بهداشت و پیشگیری

در راستای نظارت و ارزیابی عملکرد واحدهای بهداشتی، معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد در بازدید از مرکز بهداشت شماره دو مشهد، ضمن بررسی شاخص های سلامت جمعیت تحت پوشش و ارائه رهنمودهای لازم؛ بر نقش حیاتی نیروی انسانی در تحقق اهداف نظام سلامت تاکید کرد.

به گزارش وب دا، دکتر مهدی قلیان اول، در این بازدید که معاونین فنی و اجرایی مرکز بهداشت استان و جمعی از مدیران و کارشناسان ستادی نیز حضور داشتند، گفت:کیفیت و پویایی خدمات بهداشتی در گرو انگیزه، تخصص و احساس تعلق نیروهای صف و ستاد است. برنامه‌ریزی هدفمند برای افزایش رضایت شغلی، تقویت عوامل انگیزشی و ایجاد زمینه مشارکت مؤثر کارکنان، از ضرورت های پایداری نظام ارائه خدمات سلامت است.

وی همچنین پایش مستمر شاخص‌ها، به‌روزرسانی داده‌های سلامت و تصمیم‌گیری مبتنی بر شواهد علمی را از ارکان اساسی مدیریت سلامت دانست و بر تداوم بازدیدهای میدانی برای ارتقای کیفیت خدمات تأکید کرد.

در این بازدید روند عملکردی خدمات و شاخص های کلیدی حوزه سلامت وکیفیت خدمات ارائه‌شده، در 10 حیطه و 17 شاخص کلیدی مورد ارزیابی قرار گرفت و نقاط قوت و قابل ارتقاء برنامه ها بررسی و تحلی شد.

در ادامه، دکتر محمدمهدی ایزدپناه، معاون فنی مرکز بهداشت استان نیز گفت: مدیریت هوشمند منابع، استفاده از ظرفیت‌های سایر شرکای سلامت و به‌کارگیری رویکردهای نوین در ارائه خدمات، می‌تواند زمینه‌ساز عدالت در سلامت و افزایش بهره‌وری در این حوزه باشد.

وی دسترسی عادلانه به خدمات سلامت و حمایت از گروه‌های آسیب‌پذیر به‌ویژه در مناطق کم‌برخوردار را از اولویت‌های اصلی نظام سلامت برشمرد و ضمن قدردانی از تلاش‌های انجام شده، ابراز امیدواری کرد با اصلاح فرآیندها و بهبود عملکرد بتوانیم در مسیر ارتقاء شاخص‌های سلامت و افزایش رضایت‌مندی مردم از خدمات ، گام‌های مؤثری برداریم.

معاون فنی معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اهمیت غربالگری سلامت در میان دانشجویان جدیدالورود گفت: رعایت شیوه زندگی سالم در دوران جوانی تأثیر قابل‌توجهی در پیشگیری از بیماری‌های مزمن دارد و سلامت دانشجویان رشته‌های علوم پزشکی به دلیل نقش حرفه‌ای آنان در نظام سلامت، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

دکتر محمدمهدی ایزدپناه در گفتگو با وب دا  با اشاره به معاینات سلامت دانشجویان ورودی جدید اظهار کرد: این معاینات شامل ارزیابی وضعیت تغذیه، سلامت قلب و عروق، واکسیناسیون، بررسی اختلالات روان‌شناختی، سوء‌مصرف مواد و دخانیات است که با همکاری معاونت فرهنگی و دانشجویی و مرکز بهداشت شماره یک مشهد، طی چهار روز (۲۷ تا ۳۰ مهرماه) برای دانشجویانی که فاقد گواهی ارزیابی مقدماتی و پزشکی بودند صورت گرفت.

وی افزود: هدف از این اقدام، شناسایی مشکلات احتمالی سلامت و فراهم‌سازی امکان مداخله به‌موقع است تا دانشجویان با آگاهی بیشتر نسبت به اهمیت مراقبت‌های پیشگیرانه، سبک زندگی سالم‌تری را در پیش گیرند.

معاون فنی معاونت بهداشت دانشگاه خاطرنشان کرد: دوران جوانی یکی از حساس‌ترین دوره‌های زندگی است و انجام معاینات غربالگری سلامت به‌موقع می‌تواند از بروز بیماری‌های مزمن جلوگیری کند. مراکز بهداشتی و درمانی دانشگاه‌ها نیز در تلاش‌اند خدمات غربالگری را به‌صورت جامع و با کیفیت ارائه دهند تا سلامت جسمی و روانی دانشجویان حفظ شود و زمینه تحصیل و رشد علمی آنان به بهترین شکل فراهم گردد.

وی تصریح کرد: ارزیابی مقدماتی و پزشکی دانشجویان بر اساس بسته خدمت گروه سنی جوان توسط تیم‌های مراقبتی متشکل از پزشک و مراقب سلامت در محل ثبت‌نام انجام می‌شود.

