پزشکی

استاد دانشگاه علوم پزشکی مشهد اظهار داشت: کمردرد یکی از بیماری های شایع به شمار می رود که 80 درصد از مردم حداقل یکبار در طول زندگی خود به آن دچار می شوند و یکی از علت های شایع مراجعه بیماران به مراکز درمانی و نزد پزشک می باشد.

دکتر محمد رضا احصایی در گفتگو با وب دا  افزود: کمردرد علت های متفاوتی دارد که یکی از علت های آن دیسک کمر است، دیسک کمر مانند بالشتک بوده که به صورت طبیعی بین مهره ها وجود دارد و باعث نرمی و انعطاف پذیری ستون فقرات می شود.

دکتر احصایی با بیان اینکه این دیسک شامل دو قسمت رشته های فیبری یا محیطی و یک قسمت ژله ای در مرکز می باشد، اظهار داشت: به مرور زمان در اثر افزایش سن، انجام کارهای سنگین یا اضافه وزن قسمت های محیطی دیسک ضعیف می شوند و هنگامی که قسمت های ژله ای دچار بیرون زدگی شوند فرد دچار بیماری فتق دیسک کمر خواهد شد.

استاد دانشگاه علوم پزشکی مشهد با توجه به اینکه در ناحیه کمر پنج مهره وجود دارد، تصریح کرد: معمولا فتق دیسک بین مهره چهار و پنج و مهره پنجم و لگن اتفاق می افتد به طور نادر فتق دیسک در مهره های دیگر نیز مشاهده می شود.

وی اذعان کرد: هنگامی که فتق دیسک ایجاد می شود در ابتدا کمر درد و در صورتی که روی ریشه های عصبی نخاع فشار وارد کند باعث انتشار درد به پاها خواهد شد که این را اصطلاحا درد سیاتیک می گویند.

متخصص جراحی مغز و اعصاب در ادامه افزود: درد سیاتیک امکان دارد در یک طرف یا هر دو طرف ایجاد شود و حتی ممکن است درد سیاتیک بدون کمردرد ایجاد شود.

دکتر احصایی با اشاره به اینکه تظاهرات فتق دیسک کمر می تواند به صورت کمردرد با یا بدون درد تیرکشنده پا باشد، خاطرنشان کرد: هم چنین ممکن است غیر از درد به صورت ضعف حرکتی یا اختلال حسی در پاها تظاهر کند و حتی به صورت نادر به صورت عدم کنترل ادرار خود را نشان می دهد که در این حالت به صورت اورژانس درمان انجام خواهد شد.

وی در رابطه با تشخیص فتق دیسک بیان کرد: تشخیص فتق دیسک کمر معمولا با معاینه کلینیکی و انجام ام ار آی امکان پذیر است و پزشک متخصص جراح مغز و اعصاب بعد از تشخیص و قطعی شدن بیماری تصمیم به درمان مناسب می گیرد.

استاد دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به درمان فتق دیسک کمر اظهار داشت: معمولا در مرحله اول درمان به صورت استراحت مطلق و تجویز مسکن و داروهای ضدالتهاب است و در مواردی که با استراحت و درمان جواب مناسب به دست نیاید اقدامات بعدی شامل روش های جراحی پیشنهاد می شود.

دکتر احصایی اذعان کرد: امروزه تکنیک های جراحی عمل دیسک خیلی متفاوت شده و با روش میکروسکوپی یا آندوسکوپی خیلی راحت اقدام جراحی انجام می شود و بیمار با برطرف شدن درد به زندگی اولیه برمی گردد.

متخصص جراحی مغز و اعصاب در خصوص باور غلط برخی در رابطه با عمل دیسک تصریح کرد: تصورات غلطی بین مردم وجود دارد که گمان می کنند با عمل جراحی بیمار فلج می شود که این موضوع صحت ندارد.

