پوکی استخوان؛ بیماری خاموشی که نباید تا نخستین شکستگی نادیده گرفته شود
فوق‌تخصص روماتولوژی و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اینکه پوکی استخوان تا زمان بروز شکستگی معمولاً بدون علامت است، بر ضرورت شناخت عوامل خطر، اصلاح باورهای نادرست و انجام غربالگری به‌موقع برای شناسایی افراد در معرض خطر تأکید کرد.
دکتر عسل‌السادات اعظمی‌نسب در گفت‌وگو با وبدا، با تشریح ابعاد بیماری پوکی استخوان اظهار کرد: در پزشکی، مهم‌ترین بیماری‌ها لزوماً پرعلامت‌ترین آن‌ها نیستند و پوکی استخوان نمونه بارز یک بیماری خاموش است که معمولاً تا پیش از بروز شکستگی، علامت بالینی مشخصی ایجاد نمی‌کند.
وی افزود: هدف اصلی در نظام سلامت باید این باشد که منتظر نخستین شکستگی نمانیم، بلکه با شناسایی عوامل خطر و غربالگری به‌موقع افراد در معرض خطر، از طریق سنجش تراکم استخوان، احتمال بروز شکستگی و عوارض ناشی از آن را کاهش دهیم.
باورهای نادرست درباره پوکی استخوان را اصلاح کنیم
عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به برخی باورهای نادرست درباره این بیماری تصریح کرد: این تصور که پوکی استخوان بخشی طبیعی از روند سالمندی است و نمی‌توان برای پیشگیری یا کنترل آن اقدامی انجام داد، صحیح نیست. از سوی دیگر، جوانان نیز نباید تصور کنند که به دلیل سن پایین، هرگز در معرض ابتلا به این بیماری قرار نمی‌گیرند.
دکتر اعظمی‌نسب ادامه داد: این باور که مصرف زیاد شیر و لبنیات به‌تنهایی از پوکی استخوان جلوگیری می‌کند یا داشتن سابقه خانوادگی به معنای ابتلای قطعی به این بیماری است، نیز از جمله تصورات نادرستی است که باید اصلاح شود. عوامل مختلفی در سلامت و تراکم استخوان نقش دارند و توجه به مجموعه این عوامل اهمیت دارد.
نقش ژنتیک، توده استخوانی و تغییرات هورمونی در سلامت استخوان‌ها
وی با بیان اینکه حداکثر توده استخوانی معمولاً تا سنین ۳۰ تا ۳۵ سالگی شکل می‌گیرد، افزود: ژنتیک در تعیین حداکثر توده استخوانی، شکل استخوان‌ها و حتی سن یائسگی نقش مهمی دارد، اما تنها عامل مؤثر بر تراکم استخوان نیست و عوامل دیگری نیز می‌توانند در کاهش آن نقش داشته باشند.
این فوق‌تخصص روماتولوژی با اشاره به تغییرات تراکم استخوان در دوران بارداری و شیردهی اظهار کرد: در این دوران، به‌ویژه هنگام شیردهی، نیاز بدن مادر به کلسیم افزایش می‌یابد و بخشی از کلسیم بدن برای تولید شیر مصرف می‌شود. بر اساس توضیحات ارائه‌شده، مادر در این دوران روزانه حدود ۵۰۰ میلی‌گرم کلسیم از طریق شیر دفع می‌کند؛ ازاین‌رو شناسایی عوامل خطر قابل‌تغییر و غیرقابل‌تغییر و دریافت مراقبت‌های لازم اهمیت ویژه‌ای دارد.
لاغری مفرط و کاهش وزن شدید؛ از عوامل خطر پوکی استخوان
دکتر اعظمی‌نسب با تأکید بر نقش بافت چربی در تولید استروژن و تأثیر آن بر سلامت استخوان‌ها هشدار داد: رژیم‌های لاغری بسیار شدید و کاهش وزن افراطی می‌توانند سلامت استخوان‌ها را تحت تأثیر قرار دهند.
وی افزود: وزن کمتر از ۵۸ کیلوگرم یا شاخص توده بدنی (BMI) کمتر از ۲۰، از عوامل خطر مطرح‌شده برای پوکی استخوان هستند و حفظ وزن متعادل و پرهیز از کاهش وزن غیرضروری و شدید، در مراقبت از سلامت استخوان‌ها اهمیت دارد.
ایمن‌سازی محیط خانه برای پیشگیری از سقوط و شکستگی سالمندان
عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در پایان با اشاره به افزایش احتمال سقوط در سالمندان به دلیل کاهش توده عضلانی، مشکلات مفصلی، سرگیجه و ضعف بینایی خاطرنشان کرد: با رعایت برخی نکات ساده ایمنی در منزل می‌توان خطر زمین‌خوردن و به دنبال آن، شکستگی‌های استخوانی را کاهش داد.
وی نصب دستگیره در حمام، استفاده از دمپایی و پادری‌های ضدلغزش، تأمین روشنایی مناسب در مسیر رفت‌وآمد شبانه به سرویس بهداشتی و نصب نرده در راه‌پله‌ها را از جمله اقدامات مؤثر برای ایمن‌سازی محیط زندگی سالمندان برشمرد.
درج نظر