پیشگیری از نوروپاتی محیطی ناشی از شیمیدرمانی، بهعنوان یکی از شایعترین و آزاردهندهترین عوارض درمان سرطان، با تکیه بر توان فناوران ایرانی وارد مرحلهای نوین شده است؛ دستاوردی که میتواند نقش مؤثری در کاهش درد، افزایش تحمل درمان و ارتقای کیفیت زندگی بیماران سرطانی ایفا کند.
نوروپاتی محیطی ناشی از شیمیدرمانی (CIPN) در اثر آسیب اعصاب محیطی دست و پا ایجاد میشود و علائمی نظیر درد شدید، گزگز، بیحسی، ضعف عضلانی، اختلال تعادل و کاهش توان انجام فعالیتهای روزمره را به دنبال دارد. در موارد شدید، این عارضه حتی پزشکان را ناچار به کاهش دُز داروهای شیمیدرمانی یا تجویز داروهای مسکن اضافی میکند که میتواند روند درمان را با چالش و هزینههای مضاعف همراه سازد.
در همین راستا، گروهی از فناوران جوان کشور موفق شدهاند با طراحی و تولید دستگاه سردکننده اندام، راهکاری نوآورانه برای پیشگیری و کاهش شدت نوروپاتی شیمیدرمانی ارائه دهند. این فناوری پس از دریافت تأییدیههای فنی و پشت سر گذاشتن نزدیک به دو سال کارآزمایی بالینی موفق، در آبانماه سال ۱۴۰۴ مجوز تولید خود را از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی دریافت کرده است.
این دستاورد توسط شرکت دانشبنیان سرما بهبود سپنتا، مستقر در پارک علم و فناوری سلامت مشهد، محقق شده است؛ شرکتی که پیش از این نیز با تولید «کلاه سردکننده» برای کاهش ریزش موی ناشی از شیمیدرمانی، نقش مؤثری در بهبود شرایط بیماران ایفا کرده بود.
مهدی عباچیزاده، مدیرعامل این شرکت دانشبنیان، در گفتوگو با وبدا اظهار کرد:این محصول حاصل دو سال کارآزمایی بالینی دقیق در مراکز درمانی است و نتایج ارزیابیها نشان میدهد که دستگاه سردکننده اندام میتواند شدت نوروپاتی را کاهش داده، احتمال نیاز به کاهش دُز شیمیدرمانی را کم کند و مصرف داروهای کنترلکننده درد را بهطور قابل توجهی پایین بیاورد. نتایج این پژوهش در قالب یک مقاله معتبر بینالمللی منتشر شده و مبنای تدوین یک پایاننامه دانشگاهی نیز قرار گرفته است.
وی افزود: هدف اصلی ما توسعه یک فناوری کاملاً ایرانی برای کاهش درد و رنج بیماران سرطانی و کمک به طی شدن مسیر درمان با کیفیت بالاتر است.
عباچیزاده با تشریح عملکرد این فناوری گفت: سرمادرمانی یا کرایوتراپی همزمان با تزریق داروی شیمیدرمانی، با ایجاد انقباض عروق ناشی از سرما، اثرات موضعی داروهای شیمیدرمانی بر اعصاب محیطی را محدود میکند. برای این منظور، دستپوشها و پاپوشهایی طراحی شده که دارای کانالهای عبور مایع خنککننده هستند و دستگاه بهصورت هوشمند، جریان و دمای مایع را کنترل میکند تا در محدودهای ایمن و مؤثر حفظ شود. این روش غیرتهاجمی، ایمن و فاقد عوارض جانبی دارویی است.
به گفته وی، فواید این فناوری تنها به پیشگیری از نوروپاتی محدود نمیشود و کاهش ریزش موی ناشی از شیمیدرمانی، بهبود مشکلات بلع و کاهش آسیبهای ناخن نیز از دیگر مزایای آن است.
مدیرعامل شرکت سرما بهبود سپنتا همچنین از تولید یک محصول دانشبنیان دیگر خبر داد و گفت: این شرکت برای نخستین بار در ایران موفق به طراحی و تولید دستگاه سردکننده نوزاد آسفیکسی شده است؛ دستگاهی که در بخشهای مراقبت ویژه نوزادان مورد استفاده قرار میگیرد و نقش مؤثری در کاهش آسیبهای مغزی ناشی از کمبود اکسیژن در حوالی تولد دارد.
وی در پایان تأکید کرد: این دستاوردها نتیجه تلاش یک تیم جوان، تحصیلکرده و باانگیزه است و امیدواریم با حمایت و همکاری مسئولان، مسیر تولید تجهیزات پزشکی نوآورانه و کمک به کاهش درد بیماران با قدرت بیشتری ادامه یابد.
