پایگاه خبری وبدا

مدیر گروه بهبود تغذیه جامعه دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر تأثیر مستقیم شرایط بحرانی و استرس‌زا بر الگوی تغذیه افراد گفت: خانواده‌ها و اطرافیان باید در مواقع خاص و بحرانی، به‌طور ویژه مراقب تغذیه گروه‌های آسیب‌پذیر از جمله کودکان، سالمندان، زنان باردار و نوجوانان باشند.

دکتر زهرا اباصلتی در گفت‌وگو با خبرنگار وبدا اظهار کرد: نوسانات خلقی و استرس به‌صورت مستقیم بر فرآیندهای هضم و جذب غذا اثر می‌گذارد و می‌تواند الگوهای تغذیه‌ای افراد را به‌شدت تغییر دهد.

وی با اشاره به متفاوت بودن واکنش افراد در شرایط بحران افزود: برخی افراد دچار بی‌اشتهایی می‌شوند و وعده‌های غذایی خود را حذف می‌کنند که این امر می‌تواند منجر به کاهش وزن و از دست رفتن بافت‌های چربی و عضلانی شود. در مقابل، گروهی دیگر با افزایش دریافت مواد غذایی دچار اضافه‌وزن و چاقی می‌شوند که هر دو حالت، مصداق «سوءتغذیه در دوران بحران» است.

مدیر گروه بهبود تغذیه جامعه دانشگاه علوم پزشکی مشهد ادامه داد: اگر افراد آگاهی کافی داشته باشند، می‌توانند میل به خوردن ناشی از استرس را کنترل کنند. برای مثال، در زمان بروز استرس می‌توان به‌جای مصرف مواد پرکالری، از آب به همراه مقدار کمی لیمو استفاده کرد.

دکتر اباصلتی با بیان اینکه سبزیجات از بهترین جایگزین‌ها برای کنترل اشتهای کاذب هستند، خاطرنشان کرد: مصرف سبزیجاتی مانند خیار و هویج به دلیل انرژی پایین و ایجاد حس سیری، می‌تواند به کنترل اشتها و جلوگیری از تجمع چربی در بدن کمک کند.

وی تصریح کرد: استفاده از میوه‌های تازه و خشک نیز راهکار مناسبی در این زمینه است. آماده نگه‌داشتن تکه‌های میوه یا میوه‌های خشک و مصرف آن‌ها همراه با آب در لحظات بروز استرس، می‌تواند به پایداری وضعیت بدنی کمک شایانی کند.

وی تأکید کرد: مصرف دوغ همراه با خیار در دوران بحران، به دلیل برخورداری از مواد مغذی و کالری اندک، نه تنها موجب افزایش وزن نمی‌شود، بلکه به آرامش سیستم عصبی و تأمین نیازهای بدن نیز کمک می‌کند.

وی افزود: هر دو حالت پرخوری یا بی‌اشتهایی ناگهانی در شرایط بحرانی برای سلامت بدن آسیب‌زا است، زیرا بدن به‌صورت روزانه به مواد مغذی و ویتامین‌های محلول در آب مانند ویتامین C و ویتامین‌های گروه B نیاز دارد؛ ویتامین‌هایی که در بدن ذخیره نمی‌شوند و باید هر روز دریافت شوند.

دکتر اباصلتی با اشاره به اثر استرس‌های محیطی بر عملکرد بدن گفت: استرس‌های محیطی می‌توانند مستقیماً بر عملکرد غده تیروئید اثر بگذارند. ترشح بیش از حد هورمون تیروئید منجر به افزایش سوخت‌وساز بدن و کاهش ترشح آن باعث کند شدن متابولیسم و افزایش وزن می‌شود.

وی بار دیگر بر ضرورت توجه ویژه به تغذیه گروه‌های آسیب‌پذیر در شرایط خاص تأکید کرد و گفت: کودکان، سالمندان، زنان باردار و حتی نوجوانان بیش از سایر گروه‌ها در معرض فشارهای روانی ناشی از بحران قرار دارند و ممکن است دچار اختلال جدی در اشتها شوند.

مدیر گروه بهبود تغذیه جامعه دانشگاه علوم پزشکی مشهد ادامه داد: در دوران بحران، برای افزایش ایمنی بدن، استفاده از ویتامین‌هایی با نقش آنتی‌اکسیدانی مانند ویتامین‌های A، C و E بسیار ضروری است. این ویتامین‌ها به‌وفور در سبزی‌ها و میوه‌ها یافت می‌شوند و باید حتماً در رژیم غذایی روزانه گنجانده شوند.

وی افزود: در صورتی که تنوع غذایی کافی در دسترس نباشد و امکان تهیه انواع سبزی و میوه وجود نداشته باشد، بهتر است از مکمل‌های غذایی حاوی مولتی‌ویتامین و املاح استفاده شود تا کمبودهای بدن جبران شود.

دکتر اباصلتی همچنین تأکید کرد: در شرایط بحرانی ممکن است مشکلاتی مانند تغییر در چرخه‌های قاعدگی رخ دهد، بنابراین برای پیشگیری از کم‌خونی فقر آهن، استفاده از مکمل‌های آهن یا منابع پروتئینی مانند انواع گوشت‌ها توصیه می‌شود.

وی با اشاره به کاهش فعالیت فیزیکی افراد در شرایط بحران و خانه‌نشینی گفت: با توجه به کاهش تحرک، باید میزان انرژی دریافتی نیز کنترل شود. برای نمونه، افرادی که در شرایط عادی ۱۲ قاشق برنج مصرف می‌کردند، بهتر است در این شرایط آن را به هشت قاشق کاهش دهند و از مصرف مواد پرکالری مانند کره، خامه و پنیرهای پرچرب خودداری کرده و پنیر معمولی را جایگزین کنند.

این متخصص تغذیه افزود: بهتر است حجم وعده ناهار کاهش یابد و در مقابل، تعداد میان‌وعده‌ها افزایش پیدا کند. همچنین توصیه می‌شود وعده شام زودتر و بین ساعت ۱۸ تا ۱۹ مصرف شود تا هضم و جذب غذا بهتر انجام شده و کیفیت خواب نیز تحت تأثیر قرار نگیرد.

وی در پایان گفت: اگر افراد در نیمه‌شب به دلیل استرس دچار گرسنگی شدند، بهتر است به‌جای مصرف غذاهای جامد و سنگین، از مواد لبنی مایع مانند یک لیوان شیر، دوغ یا سوپ‌های رقیق استفاده کنند تا هم خواب راحت‌تری داشته باشند و هم از بروز مشکلات گوارشی پیشگیری شود.