پژواک تعهد؛ روایتی از زندگی و میراث علمی دکتر ماهمنیر جهانیان، بانوی پیشگام پزشکی مشهد
دکتر ماهمنیر جهانیان، از پیشگامان نسل نخست بانوان پزشک در مشهد و از استادان پیشکسوت دانشگاه علوم پزشکی مشهد، با بیش از چهار دهه فعالیت در عرصههای درمان، آموزش و پژوهش، نقشی ماندگار در توسعه پزشکی زنان و تربیت نسلهای متعدد پزشکان این خطه ایفا کرده است؛ پزشکی که نامش با راهاندازی خدمات نوین ناباروری، آموزش تخصصی و پایبندی به اخلاق حرفهای گره خورده است.
به گزارش وب دا، در تاریخ پزشکی نوین خراسان، برخی نامها تنها به واسطه جایگاه علمی و تخصصی خود ماندگار نشدهاند، بلکه منش حرفهای، مسئولیتپذیری و تأثیری که بر نسلهای بعدی گذاشتهاند، آنان را به بخشی از حافظه علمی یک سرزمین تبدیل کرده است. دکتر ماهمنیر جهانیان یکی از همین چهرههاست؛ پزشکی که مسیر حرفهای خود را در روزگاری آغاز کرد که حضور زنان در دانشکده پزشکی و عرصههای تخصصی درمان، با محدودیتها و دشواریهای بیشتری همراه بود.
از طبس تا دانشکده پزشکی مشهد
دکتر ماهمنیر جهانیان در سال ۱۳۳۰ در شهرستان طبس متولد شد. او در خانوادهای رشد یافت که تحصیل و دانشآموزی فرزندان از اهمیت ویژهای برخوردار بود. از دست دادن پدر در سالهای نوجوانی، اگرچه شرایط زندگی را برای خانواده دشوار کرد، اما با حمایت مادر و پشتکار فراوان، مسیر تحصیل را ادامه داد.
مهاجرت به مشهد برای ادامه تحصیل، فصل تازهای از زندگی او را رقم زد؛ فصلی که با دشواریهای معیشتی و محدودیتهای آن دوران همراه بود، اما اراده او برای ورود به دانشگاه و ادامه مسیر علمی را استوارتر کرد.
ورود به پزشکی در جمع نخستین بانوان پزشک مشهد
دکتر جهانیان در سال ۱۳۴۸، در نخستین سالهای برگزاری کنکور سراسری، در دانشکده پزشکی مشهد پذیرفته شد؛ دورانی که حضور زنان در رشته پزشکی هنوز گسترده نبود.
او با یادآوری آن سالها میگوید: «در آن سال، حضور بانوان در رشته پزشکی هنوز محدود بود و تنها حدود ۱۶ دختر در میان جمع کثیر دانشجویان پذیرفته شدند.»
ورود به دانشکده پزشکی در چنین شرایطی، او را در شمار نسل نخست بانوان پزشک مشهد قرار داد؛ نسلی که با تلاش و پشتکار توانست مسیر حضور گستردهتر زنان در عرصه پزشکی را هموار کند.
استادانی که علم و اخلاق را همزمان آموختند
دکتر جهانیان در روایت مسیر حرفهای خود، از استادانی یاد میکند که نقش آنان را فراتر از آموزش دانش پزشکی میداند؛ استادانی که به گفته او، در شکلگیری شخصیت حرفهای و اخلاق پزشکی وی تأثیرگذار بودند.
از جمله این استادان میتوان به مرحومان دکتر اعتماد رضایی، دکتر محمد فقیهی، دکتر حسین خلیلی یزدی و دکتر میرصالحی اشاره کرد.
در این میان، خاطره دکتر حشمتالله حبیبی جایگاه ویژهای در ذهن او دارد. دکتر جهانیان با یادآوری یکی از روزهای دوران آموزش خود میگوید: «دکتر باید تا آخرین نفس بالای سر مریضش بماند.»
این جمله، به گفته او، به یکی از اصول ماندگار زندگی حرفهایاش تبدیل شد؛ اصلی که حضور پزشک در کنار بیمار، مسئولیتپذیری و تعهد را بخشی جداییناپذیر از حرفه پزشکی میدانست.
خانهای که محل پیوند علم و زندگی بود
ازدواج دکتر ماهمنیر جهانیان با زندهیاد استاد دکتر محمود فرهودی، متخصص داخلی و از استادان پیشکسوت دانشگاه، پیوندی میان دو چهره دانشگاهی و علمی بود.
خانه آنان در خیابان مسعودی، علاوه بر محیطی خانوادگی، فضایی آکنده از کتاب، گفتوگوهای علمی و مباحث حرفهای بود. حاصل این زندگی مشترک، تربیت پنج فرزند است که هر یک در عرصههای علمی و تخصصی در سطوح ملی و بینالمللی به فعالیت پرداختهاند.
گامی ماندگار در مسیر درمان ناباروری
یکی از نقاط برجسته کارنامه حرفهای دکتر جهانیان، مشارکت در راهاندازی خدمات ناباروری و IVF در مشهد است؛ اقدامی که در آن زمان، از تحولات مهم پزشکی زنان در شرق کشور به شمار میرفت.
