پایگاه خبری وبدا

متخصص کودکان و اطفال دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اهمیت پایش منظم رشد قدی کودکان گفت: کاهش سرعت افزایش قد یا افت تدریجی کودک از منحنی رشد قبلی، می‌تواند نشانه‌ای از اختلالات زمینه‌ای باشد و ضرورت بررسی پزشکی را مطرح کند.

دکتر ناصر پرنیان‌پور در گفتگو با وب دا با اشاره به اینکه رشد قدی یکی از شاخص‌های مهم سلامت کودکان است، اظهار کرد: کوتاه‌تر بودن قد کودک نسبت به همسالان، همیشه به معنای وجود بیماری نیست؛ اما اگر سرعت افزایش قد کاهش یابد یا روند طبیعی رشد متوقف شود، لازم است وضعیت کودک با دقت بیشتری بررسی شود.

وی در تشریح معیار پزشکی کوتاهی قد در کودکان افزود: زمانی که قد کودک نسبت به کودکان هم‌سن و هم‌جنس خود کمتر از ۲ انحراف معیار از میانگین جمعیت مرجع باشد، کوتاهی قد مطرح می‌شود که تقریباً معادل قرار گرفتن در زیر صدک سوم نمودار رشد است. با این حال، ارزیابی رشد نباید تنها بر اساس یک‌بار اندازه‌گیری قد انجام شود؛ بلکه بررسی روند رشد کودک در طول زمان اهمیت بیشتری دارد.

این متخصص کودکان و اطفال درباره عوامل مؤثر بر رشد قدی کودکان بیان کرد: عوامل ژنتیکی و قد والدین، تغذیه نامناسب و کمبود مواد مغذی، اختلالات هورمونی مانند کمبود هورمون رشد و کم‌کاری تیروئید، بیماری‌های مزمن کلیوی و گوارشی، برخی اختلالات ژنتیکی و بیماری‌های استخوانی و همچنین اختلال در روند بلوغ، از جمله عواملی هستند که می‌توانند بر رشد قدی کودکان تأثیر بگذارند.

وی ادامه داد: در برخی کودکان نیز کوتاهی قد به الگوی خانوادگی یا تأخیر سرشتی رشد و بلوغ مربوط است و لزوماً نشانه وجود بیماری محسوب نمی‌شود.

کاهش سرعت رشد؛ یکی از مهم‌ترین علائم هشداردهنده

دکتر پرنیان‌پور با تأکید بر ضرورت توجه والدین به روند رشد کودکان تصریح کرد: اگر کودک به‌تدریج از منحنی رشد قبلی خود پایین‌تر بیاید یا سرعت افزایش قد او کاهش پیدا کند، باید از نظر علل احتمالی مورد بررسی قرار گیرد.

وی قرار گرفتن قد کودک زیر صدک سوم، پایین‌تر بودن قد از محدوده مورد انتظار بر اساس قد والدین، کاهش سرعت رشد، تأخیر غیرطبیعی در بلوغ و همراهی کوتاهی قد با علائمی مانند کاهش وزن، خستگی مداوم یا مشکلات گوارشی را از جمله موارد نیازمند ارزیابی پزشکی دانست.

تشخیص اختلال رشد چگونه انجام می‌شود؟

این متخصص کودکان و اطفال درباره روش‌های تشخیص اختلالات رشد گفت: ارزیابی رشد کودک با بررسی سابقه پزشکی، اندازه‌گیری دقیق قد و وزن، بررسی قد والدین و مقایسه اندازه‌گیری‌های متوالی با نمودارهای استاندارد رشد انجام می‌شود.

وی افزود: در صورت نیاز، پزشک ممکن است آزمایش‌هایی برای بررسی عملکرد تیروئید، وضعیت تغذیه، بیماری‌های مزمن و شاخص‌های مرتبط با هورمون رشد درخواست کند. همچنین در برخی موارد، تصویربرداری از دست و مچ دست برای تعیین سن استخوانی و بررسی وضعیت بلوغ صفحات رشد انجام می‌شود.

دکتر پرنیان‌پور تأکید کرد: نوع آزمایش‌ها و بررسی‌های تشخیصی بر اساس شرایط هر کودک و یافته‌های معاینه تعیین می‌شود و انجام همه این بررسی‌ها برای تمام کودکان کوتاه‌قد ضرورت ندارد.

درمان کوتاهی قد به علت زمینه‌ای بستگی دارد

وی درباره امکان درمان اختلالات رشد در کودکان اظهار کرد: روش درمان به علت ایجاد اختلال بستگی دارد. در مواردی که کاهش رشد ناشی از کمبودهای تغذیه‌ای، کم‌کاری تیروئید یا بیماری‌های زمینه‌ای باشد، درمان علت اصلی می‌تواند به بهبود روند رشد کمک کند.

این متخصص کودکان و اطفال ادامه داد: در کودکانی که دچار کمبود هورمون رشد یا برخی شرایط پزشکی مشخص هستند، ممکن است درمان با هورمون رشد، با تشخیص پزشک و تحت نظر فوق‌تخصص غدد کودکان ضرورت پیدا کند. این درمان برای همه کودکان کوتاه‌قد مناسب نیست و مصرف خودسرانه آن می‌تواند خطرناک باشد.

پایش منظم رشد؛ نقش مهم والدین در تشخیص زودهنگام

دکتر پرنیان‌پور در پایان با تأکید بر نقش والدین در شناسایی زودهنگام اختلالات رشد خاطرنشان کرد: اندازه‌گیری منظم قد و وزن در معاینات دوره‌ای، توجه به تغذیه متعادل، خواب کافی و فعالیت بدنی مناسب، از اقدامات مهم برای حمایت از رشد طبیعی کودکان است.

وی یادآور شد: آگاهی والدین از روند طبیعی رشد و مراجعه به‌موقع در صورت مشاهده کاهش سرعت رشد، می‌تواند زمینه تشخیص زودهنگام و درمان برخی اختلالات را فراهم کند و از تأخیر در انجام مداخلات ضروری پیشگیری کند.