پایگاه خبری وبدا

فلوشیپ جراحی پا و مچ پا دانشگاه علوم پزشکی مشهد: بیماران پرخطر مبتلا به دیابت باید از پیاده‌روی‌های طولانی خودداری کنند؛ پیشگیری از زخم پا، مهم‌ترین راهکار حفظ اندام است.

فلوشیپ جراحی پا و مچ پا و عضو هیأت علمی گروه ارتوپدی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با هشدار نسبت به خطرات پیاده‌روی‌های طولانی برای بیماران مبتلا به دیابت، تأکید کرد: در افراد دارای ریسک زخم پای دیابتی، پیاده‌روی طولانی نه یک فعالیت ورزشی، بلکه تهدیدی جدّی برای سلامت اندام تحتانی است و می‌تواند در مواردی به زخم‌های عمیق، عفونت و حتی قطع عضو منجر شود.

دکتر علیرضا موسویان در گفت‌وگو با خبرنگار وب‌دا اظهار کرد: پیاده‌روی طولانی‌مدت برای بیماران مبتلا به دیابت، به‌ویژه افرادی که سابقه زخم پای دیابتی (DFU) دارند یا علائم اولیه این عارضه را تجربه می‌کنند، فعالیتی پرخطر محسوب می‌شود و انجام آن بدون رعایت اصول مراقبتی می‌تواند عوارض جبران‌ناپذیری به همراه داشته باشد.

وی با تشریح علت افزایش خطر آسیب در این بیماران گفت: در مبتلایان به دیابت، به دلیل آسیب اعصاب محیطی یا نوروپاتی، حس درد که نقش محافظتی در بدن دارد، کاهش یافته یا از بین می‌رود. به همین دلیل، هنگام پیاده‌روی‌های طولانی، بیمار متوجه فشارهای مکرر واردشده به کف پا، وجود جسم خارجی در کفش یا ایجاد تاول و آسیب‌های ناشی از اصطکاک نمی‌شود؛ در حالی که همین عوامل می‌توانند زمینه‌ساز ایجاد زخم‌های جدی باشند.

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد افزود: فشارهای مکرر عمودی و برشی در کف پا موجب بروز پدیده‌ای به نام «اتوگاواژ» (Autogavage) می‌شود که در آن عروق ظریف زیرپوستی دچار خونریزی شده و بدون آنکه بیمار احساس درد داشته باشد، آسیب‌های عمقی به تدریج به زخم‌های باز و پیچیده تبدیل می‌شوند.

اختلال خون‌رسانی، ترمیم زخم را دشوار می‌کند

دکتر موسویان با اشاره به نقش بیماری عروق محیطی در بیماران دیابتی اظهار کرد: دیابت با ایجاد تنگی عروق و کاهش خون‌رسانی، توانایی بدن در ترمیم بافت‌های آسیب‌دیده را کاهش می‌دهد. در پیاده‌روی‌های طولانی، نیاز عضلات به اکسیژن افزایش می‌یابد، اما عروق آسیب‌دیده قادر به تأمین این نیاز نیستند؛ در نتیجه حتی کوچک‌ترین زخم نیز ممکن است به سرعت به سمت نکروز و گانگرن پیشرفت کند.

تغییر شکل پا، عامل افزایش فشار و ایجاد زخم

وی ادامه داد: بسیاری از بیماران دیابتی به دلیل تغییرات ساختاری پا، از جمله انگشت چکشی یا پای شارکو، در هنگام راه رفتن فشار غیرطبیعی را بر بخش‌هایی از کف پا تحمل می‌کنند. این فشارهای مداوم می‌تواند در مدت کوتاهی موجب تشکیل پینه و سپس زخم‌های عمیق زیرپوستی شود که درمان آن‌ها بسیار دشوار و زمان‌بر است.

گرما و رطوبت، خطر عفونت را افزایش می‌دهد

فلوشیپ جراحی پا و مچ پا با اشاره به شرایط محیطی پیاده‌روی‌های طولانی، به‌ویژه در فصل گرما، خاطرنشان کرد: گرما و رطوبت موجب نرم شدن پوست و افزایش احتمال رشد باکتری‌ها می‌شود. از آنجا که بیماران مبتلا به نوروپاتی درد را احساس نمی‌کنند، ممکن است تنها در پایان روز و هنگام خارج کردن کفش و جوراب متوجه خونریزی، تاول یا عفونت شدید پا شوند.

بیماران پرخطر از پیاده‌روی طولانی خودداری کنند

دکتر موسویان با تأکید بر اینکه بیماران دیابتی با ریسک ۲ و ۳ زخم پا بر اساس طبقه‌بندی بین‌المللی (IWGDF) نباید پیاده‌روی طولانی انجام دهند، گفت: استفاده از کفش استاندارد مجهز به کفی‌های توزیع‌کننده فشار (Off-loading)، بررسی پاها هر دو ساعت یک‌بار با کمک آینه از نظر قرمزی، تغییر رنگ، تاول یا زخم و مراجعه سریع به پزشک در صورت مشاهده هرگونه آسیب، از مهم‌ترین اقدامات پیشگیرانه است.

وی همچنین تأکید کرد: راه رفتن بدون کفش و جوراب، حتی در محیط‌های بسته مانند محل‌های اسکان یا چادرها، برای بیماران دیابتی ممنوع است؛ چرا که کوچک‌ترین آسیب می‌تواند زمینه‌ساز عفونت‌های شدید و عوارض جبران‌ناپذیر شود.

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در پایان حفظ سلامت پا را یکی از ارکان اصلی مدیریت بیماری دیابت دانست و گفت: پیشگیری از زخم پا و جلوگیری از قطع عضو باید در اولویت مراقبت از بیماران دیابتی قرار گیرد و این بیماران نباید با نادیده گرفتن توصیه‌های علمی، سلامت خود را در معرض خطر قرار دهند.