پزشکی

عضو هیأت علمی (استاد تمام) گروه چشم پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، با اشاره به کاربرد گسترده‌ی لنزهای تماسی در زمینه‌های مختلف درمانی و زیبایی تأکید کرد: استفاده از لنزهای تماسی و زیبایی منحصراً تحت نظر پزشک و پس از دریافت آموزش‌های لازم مجاز خواهد بود.

دکتر سیامک زارعی قنواتی در گفتگو با وبدا، اظهار کرد: طی سال‌های اخیر، عرصه‌ی تولید و بکارگیری لنزهای تماسی پیشرفت‌های بسیار زیادی داشته و بهره‌گیری از آن در بخش‌های مختلفی از جمله؛ حوزه زیبایی، اصلاح عیوب انکساری، ( در مواردی ) بهبود دید و آستیگماتیسم نامنظم گسترش یافته است.

وی، به نقش کمک کننده لنزهای تماسی در درمان بیماری های سطحی چشم و بیماری‌هایی که طی آن سلول‌های قرنیه دچار صدمه شده نیز اشاره و بیان داشت: در بیماریهای چشمی همچون قوز قرنیه و یا نامنظمی‌های قرنیه می‌توان از این لنزهای مخصوص استفاده کرد؛ ضمن اینکه به عنوان پانسمان موقتی چشم و همچنین بعضی از اعمال جراحی هم از آنها استفاده می شود.

این فوق تخصص و جراح چشم پزشکی در عین حال تأکید کرد: استفاده از لنزهای تماسی، منحصراً تحت نظر پزشک و همراه با آموزش‌های لازم مجاز است؛ چرا که استفاده غیر اصولی و بدون آموزش از این لنزها می‌تواند آسیب‌های جبران ناپذیری را به چشم افراد وارد کند و از جمله‌ی این آسیب ها می توان به بروز خراش قرنیه، اِدم قرنیه، عفونت‌های قرنیه و در طولانی مدت ایجاد عروق نابجا و کاهش سلول‌های بنیادی چشم اشاره کرد.

وی در همین ارتباط افزود: ایجاد رگ‌های سطحی و عمقی در داخل قرنیه و صدمه لایه سطحی اپیتلیوم، هایپوکسی و کدورت قرنیه، از دیگر آسیب های ناشی از عدم بکارگیری درست لنزهای تماسی است که در نهایت سبب کاهش دید و بعضاً صدمات جبران ناپذیر به چشم افراد خواهد شد.

دکتر زارعی قنواتی همچنین گفت: در حال حاضر دوره‌های آموزشی مختلفی جهت استفاده از لنزهای تماسی برگزار می‌گردد و در فضای مجازی نیز کلیپ‌های آموزشی برای استفاده صحیح از لنزهای تماسی در دسترس است.

استاد گروه چشم پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، رعایت برخی نکات بهداشتی، در استفاده از لنزهای تماسی را هم یادآور شد و گفت: در مواقعی که از لنزهای تماسی استفاده می‌شود ( به جز موارد خیلی خاص همچون لنزهای تماسی پانسمانی)، توصیه اکید آن است که فرد بیمار، قبل از خوابیدن در شب، لنز تماسی را از چشم خود بردارد؛ مگر موارد خاصی که پزشک، این اجازه را داده باشد، همچنین از شستشوی لنزهای تماسی با آب شهری، استحمام و ورود به استخر همراه با لنز خودداری شود و نظافت لنزها با استفاده از محلول های لنز و طبق آموزش‌هایی که فرد دریافت کرده انجام شود، در هنگام گذاشتن یا برداشتن لنز نیز باید مراقب بود که سطح قرنیه دچار خراش یا صدمه نشود و چنانچه این موارد به خوبی رعایت شود غالباً مشکلی برای بیمار اتفاق نخواهد افتاد.