دکتر ایزدپناه با اشاره به اجرای طرح جدید ثبت اطلاعات سلامت افزود: در سال‌های گذشته ارزیابی سلامت برای همه دانشجویان جدیدالورود در محل ثبت‌نام انجام می‌شد، اما امسال با انتقال پرونده الکترونیک سلامت از سامانه سینا به سامانه سیب در دانشگاه مشهد، امکان دسترسی به اطلاعات مراقبتی دانشجویان در سراسر کشور فراهم شده است؛ بنابراین، دانشجویانی که پیش‌تر مراقبت‌های سلامت خود را انجام داده‌اند، نیازی به تکرار معاینات ندارند.

وی ادامه داد: بر اساس هماهنگی با اداره کل آموزش دانشگاه، در سال تحصیلی ۱۴۰۵–۱۴۰۴، داشتن گواهی ارزیابی مقدماتی و پزشکی برای دانشجویان جدیدالورود گروه سنی جوان، جزو مدارک الزامی هنگام ثبت‌نام قرار گرفته است.

شایان ذکر است در این بازدید، مدیر جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس معاونت بهداشت دانشگاه، رئیس مرکز بهداشت شماره یک شهرستان مشهد و جمعی از کارشناسان بهداشتی نیز حضور داشتند و از نزدیک در جریان روند اجرای معاینات غربالگری سلامت دانشجویان قرار گرفتند.

به مناسبت هفته سلامت بانوان و روز جهانی غذا، در راستای تأکید بر اهمیت سلامت زنان و ترویج تغذیه سالم، کارشناسان مرکز بهداشت استان با حضور در یک واحد تولیدی مواد غذایی که در آن زنان سرپرست خانوار مشغول به کار هستند، بازدید کردند.

به گزارش وب دا، این واحد تولیدی با اشتغال 16 نفر از زنان سرپرست خانوار ، نمونه‌ای از تلاش‌های ارزشمند برای حمایت از زنان در حوزه‌های اقتصادی و تولیدی است.

در این بازدید، کارشناسان مرکز بهداشت ضمن بررسی شرایط کاری و بهداشتی محیط کار، نکات لازم برای بهبود شرایط سلامتی و ایمنی این زنان در محل کار را مورد ارزیابی قرار دادند.

شایان ذکر است رویکرد اصلی هفته ملی سلامت بانوان ایران امسال، بر نقش حیاتی زنان در افزایش تاب‌آوری جوامع در برابر بحران‌ها و چالش‌های مختلف، به ویژه در شرایط اقتصادی و اجتماعی دشوار تاکید دارد و شعار امسال روز جهانی غذا با عنوان «دست در دست هم برای غذاهای سالم‌تر و آینده‌ای بهتر» از تلاش‌ برای فراهم آوردن غذای سالم و کافی برای همه انسان‌ها حمایت می‌کند و بر مشارکت دولت‌ها، سازمان‌ها و بخش خصوصی در این موضوع تأکید دارد.

این مناسبت فرصتی برای توجه به سلامت بانوان و ترویج تغذیه سالم است که ضمن تامین سلامت فردی، فشارهای وارده بر سیستم‌های بهداشتی و درمانی کشور را کاهش داده و جامعه‌ای تاب‌آورتر و مقاوم‌تر در برابر بحران‌ها ایجاد کرد.

این بازدید بخشی از برنامه‌های هفته سلامت بانوان و روز جهانی غذا است که ارتقای سلامت زنان، افزایش تاب‌آوری فردی و اجتماعی و ترویج تغذیه سالم برای دستیابی به آینده‌ای بهتر را مد نظر دارد.

مدیر گروه بهبود تغذیه جامعه دانشگاه علوم پزشکی مشهد بر نقش اساسی رژیم غذایی و فعالیت بدنی در ساخت و حفظ سلامت استخوان‌ها در تمام مراحل زندگی تأکید کرد و گفت: تغذیه متعادل از نوزادی تا سالمندی، ستون اصلی سلامت استخوان‌ها و پیشگیری از پوکی استخوان است.

دکتر زهرا اباصلتی در گفت‌وگو با وب‌دا اظهار داشت: رژیم غذایی و فعالیت بدنی در تمام سنین نقش کلیدی در استحکام و تراکم استخوان‌ها دارند. غذایی که مصرف می‌کنیم، می‌تواند مستقیماً بر قدرت استخوان‌ها تأثیر بگذارد؛ ازاین‌رو آگاهی از منابع غذایی حاوی کلسیم، ویتامین D و سایر ریزمغذی‌های ضروری برای انتخاب‌های سالم روزانه اهمیت زیادی دارد.

وی با اشاره به اینکه تأمین نیاز بدن به مواد مغذی از طریق رژیم غذایی متعادل ضروری است، گفت: لبنیات، ماهی، پروتئین‌های بدون چربی، میوه‌ها و سبزیجات از مهم‌ترین منابع تغذیه‌ای هستند که می‌توانند نیاز بدن به کلسیم و ویتامین D را تأمین کنند.

