پایگاه خبری وبدا

پژوهشگر دانشگاه علوم پزشکی مشهد با طراحی و ارزیابی یک سامانه بومی و کم‌هزینه برای ثبت و مدیریت اطلاعات پزشکی بیماران، راهکاری قابل استفاده بدون اتصال به اینترنت ارائه کرده است؛ سامانه‌ای که در یک دوره آزمایشی هفت‌ماهه و با ثبت اطلاعات ۲۱۵ پرونده بیمار در محیط واقعی بالینی ارزیابی شد.

دکتر زهرا عطایی، متخصص بیماری‌های داخلی و عضو هیئت علمی آموزشی دانشگاه   در گفتگو با وب دا  در قالب طرح تحقیقاتی «طراحی و پیاده‌سازی سامانه بومی ثبت و مدیریت اطلاعات پزشکی آفلاین برای پزشکان»، امکان استفاده از یک سامانه سبک و متناسب با نیازهای محیط‌های بالینی کم‌منبع را بررسی و ارزیابی کرد.

دکتر عطایی با اشاره به ضرورت اجرای این طرح اظهار کرد: یکی از چالش‌های استفاده از سامانه‌های پرونده الکترونیک پزشکی، به‌ویژه در مراکزی که با محدودیت دسترسی به اینترنت یا منابع مالی مواجه‌اند، وابستگی به زیرساخت‌های ارتباطی و هزینه‌های پیاده‌سازی است. ازاین‌رو، در این طرح تلاش کردیم سامانه‌ای بومی، سبک و متناسب با نیازهای پزشکان طراحی کنیم که امکان ثبت و مدیریت اطلاعات بیماران را بدون نیاز به اتصال اینترنت فراهم کند.

وی افزود: این سامانه با استفاده از زبان برنامه‌نویسی پایتون و پایگاه داده محلی طراحی شده است و قابلیت‌هایی از جمله ثبت اطلاعات بیماران، جست‌وجوی پرونده‌ها، مشاهده سوابق پزشکی و دریافت خروجی اطلاعات در قالب فایل اکسل را در اختیار کاربران قرار می‌دهد.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد ادامه داد: در طراحی سامانه، استفاده از گزینه‌های از پیش تعریف‌شده با هدف تسهیل فرایند ثبت اطلاعات مورد توجه قرار گرفته است؛ در عین حال، امکان درج اطلاعات تکمیلی متناسب با نیازهای بالینی پزشکان نیز پیش‌بینی شده تا انعطاف‌پذیری لازم در ثبت سوابق بیماران حفظ شود.

ارزیابی سامانه در محیط واقعی بالینی

دکتر عطایی با اشاره به روند ارزیابی این سامانه گفت: عملکرد سامانه طی یک دوره آزمایشی هفت‌ماهه در محیط واقعی بالینی و با ثبت اطلاعات ۲۱۵ پرونده بیمار بررسی شد. همچنین، قابلیت استفاده از سامانه با مشارکت پنج پزشک و با بهره‌گیری از پرسش‌نامه استاندارد SUS مورد ارزیابی قرار گرفت.

وی افزود: تمامی پزشکان شرکت‌کننده توانستند وظایف تعیین‌شده را با موفقیت انجام دهند. همچنین، در مقایسه زمان ثبت ویزیت با روش کاغذی، تفاوت آماری معناداری مشاهده شد.

این پژوهشگر توضیح داد: استفاده از گزینه‌های آماده برای ثبت سوابق بیماری، اطلاعات اجتماعی و خانوادگی، در کنار امکان درج اطلاعات تکمیلی در بخش «سایر»، به تسهیل ثبت اطلاعات و حفظ انعطاف‌پذیری مورد نیاز پزشکان کمک کرد. با این حال، برای ارزیابی دقیق‌تر عملکرد سامانه و بررسی امکان استفاده گسترده‌تر از آن، انجام مطالعات تکمیلی با مشارکت تعداد بیشتری از پزشکان و در محیط‌های بالینی متنوع‌تر ضروری است.

گامی برای توسعه راهکارهای بومی در مدیریت اطلاعات پزشکی

دکتر زهرا عطایی در جمع‌بندی نتایج این پژوهش اظهار کرد: یافته‌های این طرح نشان می‌دهد سامانه‌های بومی و آفلاین می‌توانند به‌عنوان راهکاری کم‌هزینه برای ثبت و مدیریت اطلاعات پزشکی در مراکزی که با محدودیت زیرساخت‌های ارتباطی مواجه‌اند، مورد توجه قرار گیرند.

وی خاطرنشان کرد: قابلیت استفاده بدون اینترنت و امکان دریافت خروجی استاندارد از اطلاعات، از ویژگی‌هایی است که می‌تواند زمینه بررسی بیشتر و توسعه کاربرد این سامانه را در محیط‌های درمانی فراهم کند.

این طرح پژوهشی، گامی در مسیر بررسی راهکارهای بومی برای مدیریت اطلاعات پزشکی به شمار می‌رود؛ راهکارهایی که با توجه به نیازهای محیط‌های بالینی و محدودیت‌های زیرساختی، می‌توانند زمینه‌ساز توسعه ابزارهای متناسب با شرایط مراکز درمانی باشند.