وی بیان کرد: فتق دیسک کمر در آقایان به دلیل اینکه کارهای سنگین بیشتری انجام می دهند بیشتر اتفاق می افتد و معمولا در سنین 30 تا 40 سال شایع تر اما ممکن است در سنین پایین تر در جوانان نیز رخ دهد.

دکتر احصایی توصیه کرد: برای پیشگیری از بیماری فتق دیسک کمر از چاقی و افزایش وزن جلوگیری، ورزش های مناسب مانند شنا، پیاده روی، دوچرخه سواری و دراز و نشست برای تقویت عضلات شکم و کمر انجام شود و اقایان هنگام انجام کار سنگین بهداشت کار را رعایت کنند یعنی هنگام کار فشار کمتری به خود وارد و حین کار استراحت نمایند.

دانشیار گروه روماتولوژی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، شایعترین علت بروز نرمی استخوان را کمبود ویتامین D عنوان کرد.

به گزارش وب دا، دکتر سیده زهرا میرفیض با اشاره به اینکه  کمبود ویتامین D و عوارض آن در ایران بسیار شایع است و شیوع 50 تا 70 درصدی کمبود ویتامین D دراکثر مناطق کشور دیده می شود  اظهار داشت: بیماران زیادی با ضعف عضلانی یا درد بدن یا درد استخوان به پزشکان مراجعه می نمایند که تشخیص نهایی در آنها استئومالاسی یا نرمی استخوان  است. 

وی خاطر نشان کرد: نرمی استخوان به معنی کم شدن محتوای معدنی استخوان های بدن است استئومالاسی به علت در دسترس نبودن کلسیم و فسفر برای استخوان  یا افزایش جذب این مواد از استخوان ایجاد می شود.

این فوق تخصص روماتولوژی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با بیان اینکه  استئومالاسی را در کودکان قبل از سنین بلوغ راشیتیسم می نامندخاطر نشان کرد:  این بیماری موجب درد پراکنده در بدن، ضعف عضلانی و شکننده شدن استخوان ها می شود.

دکتر میر فیض با تاکید بر اینکه شایعترین علت بروز استئومالاسی کمبود ویتامین D است و در هر سنی ممکن است اتفاق افتد اظهار داشت: عدم استفاده از اشعه آفتاب،  سوء تغذیه و کمبود کلسیم یا فسفر، اختلالات آنزیمیِ ارثی (بیماران مقاوم به ویتامین D)، یا بیماری‌هایی نظیر نارسایی کبد، نارسایی مزمن کلیه، مصرف بعضی داروها از جمله داروهای ضد صرع، سندرم‌های سوء جذب مانند سلیاک و سرطان‌ها از دیگر عوامل تاثیر گذار در نرمی استخوان به شمار می رود.

ابتلا به نرمی استخوان در خانم ها شایعتر است.

عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به اینکه این بیماری در خانمها نسبت به آقایان و در فصل زمستان و اوایل بهار شایعتر است اظهار داشت: شروع بیماری با کمردرد و درد اندام‌هاست سپس شکستگی کاذب، پوک‌شدگی استخوان‌ها، ضعف عضلانی و دردهای عضلانی و مفصلی و در دراز مدت ممکن است در ستون فقرات انحراف و قوز و در استخوان‌های دراز کمانی شدن مشاهده شود.

وی به علائم این بیماری اشاره کرد و اظهار داشت: شایعترین علائم و نشانه ها شامل درد استخوانی، ضعف عضلانی و حساس شدن عضلات است درد استخوانی منتشر می باشد معمولا این بیماران با تشخیص عمومی روماتیسم یا درد عصبی  از یک پزشک به پزشک دیگر سر گردان می شوند، درد ممکن است شبها بدتر باشد و با تغییر وضعیت مانند چرخیدن در رختخواب یا تغییر وضعیت از نشسته به ایستاده بدتر شود.

