پیشگیری از دیابت با اصلاح سبک زندگی؛ تغذیه سالم، تحرک کافی و مدیریت استرس در اولویت است
مسئول برنامه طب ایرانی معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر نقش اصول حفظ سلامت در پیشگیری از دیابت گفت: شناسایی رفتارهای آسیبرسان و اصلاح عادتهای روزمره، از جمله تغذیه نامناسب، کمتحرکی، اختلال خواب و استرس مزمن، میتواند در کاهش خطر ابتلا به این بیماری مؤثر باشد.
دکتر زهرا نیکاختر در گفتگو با وب دا با اشاره به افزایش شیوع دیابت در ایران و جهان و تبدیل شدن آن به یکی از مهمترین چالشهای بیماریهای غیرواگیر اظهار کرد: شناخت رفتارهای آسیبرسان، نخستین گام در پیشگیری از این بیماری است و برای مقابله با آن باید ابتدا عوامل مستعدکننده را شناسایی و سپس با اصلاح سبک زندگی و الگوی تغذیه، زمینه حفظ و ارتقای سلامت را فراهم کرد.
وی افزود: از دیدگاه طب ایرانی، توجه به «اصول حفظ سلامت» میتواند در پیشگیری و کنترل روند بیماری نقش مهمی داشته باشد.
عوامل سبک زندگی که خطر ابتلا به دیابت را افزایش میدهند
مسئول برنامه طب ایرانی معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد، کمتحرکی و نشستن طولانیمدت، اختلال در الگوی خواب، خواب ناکافی (کمتر از ۶ ساعت)، بینظمی در ساعات خواب و بهویژه خوابیدن پس از نیمهشب، فشارهای روانی و استرسهای مزمن را از جمله عوامل مستعدکننده ابتلا به دیابت برشمرد.
دکتر نیکاختر ادامه داد: برخی عادتهای غذایی نامناسب، از جمله گرسنگیهای طولانیمدت، مصرف بیرویه شکر و شیرینیهای مصنوعی، استفاده از آرد سفید و جایگزین کردن آبمیوه به جای میوه کامل نیز میتوانند در افزایش خطر ابتلا به دیابت نقش داشته باشند.
اصلاح سبک زندگی؛ گامی اساسی در پیشگیری
وی با تأکید بر اهمیت اصلاح عادتهای روزمره بیان کرد: اختصاص حداقل ۳ تا ۵ ساعت در هفته به ورزش و تحرک مناسب، داشتن خواب کافی و ترجیحاً پیش از نیمهشب، مصرف غذا در وعدههای منظم و استفاده از غلات کامل، از جمله اقداماتی است که میتواند به کاهش خطر ابتلا به دیابت کمک کند.
وی افزود: ایجاد تعادل در ترکیب وعدههای غذایی، برای مثال همراه کردن برنج با حبوبات و سبزیجات و جایگزینی هوشمندانه شکر با منابع طبیعی شیرینی مانند انجیر، توت و خرما، از دیگر توصیههای مطرح در این زمینه است.
نحوه غذا خوردن نیز به اندازه نوع مواد غذایی اهمیت دارد
مسئول برنامه طب ایرانی معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به اهمیت مدیریت رفتارهای تغذیهای اظهار کرد: در آموزههای طب ایرانی، نحوه غذا خوردن نیز به اندازه نوع مواد غذایی اهمیت دارد و رعایت اصول صحیح تغذیه میتواند به بهبود عادات غذایی و مدیریت وزن کمک کند.
دکتر نیکاختر توصیه کرد: از برهمخوری و درهمخوری و ترکیب نامناسب مواد غذایی پرهیز شود، غذا بهخوبی جویده شود و میان وعدههای غذایی فاصله مناسب وجود داشته باشد. همچنین انتخاب غذاهای متناسب با فصل و رعایت فاصله مناسب میان فعالیت بدنی، غذا خوردن و خواب، از جمله نکاتی است که برای کمک به روند هضم مورد توجه قرار میگیرد.
غذاهای سنتی ایرانی؛ ظرفیتی برای ارتقای کیفیت تغذیه
وی با اشاره به ظرفیت غذاهای سنتی ایرانی در تأمین یک الگوی غذایی سالم گفت: تهیه غذاهای ساده و خانگی با استفاده از غلات کامل، حبوبات و سبزیجات متنوع میتواند دریافت فیبر غذایی را افزایش دهد و به بهبود کیفیت تغذیه کمک کند.
