پایگاه خبری وبدا

مسئول سلامت روان بیمارستان قائم(عج) دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به تأثیر کاهش نور طبیعی بر ریتم شبانه‌روزی و خلق افراد، گفت: افت انرژی و تغییرات خلقی در پاییز و زمستان اگر شدید و مختل‌کننده عملکرد روزمره باشد، می‌تواند نشانه‌ای از اختلال خلقی با الگوی فصلی یا SAD باشد و نیاز به ارزیابی تخصصی دارد.

دکتر رضا شم‌آبادی در گفت‌وگو با وبدا اظهار کرد: با تغییر فصل و کاهش میزان دریافت نور طبیعی، برخی افراد دچار تغییراتی در خلق، انرژی، خواب و فعالیت‌های روزمره می‌شوند. در صورتی که این تغییرات شدید باشد، عملکرد فرد را تحت تأثیر قرار دهد و به‌صورت الگوی تکرارشونده در فصل خاصی از سال بروز کند، باید احتمال اختلال خلقی با الگوی فصلی مورد توجه قرار گیرد.

وی افزود: تغییر میزان نور محیط می‌تواند بر ریتم شبانه‌روزی و فرآیندهای مرتبط با خواب و خلق اثر بگذارد؛ بنابراین افسردگی فصلی را نباید صرفاً به عنوان بی‌حوصلگی یا غمگینی گذرا در فصل پاییز تلقی کرد.

افسردگی فصلی فراتر از خستگی و بی‌حوصلگی است

مسئول سلامت روان بیمارستان قائم(عج) با بیان اینکه علائم این اختلال معمولاً در پاییز یا زمستان آغاز و با تغییر فصل کاهش می‌یابد، گفت: کاهش قابل توجه انرژی، احساس رخوت و سنگینی بدن، کاهش انگیزه، اختلال تمرکز و کاهش علاقه و لذت از فعالیت‌های روزمره از جمله نشانه‌هایی است که باید مورد توجه قرار گیرد.

شم‌آبادی ادامه داد: پرخوابی، دشواری در بیدار شدن و احساس خستگی پس از خواب طولانی نیز می‌تواند در الگوی فصلی افسردگی دیده شود. تغییر اشتها و افزایش تمایل به مصرف مواد غذایی پرکربوهیدرات و شیرین، افزایش وزن، انزوای اجتماعی، کاهش ارتباط با دیگران و تحریک‌پذیری نیز از دیگر علائم احتمالی هستند.

وی تأکید کرد: زمانی که این نشانه‌ها شدت پیدا کنند یا عملکرد تحصیلی، شغلی، خانوادگی و اجتماعی فرد را تحت تأثیر قرار دهند، مراجعه به متخصص و دریافت ارزیابی حرفه‌ای ضروری است.

خواب بیشتر همیشه به معنای رفع خستگی نیست

این متخصص سلامت روان با اشاره به اهمیت تنظیم خواب در ماه‌های سرد سال اظهار کرد: افزایش قابل توجه ساعات خواب و خوابیدن در طول روز لزوماً به رفع خستگی کمک نمی‌کند و برهم خوردن نظم خواب و بیداری می‌تواند احساس رخوت و بی‌انگیزگی را تشدید کند.

وی افزود: رعایت ساعت منظم خواب و بیداری، حتی در روزهای تعطیل، کاهش استفاده از نمایشگرها پیش از خواب و قرار گرفتن در معرض نور طبیعی روزانه، از جمله اقداماتی است که می‌تواند به تنظیم ریتم شبانه‌روزی کمک کند.

نور طبیعی و فعالیت بدنی؛ دو راهکار ساده و مؤثر

شم‌آبادی بهره‌گیری از نور طبیعی صبحگاهی را یکی از اقدامات مفید برای تنظیم ساعت زیستی بدن دانست و گفت: پیاده‌روی در ساعات ابتدایی روز و قرار گرفتن در محیط‌های روشن و در معرض نور طبیعی می‌تواند در تنظیم ریتم شبانه‌روزی مؤثر باشد.

وی همچنین فعالیت بدنی منظم، از جمله پیاده‌روی سریع و سایر ورزش‌های هوازی متناسب با شرایط فرد، را در کاهش رخوت و افزایش نشاط و فعالیت روزانه مؤثر دانست و افزود: فعال‌سازی رفتاری و حفظ ارتباطات اجتماعی نیز از راهکارهای مهم در مدیریت علائم افسردگی فصلی هستند.

مسئول سلامت روان بیمارستان قائم(عج) خاطرنشان کرد: در موارد خفیف تا متوسط، بسته به شرایط فرد، مداخلات غیردارویی مانند روان‌درمانی شناختی ـ رفتاری اختصاصی افسردگی فصلی، تنظیم خواب و فعال‌سازی رفتاری می‌توانند در مدیریت علائم مؤثر باشند و انتخاب نوع درمان باید بر اساس ارزیابی متخصص انجام شود.

وی درباره ویتامین D نیز گفت: بررسی سطح ویتامین D و اصلاح کمبود آن در صورت وجود، باید با نظر پزشک انجام شود و مصرف خودسرانه مکمل‌ها توصیه نمی‌شود.

سلامت روان؛ از غربالگری تا دریافت خدمات تخصصی

شم‌آبادی از مردم خواست در صورت تداوم یا تشدید علائم، مراجعه به مراکز ارائه‌دهنده خدمات سلامت روان را جدی بگیرند و گفت: شهروندان می‌توانند برای غربالگری و ارزیابی اولیه به مراکز خدمات جامع سلامت دانشگاه علوم پزشکی مشهد مراجعه کنند و در صورت نیاز، خدمات تخصصی‌تر دریافت کنند.

وی در پایان تأکید کرد: اگر علائم افسردگی شدید شود یا افکار مرتبط با آسیب به خود و بحران روانی بروز کند، نباید منتظر ماند و باید در کوتاه‌ترین زمان ممکن از خدمات اورژانسی و حمایتی استفاده کرد.