دانشیار گروه روماتولوژی دانشگاه علوم پزشکی مشهد تصریح کرد: درد شب در پایین کمر، لگن و پاها است و با حمل بار بدتر می شود هم چنین ممکن است بیمار دچار راه رفتن اردکی شود که به آن راه رفتن پنگوئنی نیز می گویند  بیمار در بالا رفتن از پله ها به سختی حرکت می کند و باید دستها را به نرده و هنگام بلند شدن از صندلی یا توالت فرنگی باید دست خود را به دستگیره بگیرد.ضعف عضلانی بسیار بیشتر از آتروفی و لاغری عضلانی است و در معاینه توسط پزشک با فشار به روی قفسه سینه، استخوان ساق، استخوان لگن، درد استخوانی ایجاد می شود  و در موارد کمبود شدید کلسیم بیمار از گزگز و گرفتگی عضلات شاکی است.

وی تاکید کرد: در کودکان راشيتيسم می‌تواند باعث بروز عوارضی از جمله کمانی شکل شدن پاها، پيش آمدن قفسه سينه، نرم بودن استخوان جمجمه، انحنای ستون مهره‌ها، کوتاهی قامت، تاخیر در راه افتادن کودک شود.

انجام یک آزمایش خون ساده میزان ویتامین Dرا نشان می دهد

دکتر زهرا میر فیض خاطر نشان کرد:  تشخيص اين بيماری از طريق بررسی سوابق پزشکی و انجام يک آزمايش خون، اندازه گیری سطح کلسيم، فسفر،الکالین فسفاتاز و هورمون پاراتيروئيد، سطح ویتامین D امکانپذیر می باشد.

وی گفت: در اوایل نرمی استخوان عکس رادیولوژی ساده معمولا طبیعی و ممکن است لبه های استخوان و کورتکس استخوان  واضح نباشد؛ هم چنین امکان دارد بصورت دوطرفه باندهای شفاف  نازک 2ـ3  میلیمتر که شکستگی کاذب نام دارند در دنده ها و گردن  استخوان ران، لبه خارجی استخوان کتف دیده شود که تشخیص نرمی استخوان را قطعی می سازد.

این عضو هیات علمی گروه روماتولوژی دانشگاه علوم پزشکی مشهد به راهکارهای درمانی این بیماری اشاره کرد و گفت: استفاده از ویتامین دی  ، 800 تا 4000 واحد در روز برای 8 تا 12 هفته یا قرص ویتامین دی  50 هزار واحدی به مدت 12 هفته و مکمل کلسیم به ویتامین D براساس نظر پزشک معالج اضافه گردد.

وی تاکید کرد: بهترین منبع ویتامین D اشعه افتاب می باشد که توصیه می شود بیماران هفته ای 3 بار و هر بار به مدت 15 تا 20 دقیقه در معرض اشعه افتاب قرار بگیرند و استفاده از لبنیات و سبزیجات که حاوی کلسیم و ویتامین D هستند در رژیم غذایی خود قرار دهند.

دکتر میر فیض افزود: درمان نکردن نرمی استخوان  منجر به شکستگی استخوانها و تغییر شکل استخوانها به شکل کمانی استخوانهای دراز و تغییر شکل در ستون فقرات به شکل قوز می شود، بیماری با درمان زودرس قابل علاج می باشد.

تغذیه مناسب و استفاده کافی از نور آفتاب بهترین راهکار پیشگیری از نرمی استخوان است

دانشیار گروه روماتولوژی دانشگاه علوم پزشکی مشهد تصریح کرد: استفاده مناسب و کافی از اشعه افتاب که بهترین منبع ویتامین D می باشد و استفاده از لبنیات و سبزیجات حاوی کلسیم و ویتامین D و غذاهای غنی از ويتامين D شامل ماهی (مانند ماهی سالمون)، غلات صبحانه، کره گياهی و تخم‌مرغ برای پیشگیری توصیه می شود.