لنزهای زیبایی، بصورت محدود و همراه با آموزش استفاده شود

دکتر زارعی قنواتی در بخش دیگری از صحبت‌های خود، موضوع استفاده از لنزهای زیبایی و اهمیت رعایت نکات بهداشتی در این خصوص را مورد اشاره قرار داد و گفت: با توجه به اینکه لنزهای زیبایی جنبه زیبایی بخشی دارند، لازم است که استفاده از آن محدود و نکات بهداشتی نیز در خصوص آن به طور جدی مد نظر باشد.

این جراح و متخصص چشم، بر اهمیت فراگیری آموزش‌های مرتبط با استفاده اصولی از لنزهای زیبایی تأکید و خاطرنشان کرد: استفاده کوتاه مدت از لنزهای زیبایی ( حتی به مدت یک روز ) نیاز به آموزش دارد؛ چراکه عدم آگاهی از نحوه صحیح بکارگیری لنزهای زیبایی می تواند عوارض مهمی همچون عفونت را ایجاد کند و این موضوعی است که ما چشم پزشکان هر روزه در مراکز درمانی با آن مواجه هستیم.

دکتر زارعی قنواتی در پایان تأکید کرد: فرد استفاده کننده از لنز های زیبایی باید بداند که به هیچ عنوان نباید با لنز بخوابد، استحمام کند و یا به استخر برود؛ چرا که این رفتارها می‌تواند احتمال عفونت چشمی را افزایش دهد و در نهایت با رعایت نکات گفته شده فرد می‌تواند برای مدت محدود و با توجه به وضعیت قرنیه و تشخیص پزشک از لنزهای زیبایی استفاده کند.

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اهمیت معاینات منظم چشم پزشکی گفت: عدم کنترل دقیق دیابت، ابتلا به آب سیاه و تشخیص دیرهنگام تنبلی چشم از مهم‌ترین عوامل کم‌بینایی در بزرگسالی هستند و پیشگیری و مراقبت مستمر می‌تواند نقش مؤثری در حفظ سلامت بینایی داشته باشد.

دکتر ملیحه کریم‌پور، دکترای بینایی‌سنجی و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد،در گفتگو با وب دا  با اشاره به تعریف سازمان جهانی بهداشت از کم‌بینایی اظهار کرد: کم‌بینایی به افرادی اطلاق می‌شود که حتی با استفاده از عینک یا لنز تماسی، بینایی آن‌ها بیش از سه‌دهم نباشد.

وی افزود: افزایش سن به دلیل تحلیل رفتن شبکیه، ابتلا به آب سیاه پیش‌رونده در صورت عدم درمان مناسب، بیماری‌های ژنتیکی و مادرزادی از جمله عوامل اصلی بروز کم‌بینایی هستند. همچنین افزایش قند خون در بیماران دیابتی باعث نازک شدن عروق شبکیه چشم می‌شود که کنترل آن به کاهش خطر ابتلا به کم‌بینایی کمک می‌کند.

دکتر کریم‌پور با اشاره به پیامدهای اجتماعی این عارضه تصریح کرد: افرادی که دچار کم‌بینایی می‌شوند در برقراری ارتباط و انجام امور روزمره با مشکل مواجه می‌شوند. به همین دلیل، افراد دارای سابقه خانوادگی باید معاینات دوره‌ای شش‌ماهه را جدی بگیرند.

وی درباره علائم هشداردهنده در کودکان گفت: رفتارهایی مانند مالش مداوم چشم، مشکل در دیدن تلویزیون یا اشیای دور می‌تواند نشانه اختلال بینایی باشد و والدین باید به این علائم توجه داشته باشند. آزمایش‌ها و تست‌های الکتروفیزیولوژی نیز می‌تواند اختلالات را در مراحل اولیه شناسایی کند.