او به همراه گروهی از متخصصان شامل دکتر علی شمسا، دکتر نیره خادم، دکتر عالیه ترابیزاده و دکتر فاطمه وحیدرودسری، دورههای تخصصی مرتبط را در یزد و تهران گذراند و سپس در سال ۱۳۷۴ در راهاندازی بخش ناباروری بیمارستان شریعتی مشهد مشارکت کرد.
تولد نخستین نوزاد حاصل از IVF در مشهد در سال ۱۳۷۵، یکی از نقاط عطف این مسیر بود؛ نوزادی که عمل سزارین او نیز توسط دکتر جهانیان انجام شد و این رویداد، برگ دیگری در تاریخ توسعه خدمات تخصصی ناباروری در مشهد و شرق کشور رقم زد.
سالها تلاش برای ارتقای سلامت مادران
تجربه چند دهه فعالیت در حوزه زنان و زایمان، دکتر جهانیان را با بسیاری از تحولات نظام سلامت زنان همراه کرده است. او معتقد است کاهش مرگومیر مادران در سالهای گذشته، حاصل مجموعهای از عوامل از جمله توسعه امکانات درمانی، افزایش تعداد متخصصان و شکلگیری کمیتههای تخصصی و نظارتی بوده است.
او که سالها در کمیتههای بررسی مرگومیر مادران دانشگاه علوم پزشکی مشهد حضور داشته، همواره بر ضرورت دقت در تصمیمگیریهای درمانی، مسئولیتپذیری و توجه جدی به شرایط بیمار تأکید داشته است.
پزشکی؛ حرفهای برای عاشقان خدمت
دکتر جهانیان در سال ۱۳۹۵ بازنشسته شد، اما بازنشستگی پایان حضور او در عرصه علمی و انتقال تجربه نبود. میراث این استاد پیشکسوت، تنها در کارنامه علمی و مدیریتی او خلاصه نمیشود؛ بخش مهمی از این میراث را میتوان در پزشکان و متخصصانی دید که در سالهای فعالیت او آموزش دیدهاند.
او خطاب به نسل جوان پزشکان میگوید: «پزشکی، انتخابی برآمده از عشق و علاقه است. کسی که بدون عشق وارد این حرفه شود، هم خود فرسوده میشود و هم حق بیمار را ادا نمیکند.»
وی پزشکی را حرفهای مرتبط با جان انسانها میداند و بر ضرورت تعهد، حضور، دقت و صداقت در این مسیر تأکید میکند.
کارنامهای از آموزش، مدیریت و پژوهش
دکتر ماهمنیر جهانیان در طول سالهای فعالیت خود، مسئولیتهای متعددی را بر عهده داشته است که از جمله آنها میتوان به معاونت آموزشی بخش زنان بیمارستان امام رضا(ع)، مدیریت گروه زنان و مامایی دانشگاه، ریاست بخش ناباروری، عضویت در هیئت ممیزه و عضویت در هیئت بورد تخصصی زنان و زایمان اشاره کرد.
تألیف کتاب تخصصی «کلیه و فشار خون در حاملگی»، انتشار بیش از ۳۰ مقاله علمی و راهنمایی بیش از ۷۰ پایاننامه تخصصی و عمومی، بخشی از کارنامه علمی و پژوهشی این استاد پیشکسوت است.
تصویری از یک نسل ماندگار
تصویر دستهجمعی گروهی از استادان دانشگاه علوم پزشکی مشهد در کنگره بیماریهای سیستمیک و حاملگی در دانشگاه علوم پزشکی بابل در اواخر دهه ۱۳۶۰، بخشی از خاطرات تصویری آن نسل از جامعه علمی پزشکی کشور را ثبت کرده است.
در این تصویر، شماری از استادان پیشکسوت دانشگاه علوم پزشکی مشهد از جمله زندهیاد دکتر محمود فرهودی، دکتر یوسف اهرابینژاد، دکتر محمد قرهداغی، دکتر جهانافروز برهانی، دکتر ماهمنیر جهانیان و دکتر نزهت موسویفر حضور دارند.
این تصویر، تنها یک قاب تاریخی نیست؛ بلکه یادآور نسلی از استادان و پزشکانی است که در سالهای شکلگیری و توسعه آموزش پزشکی نوین در مشهد، مسئولیت سنگین تربیت پزشکان و توسعه خدمات تخصصی را بر دوش داشتند.
میراثی فراتر از یک کارنامه علمی
دکتر ماهمنیر جهانیان را میتوان از جمله چهرههایی دانست که میراث حرفهای آنان فراتر از عناوین مدیریتی، مقالات و فعالیتهای دانشگاهی است. حضور در مسیر توسعه درمان ناباروری، فعالیت در حوزه سلامت مادران، تربیت دانشجویان و متخصصان و تأکید همیشگی بر اخلاق حرفهای، تصویری از پزشکی ارائه میکند که دانش را در کنار تعهد و انسانیت معنا میکند.
امروز، نام این استاد پیشکسوت در تاریخ دانشگاه علوم پزشکی مشهد با بخشی از مسیر تحول پزشکی زنان در خراسان پیوند خورده است؛ میراثی که نه تنها در خدمات ارائهشده به بیماران، بلکه در نسلهایی از پزشکان و دانشجویانی که از دانش و منش او آموختهاند، تداوم یافته است.
درج نظر