دکتر میرفیض افزود: در ایران غنی کردن شیر با ویتامینD برای پیشگیری از این عارضه توصیه شده و در کل کشور در سطوح مدارس استفاده از ویتامین D برای کاهش این عارضه مورد استفاده قرار گرفته است.

این فوق تخصص روماتولوژی دانشگاه علوم پزشکی مشهد به افراد در معرض خطر این بیماری اشاره کرد و گفت: افرادی که پوست تيره دارند، افرادی که زياد در فضاهای سرپوشيده می‌مانند، مانند افراد مسن که در خانه سالمندان زندگی می‌کنند  هم چنین افرادی که بدن خود را با پوشيدن لباس‌های زياد، به طور کامل می‌پوشانند، افرادی که زياده از حد از کرم‌های ضد آفتاب استفاده می‌کنند  و افراد گياهخوار و کسانی که در رژيم غذايی خود از محصولات حيوانی استفاده نمی‌کنند  بیشتر در معرض این بیماری قرار دارند.

معاون درمان وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی، از چند مرکز درمانی زیر پوشش دانشگاه علوم پزشکی مشهد بازدید نمود.

به گزارش وب دا، دکتر قاسم جان بابایی در جریان سفر یک روزه به مشهد مقدس از طرح بهینه سازی درمان بیمارستان امام رضا(ع) و ارتقاء هتلینگ بیمارستان های قائم(عج)، ابن سینا و دکتر حجازی بازدید و در جریان روند اقدامات قرار گرفت.

در این بازدید دکتر محمد رضا دارابی رییس دانشگاه علوم پزشکی مشهد و معاون درمان دانشگاه نیز معاون درمان وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی را همراهی کردند.

طرح بهینه سازی روند درمان به منظور کاهش زمان ارائه خدمات درمان و همچنین بررسی میزان خدمات پرسنل مورد بررسی قرار می گیرد. این طرح در حال حاضر در چند بخش بیمارستان امام رضا(ع) به صورت پایلوت در حال اجراست و در صورت تایید در دیگر مراکز درمانی اجرا خواهد شد.

در راستای ارتقاء کیفیت خدمات هتلینگ، کار بهسازی، بازسازی و توسعه بخش های بیمارستان قائم(عج) در دستور کار قرار گرفت و  در این راستا 18 هزار متر مریع از فضای بیمارستان قائم(عج) زیر پوشش این طرح قرار گرفته است.

در قالب این طرح 15 بخش بیمارستان قائم (عج) زیر پوشش طرح بهسازی، بازسازی و نوسازی شده است و تا کنون 10 بخش به مساحت 13 هزار متر مربع به اتمام رسیده است و دیگر پروژه ها نیز تا پایان امسال به بهره برداری خواهد رسید.

تا کنون 190 میلیارد ریال برای اجرای پروژه هتلینگ بیمارستان قائم(عج) هزینه شده است و برای اتمام پروژه های هتلینگ بیمارستان قائم(عج) را ۶۰ میلیارد ریال نیاز است.

همچنین در راستای ارتقاء خدمات در بیمارستان روانپزشکی دکتر حجازی بازسازی، توسعه و بهسازی 4 بخش این مرکز(2 بخش زنان و دو بخش مردان) در دستور کار قرار گرفت.

تا کنون کار بازسازی و بهسازی یک بخش در مساحت یک هزار و 700 متر مربع رو به اتمام است و به زودی تحویل داده خواهد شد و برای بازسازی هر بخش 15 میلیارد ریال مورد نیاز است که در صورت تامین اعتبار دیگر بخش ها نیز تا پایان سال آینده به بهره برداری خواهد رسید.

همچنین در قالب برنامه هتلینگ، بهسازی و بازسازی ۲۴ بخش مرکز روانپزشکی ابن سینا نیز در دستور کار قرار گرفت  که تا کنون ۵۰ درصد پیشرفت کار داشته است و در صورت تامین اعتبار دیگر بخش های باقی مانده نیز به بهره برداری خواهد رسید.

