پایگاه خبری وبدا

فلوشیپ جراحی عروق و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اینکه روش‌های مداخله‌ای و درمان‌های داخل عروقی در سال‌های اخیر جایگاه گسترده‌تری در درمان بیماری‌های عروقی پیدا کرده‌اند، گفت: انتخاب میان درمان دارویی، جراحی باز یا مداخلات اندواسکولار باید با در نظر گرفتن شرایط عمومی بیمار، بیماری‌های زمینه‌ای، میزان خطر مداخله و منافع احتمالی آن انجام شود و نمی‌توان یک روش درمانی واحد را برای همه بیماران در نظر گرفت.

دکتر غلامحسین کاظم‌زاده در گفت‌وگو با وب‌دا، با اشاره به گستردگی حوزه فعالیت جراحی عروق اظهار کرد: این تخصص تمام بیماری‌های حاد و مزمن عروق، به‌جز بیماری‌های عروق قلب، را دربرمی‌گیرد و درمان آن‌ها می‌تواند شامل جراحی باز، روش‌های اندواسکولار یا داخل عروقی، درمان دارویی و اقدامات بازتوانی باشد.

وی با بیان اینکه بیماری‌های عروقی حاد از مهم‌ترین حوزه‌های مداخله جراحان عروق است، افزود: در مواردی مانند تروما، حوادث و تصادفات که به آسیب شریانی یا وریدی منجر می‌شوند، از جمله آسیب عروق شکمی و صدمات عروقی همراه با شکستگی‌ها، ترمیم و بازسازی عروق در شرایط اورژانسی بر عهده جراح عروق است.

دکتر کاظم‌زاده ادامه داد: در برخی شرایط حاد دیگر، مانند ایجاد لخته در عروق محیطی دست و پا، شریان‌های کاروتید و مغزی یا شریان‌های احشایی نیز به مهارت و تخصص جراح عروق نیاز است تا اقدامات لازم برای بازسازی جریان خون در کوتاه‌ترین زمان ممکن انجام شود.

از بیماری‌های شریانی و وریدی تا تأمین دسترسی عروقی بیماران دیالیزی

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به طیف بیماری‌های مزمن عروقی گفت: بیماری‌های شریانی محیطی که می‌توانند موجب کاهش خون‌رسانی به دست، پا یا احشا شوند، همچنین بیماری‌های عروق مغزی که فرد را در معرض سکته مغزی قرار می‌دهند، در حیطه تخصص جراحی عروق قرار دارند.

وی افزود: بیماری‌های وریدی از جمله انواع واریس، نارسایی‌های وریدی و زخم‌های ناشی از اختلالات وریدی نیز از دیگر مواردی هستند که در این حوزه بررسی و درمان می‌شوند.

این متخصص جراحی عروق با اشاره به نیاز بیماران تحت همودیالیز به دسترسی عروقی مناسب تصریح کرد: تعداد قابل توجهی از مراجعان جراحی عروق، بیمارانی هستند که برای انجام همودیالیز به ایجاد مسیر دسترسی عروقی نیاز دارند. ایجاد این مسیر با استفاده از رگ طبیعی یا مصنوعی، از جمله اقداماتی است که در حیطه فعالیت جراح عروق قرار می‌گیرد.

حرکت جراحی عروق به سمت روش‌های کم‌تهاجمی و درمان‌های هدفمند

دکتر کاظم‌زاده با اشاره به پیشرفت‌های این رشته پزشکی خاطرنشان کرد: جراحی عروق از حوزه‌های نسبتاً نوین پزشکی به شمار می‌رود و مطالعات گسترده‌ای در آن در حال انجام است تا در موارد مناسب، امکان استفاده بیشتر از درمان‌های دارویی و روش‌های کم‌تهاجمی فراهم شود.

وی ادامه داد: همان‌گونه که در بسیاری از رشته‌های جراحی، بخشی از اعمال جراحی باز و وسیع به‌تدریج جای خود را به روش‌های کم‌تهاجمی، درون‌بین و لاپاراسکوپی داده‌اند، در جراحی عروق نیز روش‌های اندواسکولار یا داخل عروقی توسعه یافته‌اند. این روش‌ها در موارد مناسب می‌توانند با محدود کردن گستره مداخله، نتایج درمانی مطلوبی به همراه داشته باشند و به نظر می‌رسد در آینده نیز جایگاه بیشتری در درمان برخی بیماری‌های عروقی پیدا کنند.

هر مداخله عروقی باید با سنجش دقیق سود و زیان آن انجام شود

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در عین حال تأکید کرد: روش‌های اندواسکولار نیز مانند سایر مداخلات درمانی می‌توانند با عوارضی همراه باشند؛ بنابراین انتخاب بیمار برای این روش‌ها باید با دقت فراوان انجام شود. در برخی شرایط، وضعیت بیمار برای جراحی داخل عروقی مناسب نیست و انتخاب نادرست روش مداخله‌ای ممکن است به عوارض جدّی، از جمله قطع عضو یا سکته مغزی، منجر شود.

وی افزود: پیش از هرگونه اقدام درمانی باید مشخص شود که آیا بیمار اساساً به مداخله نیاز دارد یا خیر و در صورت نیاز، کدام روش، جراحی باز یا اندواسکولار، برای او مناسب‌تر است. همچنین برنامه بازتوانی پس از مداخله و مراقبت‌های بعد از آن، چه در جراحی باز و چه در روش‌های داخل عروقی، باید مورد توجه قرار گیرد.

دکتر کاظم‌زاده برای توضیح اهمیت این تصمیم‌گیری، به تشبیه مطرح‌شده در یکی از منابع مرجع جراحی عروق اشاره کرد و گفت: در این منبع، تصمیم‌گیری برای مداخله جراحی عروق به یک ترازو تشبیه شده است که در یک کفه آن مشکلات و شرایط بیمار و در کفه دیگر، خطرات و پیامدهای احتمالی مداخله قرار می‌گیرد.

وی توضیح داد: خطرات جراحی، عوارض بیهوشی، احتمال ناتوانی‌های عضوی و خطاهای احتمالی از یک سو و شرایطی مانند سن بیمار، بیماری‌های زمینه‌ای، بیماری‌های عروقی محیطی، مشکلات ریوی و بیماری‌های قلبی از سوی دیگر باید به‌دقت بررسی شوند. زمانی باید مداخله انجام شود که برآیند این ارزیابی به نفع بیمار باشد و منافع احتمالی درمان بر خطرات آن غلبه کند.

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اهمیت آموزش این مهارت به دستیاران تخصصی و فلوشیپ‌ها اظهار کرد: بخش مهمی از آموزش در این رشته، توانایی سنجش دقیق این عوامل و تشخیص بهترین گزینه درمانی برای هر بیمار است. بنابراین تصمیم‌گیری برای مداخله در جراحی عروق صرفاً بر اساس یک تصویر یا نتیجه آزمایش، رویکرد درستی نیست؛ بلکه باید مجموعه مشکلات بیمار، ظرفیت‌ها و امکانات درمانی و توانایی‌های تیم پزشکی در کنار یکدیگر ارزیابی شوند تا مناسب‌ترین تصمیم با اولویت حفظ سلامت و منافع بیمار اتخاذ شود.