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد سبک زندگی را عاملی مهم در سلامت بینایی دانست و افزود: کار طولانی‌مدت با مانیتور و تلفن همراه، قرار گرفتن در معرض نور خورشید بدون استفاده از عینک آفتابی استاندارد و اشعه‌های مضر، می‌تواند به قرنیه و شبکیه آسیب جدی وارد کند. استفاده از عدسی آنتی‌رفلکس برای کاربران صفحات کامپیوتری و عینک آفتابی استاندارد برای جذب اشعه UV ضروری است. اگر فرد توان خرید عینک استاندارد را ندارد، بهتر است از عینک غیراستاندارد استفاده نکند؛ زیرا فیلترهای تیره‌ رنگ می‌توانند با باز نگه داشتن مردمک، آسیب اشعه UV را تشدید کنند.

وی ادامه داد: کم‌بینایی درمان قطعی ندارد و در دنیا به‌ویژه به دلیل کهولت سن و شیوع دیابت افزایش یافته است. بنابراین انجام معاینات دوره‌ای هر شش ماه یک‌بار به‌ویژه در افراد بالای ۴۰ سال ضرورت دارد. همچنین بررسی فشار چشم برای پیشگیری از آب سیاه اهمیت زیادی دارد.

دکتر کریم‌پور خاطرنشان کرد: آب سیاه می‌تواند باعث کوچک شدن میدان دید شود و بیمار تنها دید مستقیم خود را حفظ کند. در این شرایط ابزارهای کمک‌بینایی مانند تلسکوپ، ذره‌بین و نرم‌افزارهای ویژه، همراه با توانبخشی بینایی، می‌توانند کیفیت زندگی بیماران را بهبود دهند.

وی در پایان تأکید کرد: تشخیص دیرهنگام تنبلی چشم در کودکان می‌تواند زمینه‌ساز کم‌بینایی در سال‌های آینده شود، بنابراین غربالگری و درمان به‌موقع این اختلال نقش حیاتی در حفظ سلامت بینایی افراد دارد.

بیمارستان کودکان دکتر شیخ مشهد به‌عنوان تنها مرکز تخصصی و فوق‌تخصصی کودکان در شرق کشور، امروز مأمن اصلی بیماران خردسال مبتلا به بیماری‌های خونی، سرطانی، کلیوی و سایر بیماری‌های پیچیده است؛ مرکزی با ۷۵ سال سابقه که نه‌تنها در حوزه درمان، بلکه در آموزش و پژوهش نیز نقشی کلیدی ایفا می‌کند.

دکتر علی قاسمی، رئیس بیمارستان کودکان دکتر شیخ، در گفت‌وگویی با اشاره به تاریخچه و خدمات این مرکز گفت:قدمت بیمارستان به ۷۵ سال قبل بازمی‌گردد، زمانی که مرحوم دکتر شیخ و همکاران، آن را با عنوان مرکز درمانی شماره ۲ اداره می‌کردند. حدود ۳۵ سال پیش بنیاد سرور بنای جدید بیمارستان را احداث کرد و از همان زمان تاکنون این مرکز به‌صورت آموزشی، پژوهشی و درمانی فعال است.

 او تأکید کرد:اینجا تنها مرکز ارائه خدمات به کودکان مبتلا به سرطان، بیماری‌های خونی، تالاسمی، هموفیلی و دیالیز در کل شرق کشور است.

دکتر قاسمی با بیان اینکه سالانه بیش از ۲۵۰ هزار مراجعه سرپایی به بیمارستان انجام می‌شود، توضیح داد:در برخی روزها، به‌ویژه در پیک آنفلوآنزا یا گاستروانتریت، تعداد مراجعات روزانه به ۱۲۰۰ تا ۱۳۰۰ مورد می‌رسد. پذیرش بیماران از یک‌روزه تا ۱۸ ساله انجام می‌شود و سالانه نزدیک به ۱۰ هزار عمل جراحی داریم. همچنین دو بخش PICU با مجموع حدود ۳۰ تخت به بیماران بدحال اختصاص دارد.

این بیمارستان علاوه بر بیماران استان‌های خراسان، پذیرای بیماران استان‌های همجوار نیز هست. کلینیک سرور نیز به‌عنوان زیرمجموعه بیمارستان، تنها مرکز جامع درمان بیماران تالاسمی و هموفیلی در شمال شرق کشور محسوب می‌شود.