دکتر سید جواد مجتبوی در گفت‌وگو با وب دا؛ در خصوص اهیمت داشتن خواب مناسب و کافی گفت: درمان بی خوابی ها در ابتدا با اصلاح سبک زندگی امکان پذیر است؛ بر این اساس باید ساعت خواب تنظیم و در زمان مورد نظر فرد شرایط خواب را برای خود مهیا کند. در ادامه باید عامل استرس زای درونی را با مشاوره گرفتن شناسایی و در صدد بر طرف کردن آن بر آییم.

وی بیان داشت: اگر عامل خارجی (مشکلات خانوادگی، اقتصادی و غیره) استرس زا نیز در فرد وجود دارد؛ باید تلاش شود تا این موارد بر طرف و ذهن فرد خالی از این گونه مشکلات گردد.

دکتر مجتبوی ضمن هشدار به مصرف قرص های خواب آور متذکر شد: برخی افراد درمان خود را با مراجعه به روان پزشکان و  تجویز داروهای خواب آور دنبال می کنند. استفاده از این داروها در ابتدا خواب بیمار را زیاد و عمیق خواهد کرد؛ اما در طولانی مدت عوارضی را (گوارشی و حساسیت های خاص) برای فرد ایجاد می کند.

وی بیان داشت: داروهایی مانند بنزودیازپین ممکن است در سنین بالا موجب فراموشی و دمانس زودرس شود، ضمن این که این داروها با وجود خوابی که در فرد ایجاد می کند، احساس خستگی و ضعف را ایجاد و این رخوت و خستگی بعد از بیماری خوشایند فرد نیست.

مدیر طب ایرانی و مکمل دانشگاه علوم پزشکی مشهد، تاکید کرد: در زمینه طب مکمل توانایی ها و داروهای گیاهی درمان اختلالات خواب وجود دارد؛ که باید توسط متخصصین طب ایرانی تجویز شود. طب سوزنی هم می تواند با مکانیسم های خاص خود در این خصوص کمک کننده باشد.

دکتر مجتبوی ابراز داشت: معمولا طب سوزنی هنگامی که توسط متخصصین ارائه می شود عارضه ای ندارد؛ البته این به مفهوم موفقیت 100 درصدی در درمان نیست؛ اما بسیاری از بیماران پس از استفاده از طب سوزنی و داروهای گیاهی خواب خوبی را پشت سر گذاشته اند.

 وی اظهار داشت: البته نمی توان گفت داروهای گیاهی بدون عارضه هستند؛ اما این عارضه خصوصا اگر توسط متخصصین طب ایرانی تجویز شود به نسبت داروهای شیمیایی کمتر است.

مدیر طب ایرانی و مکمل دانشگاه علوم پزشکی مشهد، گفت: این که فکر کنیم استفاده از یک گیاه و دارو برای همه افرادی که با مشکلات استرسی و روحی وروانی مواجه هستند مناسب می باشد اشتباه است. تشخیص یک متخصص طب ایرانی در یک بیمار دارای اختلال خواب نسبت به بیمار دیگر دارای تفاوت است.

دکتر مجتبوی بیان داشت: به دیگر معنا شاید یک بیمار نیازمند داروی گرم و بیمار دیگر به داروی سرد نیاز داشته باشد؛ بنابراین یک نسخه برای همه بیماران تجویز نمی شود و این روال در طب سوزنی نیز در انتخاب جای نقاط در هر بیمار می تواند متفاوت باشد.

وی ادامه داد: داروی گل گاوزبان علی رغم این که دارویی آرام بخش و فشار خون را پایین می آورد؛ اما دارویی سرد است و اگر به بیماری که طبیعت سرد دارد داده شود مشکل وی را تشدید می کند.

