پایگاه خبری وبدا

متخصص ارتوپدی بیمارستان شهید هاشمی‌نژاد با تأکید بر اهمیت تشخیص زودهنگام پوکی استخوان گفت: این بیماری ممکن است سال‌ها بدون علامت پیش برود و فرد زمانی از ابتلای خود مطلع شود که با شکستگی استخوان مواجه شده باشد؛ از این رو، شناسایی عوامل خطر و انجام بررسی‌های لازم پیش از بروز شکستگی اهمیت ویژه‌ای دارد.

دکتر محسن دربان آستان در گفت‌وگو با وبدا اظهار کرد: پوکی استخوان یکی از بیماری‌های خاموش است که می‌تواند بدون ایجاد علائم مشخص، به‌تدریج موجب کاهش تراکم و استحکام استخوان‌ها شود و خطر شکستگی را افزایش دهد.

وی افزود: افزایش سن، به‌ویژه از حدود ۵۰ سالگی، خطر کاهش تراکم استخوان را افزایش می‌دهد و این خطر در زنان پس از یائسگی بیشتر است. سابقه خانوادگی پوکی استخوان، وزن پایین، کم‌تحرکی و مصرف طولانی‌مدت برخی داروها از جمله کورتون نیز می‌تواند احتمال ابتلا را افزایش دهد و افراد دارای این عوامل خطر باید با نظر پزشک مورد ارزیابی قرار گیرند.

سنجش تراکم استخوان؛ گامی مهم برای تشخیص

این متخصص ارتوپدی، سنجش تراکم استخوان یا DEXA را یکی از روش‌های دقیق ارزیابی تراکم و استحکام استخوان دانست و گفت: این بررسی معمولاً در نواحی ستون فقرات و لگن انجام می‌شود و نتیجه آن با شاخص T-score گزارش می‌شود.

دکتر دربان ادامه داد: در صورت نیاز، آزمایش‌های خون نیز برای بررسی کلسیم، ویتامین D، وضعیت هورمونی و سایر عوامل مؤثر بر متابولیسم استخوان انجام می‌شود.

وی همچنین به ابزار FRAX اشاره کرد و افزود: این ابزار با بررسی عواملی مانند سن، جنس، وزن، سابقه شکستگی و سایر عوامل خطر، امکان برآورد احتمال شکستگی ناشی از پوکی استخوان را فراهم می‌کند و می‌تواند در تصمیم‌گیری درمانی مورد استفاده قرار گیرد.

درمان؛ ترکیبی از دارو و اصلاح سبک زندگی

دکتر دربان با تأکید بر اینکه درمان پوکی استخوان باید متناسب با شرایط هر بیمار انجام شود، اظهار کرد: اصلاح سبک زندگی، تغذیه مناسب، دریافت کافی کلسیم و ویتامین D، فعالیت بدنی و در صورت نیاز دارودرمانی، از ارکان اصلی کنترل این بیماری به شمار می‌رود.

وی با اشاره به گزینه‌های دارویی گفت: در بیماران واجد شرایط، برخی داروهای اختصاصی پوکی استخوان از جمله داروهای تزریقی و داروهای گروه بیس‌فسفونات‌ها مانند آلندرونیت می‌توانند با تشخیص پزشک در روند درمان مورد استفاده قرار گیرند و به کاهش خطر شکستگی کمک کنند.

این متخصص ارتوپدی تأکید کرد: انتخاب دارو، میزان و مدت مصرف آن باید بر اساس شرایط هر بیمار و با تشخیص پزشک انجام شود و مصرف خودسرانه داروهای پوکی استخوان توصیه نمی‌شود.

وی افزود: دریافت کلسیم و ویتامین D نیز باید متناسب با نیاز فرد و در صورت لزوم با نظر پزشک و استفاده از مکمل‌ها انجام شود؛ با این حال، اثربخشی مطلوب درمان زمانی حاصل می‌شود که درمان دارویی با اصلاح عادات و سبک زندگی همراه باشد.

ترک سیگار و کاهش عوامل خطر؛ ضرورتی برای سلامت استخوان

دکتر دربان با اشاره به عوامل قابل اصلاح در سبک زندگی اظهار کرد: ترک سیگار، پرهیز از مصرف الکل و کاهش مصرف نوشابه‌های قندی باید به‌عنوان بخشی از برنامه پیشگیری و درمان پوکی استخوان مورد توجه قرار گیرد.

وی افزود: پیشگیری از آسیب به استخوان‌ها تنها به دوران سالمندی محدود نمی‌شود و توجه به تغذیه، فعالیت بدنی و اصلاح عادات نادرست باید از سال‌های جوانی مورد توجه قرار گیرد.

دکتر دربان ادامه داد: ورزش‌های تحمل وزن و تمرین‌های مقاومتی با تقویت عضلات، بهبود تعادل و کاهش خطر زمین‌خوردن می‌توانند در حفظ سلامت استخوان‌ها و پیشگیری از شکستگی مؤثر باشند.

وی درباره درمان هورمونی نیز گفت: در برخی زنان پس از یائسگی و در شرایط خاص، درمان هورمونی ممکن است با تشخیص پزشک مورد استفاده قرار گیرد و تصمیم‌گیری درباره آن باید پس از بررسی دقیق شرایط فرد و ارزیابی مزایا و خطرات احتمالی انجام شود.

درمان پوکی استخوان؛ فرآیندی مستمر و نیازمند پیگیری

این متخصص ارتوپدی با تأکید بر اینکه درمان پوکی استخوان فرآیندی طولانی‌مدت و نیازمند پیگیری است، خاطرنشان کرد: بیماران باید به‌صورت دوره‌ای تحت نظر پزشک قرار گیرند تا میزان پاسخ به درمان، وضعیت تراکم استخوان و عوارض احتمالی داروها بررسی شود.

وی افزود: زمان تکرار سنجش تراکم استخوان برای همه بیماران یکسان نیست و بر اساس شدت بیماری، نوع درمان و شرایط فرد توسط پزشک تعیین می‌شود.

دکتر دربان در پایان تأکید کرد: پوکی استخوان بیماری قابل کنترل است، اما پیشگیری از شکستگی بیش از هر چیز به تشخیص به‌موقع و درمان صحیح نیاز دارد. توجه به عوامل خطر، تغذیه مناسب، دریافت کافی کلسیم و ویتامین D، فعالیت بدنی، ترک سیگار، پرهیز از الکل و کاهش مصرف نوشابه‌های قندی، در کنار درمان دارویی و پیگیری منظم، می‌تواند نقش مهمی در حفظ استحکام استخوان‌ها و پیشگیری از شکستگی‌های دردناک و ناتوان‌کننده داشته باشد.