رئیس بیمارستان درباره تقسیم وظایف با بیمارستان اکبر مشهد گفت:بیمارستان‌های شیخ و اکبر هر دو تخصصی کودکان هستند. برخی فوق‌تخصص‌ها بین این دو تقسیم شده‌اند؛ مثلاً بیماران دیابتی غیر اورژانسی به اکبر ارجاع می‌شوند، اما بیماران خونی، سرطانی، دیالیزی و کلیوی فقط در بیمارستان دکتر شیخ درمان می‌شوند.

ازدحام بیماران یکی از دغدغه‌های جدی است. دکتر قاسمی در این‌باره گفت:زیر ۷ سال رایگان شدن خدمات، بدون زیرساخت و حمایت بیمه، باعث ازدحام شد و گاهی حق بیماران نیازمند واقعی ضایع می‌شود. فضای فیزیکی ما محدود است. ساعت کار درمانگاه را از ۷:۳۰ صبح تا ۲ شب افزایش داده‌ایم، اما همچنان نیازمند توسعه فضا هستیم تا بتوانیم پاسخگوی فوق‌تخصص‌های بیشتر باشیم.

رئیس بیمارستان با اشاره به فشار بالای کاری پرستاران بیان کرد:سال تحویل مدیریت، نسبت پرستار به بیمار ۰/۸ به یک بود؛ اکنون به یک رسیده‌ایم، اما باید به ۱/۲ یا ۱/۳ برسیم. کار در بخش‌های خون، سرطان و دیالیز مانند بخش ویژه است ولی امتیاز معادل دریافت نمی‌کنند.

او همچنین افزود: برای کاهش سردرگمی والدین، میز خدمت در پذیرش و درمانگاه مستقر شده است و بیماران اورژانسی در تریاژ سطح‌بندی می‌شوند. با این حال، تنش‌ها و خسارت به تجهیزات یا پرسنل هر هفته رخ می‌دهد و این مرکز به افزایش نیروی انسانی نیاز دارد.

دکتر قاسمی از تجربه‌های شخصی خود در مواجهه با بیماران سرطانی یاد کرد و گفت:خاطرات تلخ و شیرین زیاد است. یکی از شیرین‌ترین‌ها مربوط به دختری از شیروان بود که هفت،‌هشت سال پیش با سرطان مراجعه کرد. پس از درمان به زندگی بازگشت و اخیراً دوباره به بیمارستان آمد؛ قد کشیده بود و مادرش پشت قامت رشیدش پیدا نبود. بالای ۷۰ درصد کودکان سرطانی به زندگی عادی برمی‌گردند و برای جامعه مفید می‌شوند.

فوق تخصص زنان و زایمان و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به اینکه بارداری و یائسگی از عوامل اصلی بروز بی‌اختیاری ادراری محسوب می‌شوند، گفت: انجام ورزش‌های تقویت عضلات کف لگن می‌تواند تا حد زیادی این عارضه را بهبود بخشد و حتی نتایجی مشابه جراحی ایجاد کند.

دکتر عطیه محمدزاده، فوق تخصص زنان و زایمان و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در گفتگو با وب دا اظهار کرد: بی‌اختیاری ادراری هرگونه نشت غیرارادی ادرار است که می‌تواند پیامدهایی همچون احساس شرم و دوری از اجتماعات را به همراه داشته باشد. این عارضه تنها مختص سالمندی نیست و از ۳۵ سالگی احتمال بروز آن وجود دارد.

وی با اشاره به شیوع بالای این اختلال افزود: یک‌سوم بانوان در طول عمر خود به‌طور گذرا دچار بی‌اختیاری ادراری می‌شوند و در حدود یک‌چهارم تا یک‌پنجم افراد این اختلال به شکل ماندگار باقی می‌ماند. بی‌اختیاری ادراری انواع مختلفی دارد که شامل استرسی، فوریتی و سرریزی است.

