادان به‌منظور تشخیص به‌موقع اختلالات متابولیک ارثی انجام شده و آزمایش‌های لازم برای مراجعان قبل از ازدواج، متقاضیان کارت بهداشت و طب کار نیز ارائه شده است. همچنین خدمات تشخیصی و مراقبتی رایگان به گروه‌های هدف از جمله مادران باردار، میانسالان و جمعیت بالای ۳۰ سال و انجام آزمایش‌های تشخیصی کووید، آنفلوآنزا، سل، سالک، مالاریا، HIV و بیماری‌های منتقله از آب و غذا به‌صورت کاملاً رایگان از دیگر اقدامات شاخص این حوزه بوده است.

مسئول اداره امور آزمایشگاه‌های معاونت بهداشت دانشگاه با اشاره به استقرار نظام مدیریت کیفیت و اعتباربخشی در شبکه آزمایشگاه‌های بهداشتی تصریح کرد: آزمایشگاه‌های ستادی مراکز تابعه و مرجع منطقه‌ای تشخیص مولکولی در برنامه‌های مهارت‌آزمایی خارجی و برنامه‌های ارزیابی کیفیت وزارت متبوع مشارکت فعال داشته و در این ارزیابی‌ها موفق به کسب امتیاز کامل شده‌اند. علاوه بر این، در راستای پایش فرآیندهای کاری و اطمینان از ارائه خدمات بهینه به مردم، بازدید و ممیزی‌های مستمر از آزمایشگاه‌ها انجام می‌شود.

دربان حسینی تأمین متمرکز کیت‌ها و ملزومات مصرفی، تحلیل عملکرد آزمایشگاه‌ها، پیگیری تأمین کیت‌های تشخیصی و خرید کیت‌های غربالگری نوزادان و تشخیص مولکولی را از دیگر اقدامات مهم این حوزه برشمرد و با اشاره به توانمندسازی نیروی انسانی و افزایش آمادگی در شرایط بحران گفت: برگزاری دوره‌های آموزشی، کارگاه‌های توانمندسازی، تدوین دستورالعمل‌های اجرایی (SOP)، اجرای مانورها و مشارکت فعال در برنامه‌های ستاد نوروزی، اربعین و دهه پایانی صفر، نقش مؤثری در ارتقای آمادگی و پاسخ آزمایشگاهی در بحران‌ها و فوریت‌ها داشته است.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تشریح مشروح عملکرد این معاونت به مناسبت چهل‌وهفتمین سالروز پیروزی انقلاب اسلامی، گفت: توسعه شبکه بهداشت، گسترش دسترسی عادلانه به خدمات سلامت و ارتقای شاخص‌های بهداشتی، از مهم‌ترین دستاوردهای انقلاب اسلامی در حوزه سلامت بوده است.

دکتر مهدی قلیان در گفتگو با وب دا با بیان اینکه معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد متولی سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی، سازماندهی، پایش و ارزشیابی خدمات بهداشتی درمانی در جمعیت تحت پوشش است، اظهار کرد: این خدمات در چارچوب نظام شبکه و بر پایه اصول مراقبت‌های بهداشتی اولیه ارائه می‌شود و هدف اصلی آن، تأمین، حفظ و ارتقای سلامت آحاد جامعه است.

وی افزود: محور فعالیت‌های حوزه بهداشت، همکاری‌های درون‌بخشی و بین‌بخشی، جلب مشارکت مردم، توانمندسازی جامعه، آموزش سلامت، استفاده از فناوری‌های نوین، پرونده الکترونیک سلامت و توجه ویژه به عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت است.

توسعه زیرساخت‌های بهداشتی؛ گامی اساسی در تحقق عدالت سلامت

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به توسعه گسترده زیرساخت‌های بهداشتی پس از انقلاب اسلامی گفت: در سال‌های اخیر و به‌ویژه از ابتدای سال ۱۴۰۴ تا پایان آذرماه، ده‌ها پروژه بهداشتی شامل خانه‌های بهداشت، مراکز خدمات جامع سلامت، واحدهای زنجیره سرد و مراکز پشتیبان شبکه بهداشت در مناطق شهری، روستایی و کمتر برخوردار به بهره‌برداری رسیده است.

به گفته وی، این توسعه زیرساخت‌ها موجب افزایش دسترسی مردم به خدمات سلامت، کاهش فاصله خدماتی بین مناطق برخوردار و کم‌برخوردار و ارتقای رضایتمندی مردم شده است.

تقویت نیروی انسانی و ارتقای سرمایه انسانی نظام سلامت

دکتر قلیان با تأکید بر نقش نیروی انسانی در موفقیت نظام سلامت اظهار کرد: ساماندهی اطلاعات کارکنان، پیگیری تأمین نیروی انسانی مورد نیاز، جذب و به‌کارگیری گسترده نیروها در قالب برنامه تحول سلامت و پزشک خانواده و همچنین آموزش مستمر کارکنان، از اولویت‌های اصلی معاونت بهداشت بوده است.

وی افزود: در این مدت، بیش از هزار دوره آموزشی حضوری و غیرحضوری برای کارکنان حوزه بهداشت برگزار شده و صدها بهورز آموزش‌دیده وارد چرخه خدمت‌رسانی در خانه‌های بهداشت شده‌اند که نقش مهمی در ارتقای کیفیت خدمات سلامت دارند.