دکتر اباصلتی افزود: در صورت ناکافی بودن دریافت از طریق غذا، مصرف مکمل‌ها با نظر پزشک ضروری است.بدن برای جذب کلسیم به ویتامین D نیاز دارد و کمبود این ویتامین موجب کاهش تراکم استخوان و افزایش خطر شکستگی می‌شود.منابع غذایی ویتامین D شامل شیر غنی‌شده، جگر، و ماهی‌های پرچرب مانند قزل‌آلا، ساردین و تن هستند.

وی یادآور شد: اگرچه پوست بدن در معرض آفتاب می‌تواند ویتامین D تولید کند، اما افراط در آفتاب‌گرفتن مضر است و استفاده از ضدآفتاب ممکن است جذب این ویتامین را کاهش دهد.

دکتر اباصلتی مقادیر پیشنهادی ویتامین D را چنین اعلام کرد: افراد زیر ۵۰ سال روزانه به ۴۰۰ تا ۸۰۰ واحد بین‌المللی (IU) و افراد بالای ۵۰ سال به ۸۰۰ تا ۱۰۰۰ واحد نیاز دارند.

مدیر گروه بهبود تغذیه جامعه دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: مطالعات جدید نشان می‌دهد مصرف روغن زیتون، لوبیای سویا، آلو خشک، زغال‌اخته و مواد غذایی سرشار از امگا-۳ مانند روغن ماهی، می‌تواند به افزایش استحکام استخوان‌ها کمک کند.

وی افزود: تحقیقات نشان داده مصرف روزانه ۵ تا ۶ عدد آلو خشک موجب حفظ تراکم استخوان می‌شود، در حالی‌که مصرف منظم ۱۰ تا ۱۲ عدد آلو خشک در طول یک سال می‌تواند به افزایش مواد معدنی استخوان و کاهش تحلیل آن بینجامد.

او خاطرنشان کرد: آلو خشک سرشار از پتاسیم، منیزیم و ویتامین K است که همگی در حفظ سلامت استخوان‌ها نقش مؤثری دارند.

دکتر اباصلتی با بیان اینکه دریافت متعادل پروتئین برای سلامت عضلات و استخوان‌ها حیاتی است، گفت: اگرچه مصرف کافی پروتئین ضروری است، اما زیاده‌روی در رژیم‌های پرپروتئین می‌تواند سبب دفع کلسیم شود.

وی افزود: در افراد مسن، کمبود پروتئین به تضعیف بافت عضلانی و استخوانی منجر می‌شود؛ همچنین مصرف زیاد نمک و غذاهای فرآوری‌شده موجب از دست رفتن کلسیم و افزایش خطر پوکی استخوان خواهد شد. 

او تأکید کرد: برخی سبزیجات مانند اسفناج، ریواس و چغندر به دلیل داشتن اگزالات، جذب کلسیم را کاهش می‌دهند، بنابراین نباید تنها منبع تأمین کلسیم باشند.

وی هشدار داد: مصرف زیاد سبوس گندم نیز به دلیل وجود فیتات، مانع جذب کلسیم به‌ویژه در صورت مصرف هم‌زمان با شیر می‌شود. توصیه می‌شود مکمل‌های کلسیم حداقل دو ساعت قبل یا بعد از مصرف سبوس گندم استفاده شوند.

این عضو هیأت علمی دانشگاه با اشاره به نقش نوشیدنی‌ها در جذب کلسیم گفت: قهوه، چای و نوشیدنی‌های گازدار حاوی کافئین هستند که جذب کلسیم را کاهش می‌دهند و باید با اعتدال مصرف شوند.

وی افزود: مطالعات نشان داده بیشتر مشکلات مربوط به نوشیدنی‌های حاوی کولا است، زیرا فسفات بالای موجود در این نوشابه‌ها در صورت کمبود کلسیم می‌تواند به تحلیل استخوان منجر شود.

دکتر اباصلتی اظهار داشت: بدن برای عملکرد بهینه در جذب مواد مغذی نیازمند ترکیب هم‌زمان چند ریزمغذی است.در وعده‌های غذایی، از سبزیجات سبز مانند کلم پیچ، بروکلی و اسفناج برای تأمین ویتامین K، از میوه‌هایی چون پرتقال، موز و گوجه‌فرنگی برای جذب پتاسیم، و از مواد غذایی مانند سیب‌زمینی شیرین و کشمش برای جذب منیزیم استفاده شود.

مدیر گروه بهبود تغذیه جامعه دانشگاه علوم پزشکی مشهد در پایان تأکید کرد: تغذیه متعادل همراه با فعالیت بدنی منظم، دو بازوی اصلی پیشگیری از پوکی استخوان هستند.خانواده‌ها باید اهمیت مصرف لبنیات، آفتاب‌گیری مناسب و تحرک فیزیکی را از سنین پایین به فرزندان خود بیاموزند تا جامعه‌ای بانشاط و با استخوان‌های سالم داشته باشیم.