دکتر محمدزاده توضیح داد: در نوع استرسی، افزایش فشار داخل شکمی مانند عطسه، سرفه، خنده یا انجام فعالیت‌هایی همچون جارو کشیدن موجب نشت ادرار می‌شود. در نوع فوریتی، فرد هنگام قرار گرفتن در شرایطی مانند سرما، ورود به منزل، دستشویی یا حتی مواجهه با برخی محرک‌ها دچار بی‌اختیاری می‌شود. بی‌اختیاری سرریزی نیز اغلب ناشی از اختلالات نورولوژیک است.

این فوق تخصص زنان و زایمان با اشاره به عوامل زمینه‌ای گفت: بی‌اختیاری استرسی بیشتر در سنین ۳۵ تا ۵۰ سالگی و پس از بارداری رخ می‌دهد، در حالی که بی‌اختیاری فوریتی با افزایش سن، یائسگی، مصرف سیگار و قلیان، ابتلا به بیماری‌های کبدی و سرفه‌های مکرر ناشی از آسم احتمال بروز بیشتری دارد. کاهش هورمون استروژن در دوران یائسگی نیز از عوامل مهم این عارضه است.

وی اقدامات اولیه در درمان بی‌اختیاری را چنین برشمرد: قطع مصرف دخانیات، کنترل بیماری‌های زمینه‌ای از جمله دیابت، کاهش وزن و پرهیز از مصرف نوشابه‌های گازدار، کافئین، فست‌فود و ادویه‌جات از جمله راهکارهای مهم هستند.

دکتر محمدزاده ادامه داد: ورزش‌های تقویت عضلات کف لگن، چه توسط فرد و چه توسط فیزیوتراپیست، نقش بسزایی در بهبود دارند. این تمرینات با روش موسوم به قانون سه ۱۰ (سه بار در روز، هر بار ۱۰ مرتبه انقباض سه‌ثانیه‌ای و استراحت ۱۰ ثانیه‌ای) در مدت سه ماه می‌تواند تأثیری معادل جراحی داشته باشد.

وی با بیان اینکه بارداری یکی از علل مهم بی‌اختیاری ادراری است، افزود: انجام ورزش‌های کف لگن پیش از بارداری، حین بارداری و پس از زایمان در کاهش این عارضه بسیار مؤثر است. هرچند زایمان طبیعی فشار بیشتری بر عضلات کف لگن وارد می‌کند، اما به دلیل عوارض بیشتر سزارین، این روش جایگزین مناسبی محسوب نمی‌شود.

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد خاطرنشان کرد: بی‌اختیاری دوران بارداری و پس از زایمان در بیش از ۹۰ درصد موارد درمان‌پذیر است. با این حال، در بانوانی که سزارین انجام می‌دهند، احتمال بروز اختلالات دفعی بیشتر است.

وی با اشاره به نقش عفونت‌های ادراری در بروز این مشکل گفت: بی‌توجهی به درمان به‌موقع عفونت‌های ادراری می‌تواند زمینه‌ساز بی‌اختیاری موقت یا مزمن شود. در صورت مراجعه زودهنگام بیمار، درمان‌ها مؤثرتر خواهند بود.

دکتر محمدزاده در خصوص درمان‌های نوین تصریح کرد: پشتوانه علمی کافی برای تأثیر لیزر در درمان بی‌اختیاری وجود ندارد و احتمال عود بیماری پس از جراحی در برخی بیماران دیده می‌شود. مراقبت‌های بعد از عمل، پرهیز از برداشتن اجسام سنگین و ادامه ورزش‌های کف لگن نقش مهمی در پیشگیری از عود مجدد بیماری دارند.

وی در پایان تأکید کرد: بسیاری از بانوان بی‌اختیاری ادرار را پایان زندگی اجتماعی می‌دانند، در حالی که درمان‌های مؤثر و توانبخشی می‌تواند به بهبود کیفیت زندگی آنان کمک کند.