پزشک خانواده و نظام ارجاع؛ ستون فقرات خدمات سطح یک

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به اهمیت برنامه پزشک خانواده گفت: پزشک خانواده روستایی و شهری، مهم‌ترین بستر ارائه خدمات سلامت سطح یک و پیشگیری محور است.

وی ادامه داد: در حوزه پزشک خانواده روستایی، نظام ارجاع ساماندهی شده، دسترسی مردم روستاها و شهرهای زیر ۲۰ هزار نفر به خدمات تخصصی تسهیل شده و نوبت‌گیری و مراجعه به بیمارستان‌ها و کلینیک‌ها به‌صورت هدفمند انجام می‌شود.

دکتر قلیان از افزایش درصد ارجاع، جذب صدها نفر از اعضای تیم سلامت و برگزاری جلسات منظم برای رفع چالش‌های اجرایی این برنامه خبر داد و افزود: دانشگاه علوم پزشکی مشهد آمادگی کامل برای اجرای پزشک خانواده شهری را دارد و شهرستان فریمان به‌عنوان پایلوت این برنامه انتخاب شده است.

کنترل بیماری‌های واگیر؛ از واکسیناسیون تا مراقبت‌های مرزی

وی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در حوزه بیماری‌های واگیر گفت: تزریق ده‌ها هزار دوز واکسن، حفظ پوشش بالای واکسیناسیون کودکان، مراقبت‌های گسترده مرزی، شناسایی و درمان بیماری‌هایی نظیر آنفلوانزا، سل، سالک، مالاریا، HIV و هپاتیت، نقش مهمی در تأمین امنیت سلامت استان داشته است.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد افزود: ایران اسلامی با تکیه بر شبکه بهداشت، حتی در شرایط بحران و ترددهای گسترده مرزی، توانسته از بروز اپیدمی‌های گسترده جلوگیری کند.

مقابله با بیماری‌های غیرواگیر؛ تمرکز بر پیشگیری و غربالگری

دکتر قلیان با اشاره به افزایش بار بیماری‌های غیرواگیر در جهان گفت: در حوزه بیماری‌های غیرواگیر، تمرکز اصلی بر پیشگیری، تشخیص زودهنگام و غربالگری بوده است.

وی افزود: غربالگری گسترده سرطان‌های شایع، فشارخون، دیابت، بیماری‌های قلبی و عروقی، بیماری‌های مادرزادی نوزادان و اجرای برنامه‌های خطرسنجی، نقش مؤثری در کاهش هزینه‌های درمانی و افزایش امید به زندگی سالم داشته است.

سلامت خانواده، مادران، کودکان و جوانی جمعیت

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اهمیت سلامت خانواده گفت: «مراقبت‌های گسترده پیش از بارداری، دوران بارداری و پس از زایمان، مراقبت از نوزادان و کودکان، سلامت نوجوانان و جوانان و حمایت از سالمندان، از اولویت‌های جدی نظام سلامت است.

وی افزود: اجرای برنامه‌های جوانی جمعیت، آموزش زوج‌های جوان، حمایت از مادران باردار و اقدامات هدفمند برای کاهش مرگ مادر، موجب بهبود شاخص‌های سلامت مادر و کودک شده است؛ به‌گونه‌ای که شاهد روند کاهشی مرگ مادر در سال‌های اخیر هستیم.

سلامت روان، اجتماعی و ارتقای کیفیت زندگی

دکتر قلیان با اشاره به اهمیت سلامت روان در کنار سلامت جسمی اظهار کرد: توسعه مراکز سلامت روان، ارائه خدمات روانشناختی و مددکاری، پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی و اجرای برنامه‌های مداخله‌ای، نقش مهمی در ارتقای کیفیت زندگی مردم داشته است.

سلامت محیط، کار و آمادگی در بحران‌ها

وی با بیان اینکه سلامت محیط و کار از ارکان اساسی سلامت عمومی است، گفت: نظارت مستمر بر آب آشامیدنی، مواد غذایی، اماکن عمومی، محیط‌های کاری و صنایع، موجب کاهش مخاطرات بهداشتی شده است.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد افزود: آمادگی و پاسخ به بحران‌ها، بلایا و حوادث غیرمترقبه، از جمله زلزله، حوادث شیمیایی و سوانح، از طریق آموزش، مانور و پایش مستمر زیرساخت‌ها دنبال شده است.

افتخارات ملی و دستاوردهای شاخص

دکتر قلیان در پایان با اشاره به افتخارات متعدد این معاونت گفت: کسب رتبه‌های برتر کشوری در رسیدگی به شکایات مردمی، سلامت نوروزی، جوانی جمعیت، بازرسی‌های بهداشت محیط، مراقبت بیماری‌های واگیر و دریافت تقدیرنامه‌های متعدد از وزارت بهداشت و سایر نهادهای ملی، نشان‌دهنده جایگاه برتر حوزه بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد در کشور است.

وی تأکید کرد: این دستاوردها حاصل نگاه عدالت‌محور انقلاب اسلامی و تلاش شبانه‌روزی کارکنان حوزه بهداشت است و مسیر ارتقای سلامت جامعه با قدرت ادامه خواهد داشت.