وی افزود: تهیه انواع آش ساده و مقوی با جو یا برنج، سبزیجاتی مانند گشنیز، شنبلیله، جعفری، خرفه، شوید، اسفناج یا برگ چغندر، حبوباتی مانند عدس و لپه و مقدار کمی گوشت کمچرب، همراه با افزودن آلو یا آلوچه، از جمله گزینههایی است که میتواند به تنوع برنامه غذایی کمک کند. استفاده از آبغوره و روغن زیتون نیز در تهیه این غذاها امکانپذیر است.
دکتر نیکاختر همچنین مصرف ماهی، بهویژه ماهی کیلکا بهصورت کبابی با مقدار کمی دارچین، یا استفاده از گوشت چرخکرده آن در تهیه سوپ و خورش همراه با گشنیز، جعفری و تمر هندی را از گزینههای مناسب برای تأمین پروتئین مورد نیاز بدن دانست.
سبزیجات، حبوبات و پروتئینهای کمچرب در برنامه غذایی جایگاه ویژهای دارند
مسئول برنامه طب ایرانی معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر افزایش سهم سبزیجات و منابع پروتئینی سالم در رژیم غذایی اظهار کرد: سبزیجات و صیفیجاتی مانند خرفه، اسفناج، گشنیز، شنبلیله، تره، کرفس، شوید، نعناع، سیر، پیاز، هویج، کاهو، کلم، کدو، بامیه، ماش و نخود میتوانند بخش مهمی از یک الگوی غذایی سالم را تشکیل دهند.
وی انتخاب منابع پروتئینی کمچرب مانند مرغ، کبک، بلدرچین، ماهیهای کوچک بهویژه کیلکا و گوشت بره بدون چربی را نیز توصیه کرد و افزود: میانوعدههایی مانند بادام درختی، پسته، نخودچی، کشمش، مویز و توت خشک نیز میتوانند در برنامه غذایی جای بگیرند، البته مصرف آنها باید متناسب با نیاز بدن و در مقدار کنترلشده باشد.
دکتر نیکاختر با اشاره به ضرورت توجه به میزان مصرف میوههای خشک مانند کشمش، مویز، توت خشک و خرما خاطرنشان کرد: این مواد غذایی با وجود منشأ طبیعی، حاوی قند و انرژی قابل توجهی هستند و باید در مصرف آنها اعتدال رعایت شود.
وی با تأکید بر ترجیح میوه کامل به آبمیوه گفت: فیبر موجود در میوه کامل به کنترل بهتر قند خون و ایجاد احساس سیری کمک میکند؛ بنابراین بهتر است به جای آبمیوه، خود میوه مصرف شود.
مدیریت مصرف برنج و انتخاب چاشنیهای غذایی
وی در ادامه با اشاره به اهمیت مدیریت مصرف مواد غذایی حاوی کربوهیدرات اظهار کرد: مقدار مصرف برنج باید تا حد امکان کنترل و کاهش یابد و برای متعادلتر کردن ترکیب وعده غذایی، همراه با سبزیجات یا موادی مانند گشنیز، شوید، زرشک، زیره و زعفران مصرف شود.
مسئول برنامه طب ایرانی معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد، آبغوره، آب نارنج، لیموترش تازه، تمر هندی و سماق را از جمله چاشنیهای قابل استفاده در تهیه غذاها برشمرد و افزود: در آموزههای طب ایرانی، مصرف شیر همراه با مصلحاتی مانند گلاب یا مقدار کمی دارچین و زنجبیل و همچنین مصرف پنیر کمنمک و ماست شیرین همراه با آویشن، نعناع و شوید مورد توجه قرار دارد.
سلامت روان و احساسات مثبت؛ مکملی برای حفظ سلامت
دکتر نیکاختر در پایان با تأکید بر اهمیت سلامت روان در پیشگیری و مدیریت بیماریهای مزمن اظهار کرد: مطالعات جدید با آموزههای سنتی در توجه به نقش سلامت روان همسو هستند و احساسات مثبتی مانند شادی، امیدواری، محبت، شکرگزاری و عشق میتوانند بهعنوان عوامل کمکی، در کنترل بهتر بیماری دیابت نقش داشته باشند.
درج نظر