مدیر طب ایرانی و مکمل دانشگاه علوم پزشکی مشهد بیان داشت: در ادامه ممکن است فرد دارای ناراحتی قلبی نیز با استفاده از گل گاوزبان دچار تشدید در بیماری خود شود؛ که بر این اساس باید افراد در ابتدا به پزشکان مراجعه کنند و از دریافت مشاوره در خصوص داروهای گیاهی از عطاری ها به دلیل نداشتن اطلاع کافی از طب سنتی و وضعیت سلامتی افراد پرهیز کنند.

دکتر مجتبوی بیان داشت: تکنولوژی علی رغم فوایدی که دارد به اصول و مقرراتی نیازمند است؛ که اگر رعایت نشود مانند ماشینی خواهد بود که در عین رساندن شما به مقصد می تواند آسیب جدی به شما برساند.

وی ادامه داد: گوشی همراه یا یارانه در ساعات بیداری مشکلی ایجاد نمی کند؛ اما در زمان خواب نگاه کردن به گوشی و دریافت مطالب چه به لحاظ تشعشات این گونه وسایل و چه به لحاظ محتوایی که قبل از خواب دریافت می شود موجب کم خوابی و بد خوابی می شود.

مدیر طب ایرانی و مکمل دانشگاه علوم پزشکی مشهد افزود: داشتن اتاقی ساکت و آرام با نور مناسب در ایجاد خواب خوب تاثیر گذار است و در صورتی که فردی خوب بخوابد می تواند روزی پر انرژی را آغاز کند.

دکتر مجتبوی بهترین ساعت برای بیداری را بین پنج تا شش صبح دانست و گفت: شش ساعت خواب آرام برای یک فرد بالغ در طول شبانه روز کافی است و زمان مناسب خواب شب است. افرادی که در طول روز می خوابند به اختلال بیولوژیک بدن و اختلال در کار و زندگی خود دچار می شوند.

وی اختلالات خواب را اختلالات شایعی دانست که به صورت کم خوابی یا بد خوابی خود را نشان می دهند و اظهار داشت: این اختلالات بر روی تمامی سیستم های بدن تاثیر گذار است و در خانم ها بر روی هورمون ها، سیستم های بدن و اعصاب و روان اثر گذاری بیشتری به نسبت مردان دارد.

مدیر طب ایرانی و مکمل دانشگاه علوم پزشکی مشهد ضمن توصیه بر داشتن تنظیمات خواب در زندگی، تصریح کرد:  باید ساعات خواب و بیداری و تغذیه هر فرد دارای نظم باشد تا ساعات بیولوژیک بدن با اختلال روبه رو نشود.

دکتر مجتبوی بیان داشت: بر اساس این برنامه ریزی فرد باید در ساعت مشخص به خواب برود؛ که متاسفانه این روال در زندگی جوانان ما جدی گرفته نمی شود و این قشر ساعات خواب خود را در هر شب تغییر داده و بر اساس برنامه ای که برای آن ها پیش می آید در ساعات نا منظم به خواب می روند.

وی تصریح کرد: دومین عامل در اختلات خواب، استرس ها در انواع مختلف درونی یا بیرونی هستند. هنگامی که فرد با عامل خارجی دچار استرس می شود ذهنش دچار اشغالات فکری شده و این موضوع مانع از بسته شدن چشم ها و ایجاد حالت خواب می شود.

مدیر طب ایرانی و مکمل دانشگاه علوم پزشکی مشهد، بیان داشت: بر این اساس فرد دیر می خوابد، بین خواب دائما بیدار و صبح زود چشمانش باز می شود به نحوی که به راحتی دوباره به خواب نمی رود و در این بیدار شدن ها حس آرامش خواب بودن وجود ندارد.

دکتر مجتبوی یادآور شد: این شرایط علاوه بر کاستن از ساعت خواب، کلافگی، بی حوصلگی و اضطراب را به فرد منتقل می کند؛ که این حالات در فرد سیکل معیوبی را ایجاد می کند.