پایگاه خبری وبدا

همزمان با روز جهانی تغذیه با شیر مادر، مسئول بخش تغذیه بالینی بیمارستان فوق‌تخصصی کودکان اکبر بر اهمیت تغذیه انحصاری با شیر مادر در شش ماه نخست زندگی تأکید کرد و گفت: شیر مادر تا پایان شش‌ماهگی، بهترین و کامل‌ترین منبع تغذیه برای شیرخوار است و تمامی نیازهای تغذیه‌ای او را به‌جز برخی ویتامین‌ها، تأمین می‌کند.

دکتر سعیده طالبی در گفت‌وگو با خبرنگار وبدا اظهار کرد: بر اساس توصیه سازمان جهانی بهداشت، تغذیه انحصاری با شیر مادر باید تا پایان شش‌ماهگی ادامه یابد. منظور از تغذیه انحصاری این است که شیرخوار تنها از شیر مادر تغذیه کند و هیچ‌گونه مایع یا غذای جامد، به‌جز مکمل‌های ویتامینی، داروهای ضروری و قطره‌های تجویزشده، دریافت نکند.

وی با اشاره به تکامل تدریجی دستگاه گوارش و کلیه‌های شیرخوار افزود: پیش از چهارماهگی، توانایی هضم و متابولیسم غذاهای غیر از شیر به‌طور کامل ایجاد نشده و مهارت‌های عصبی و حرکتی لازم برای مصرف غذاهای جامد نیز معمولاً بین چهار تا شش‌ماهگی تکامل می‌یابد؛ ازاین‌رو آغاز زودهنگام غذای کمکی می‌تواند سلامت کودک را با مخاطراتی همراه کند.

شروع زودهنگام غذای کمکی، سلامت کودک را تهدید می‌کند

مسئول بخش تغذیه بالینی بیمارستان فوق‌تخصصی کودکان اکبر تصریح کرد: آغاز غذای کمکی پیش از چهارماهگی می‌تواند خطر آسپیراسیون ریوی، دریافت نامتناسب انرژی، افزایش بار کلیوی و بروز برخی آلرژی‌های غذایی را افزایش دهد. همچنین در کودکانی که زمینه ابتلا به دیابت نوع یک دارند، مصرف زودهنگام غلات ممکن است احتمال تولید آنتی‌بادی علیه سلول‌های پانکراس را افزایش دهد.

دکتر طالبی افزود: مطالعات نشان می‌دهد شروع زودهنگام غذای کمکی می‌تواند با افزایش احتمال اضافه‌وزن و چاقی در سال‌های آینده نیز همراه باشد.

تأخیر در غذای کمکی نیز پیامدهای جدی دارد

وی درباره عوارض تأخیر در آغاز غذای کمکی گفت: شروع دیرهنگام این مرحله می‌تواند موجب کاهش دریافت انرژی، اختلال در رشد، کمبود آهن، تأخیر در تکامل مهارت‌های حرکتی دهان و کاهش پذیرش غذاهای جامد شود.

این متخصص تغذیه بالینی ادامه داد: به تأخیر انداختن معرفی غذاهای حساسیت‌زا نیز توصیه نمی‌شود و حتی در برخی کودکان پرخطر، تأخیر در معرفی غلات تا پس از هفت‌ماهگی ممکن است خطر ابتلا به دیابت نوع یک را افزایش دهد. همچنین کودکانی که تا ۹ماهگی تجربه مصرف غذاهای جامد را نداشته باشند، در سال‌های بعد بیشتر در معرض مشکلات تغذیه‌ای و کاهش مصرف میوه و سبزیجات قرار می‌گیرند.

شیر گاو جایگزین شیر مادر نیست

دکتر طالبی با تأکید بر اینکه شیر گاو نباید در سال نخست زندگی جایگزین شیر مادر شود، اظهار کرد: این شیر به دلیل دارا بودن مقادیر بالای پروتئین، سدیم و پتاسیم، بار اضافی بر کلیه‌های کودک وارد می‌کند و مصرف آن می‌تواند خطر اضافه‌وزن و چاقی را در سال‌های آینده افزایش دهد.

وی افزود: شیر گاو از نظر آهن، ویتامین E و اسید لینولئیک نیز فقیر است و مصرف مداوم آن می‌تواند جذب آهن را کاهش داده و خطر کم‌خونی فقر آهن را افزایش دهد. به همین دلیل، در سال نخست زندگی تنها می‌توان از مقدار اندکی شیر گاو برای تهیه غذاهایی مانند فرنی یا حریره استفاده کرد.

غذای کمکی با منابع آهن آغاز شود

مسئول بخش تغذیه بالینی بیمارستان فوق‌تخصصی کودکان اکبر درباره نحوه شروع غذای کمکی گفت: نوع غذای کمکی می‌تواند متناسب با فرهنگ غذایی خانواده انتخاب شود، اما بهتر است ابتدا تنها یک ماده غذایی به کودک معرفی شود تا در صورت بروز حساسیت یا عدم تحمل، شناسایی عامل آن آسان باشد.

وی افزود: پس از شش‌ماهگی، شیر مادر به‌تنهایی پاسخگوی نیاز کودک به آهن و روی نیست؛ بنابراین آغاز غذای کمکی با پوره غلات و گوشت که منابع مناسبی از این ریزمغذی‌ها هستند، توصیه می‌شود و پس از اطمینان از تحمل کودک، می‌توان میوه‌ها و سبزیجات را نیز به برنامه غذایی او اضافه کرد.

مصرف آبمیوه تا یک‌سالگی توصیه نمی‌شود

دکتر طالبی با اشاره به مضرات مصرف آبمیوه در دوران شیرخواری اظهار کرد: آبمیوه می‌تواند موجب اسهال، نفخ، اتساع شکم و پوسیدگی دندان‌ها شود. همچنین آبمیوه‌های غیرپاستوریزه خطر ابتلا به عفونت‌های میکروبی از جمله عفونت ناشی از باکتریE. coliرا افزایش می‌دهند.

وی افزود: آبمیوه‌های صنعتی نیز به دلیل داشتن قند افزوده، خطر اضافه‌وزن، چاقی و پوسیدگی دندان را افزایش می‌دهند؛ ازاین‌رو مصرف آبمیوه تا پیش از ۱۲ماهگی توصیه نمی‌شود و بهتر است به جای آن، میوه کامل به‌صورت پوره یا له‌شده در اختیار کودک قرار گیرد.

دکتر طالبی در پایان خاطرنشان کرد: پس از یک‌سالگی می‌توان شیر گاو پاستوریزه را به رژیم غذایی کودک اضافه کرد. همچنین در کودکانی که اضافه‌وزن دارند یا سابقه خانوادگی چاقی، اختلالات چربی خون و بیماری‌های قلبی ـ عروقی در آنها وجود دارد، استفاده از شیر کم‌چرب می‌تواند انتخاب مناسب‌تری باشد.