پایگاه خبری وبدا

جراح و متخصص چشم و فلوشیپ ویتره و رتین دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اهمیت زمان در درمان سوختگی‌های شیمیایی چشم گفت: شست‌وشوی فوری و کافی برای خارج کردن ماده آسیب‌زا، نخستین اقدام ضروری در مواجهه با این آسیب‌هاست و هرگونه تأخیر می‌تواند عوارض جدّی و ماندگاری برای بینایی به همراه داشته باشد.

دکتر مجتبی ابریشمی، در گفت‌وگو با وب‌دا، با تأکید بر ضرورت آمادگی کادر درمان برای مواجهه با آسیب‌های چشمی اظهار کرد: صدمات چشمی ناشی از حوادث و درگیری‌ها طیف گسترده‌ای از آسیب‌های مکانیکی، پارگی کره چشم، ورود اجسام خارجی، شکستگی حدقه و سوختگی‌های شیمیایی را شامل می‌شود که برخی از آن‌ها می‌توانند عوارض طولانی‌مدت و جبران‌ناپذیری ایجاد کنند.

وی با اشاره به تجربه بیمارستان فوق‌تخصصی چشم خاتم‌الانبیاء (ص) مشهد در درمان مجروحان حوادث و درگیری‌های منطقه‌ای افزود: کارکنان این مرکز در شرایط بحرانی با حضور در بیمارستان و ارائه خدمات درمانی تلاش کردند عوارض ناشی از آسیب‌های چشمی را کاهش دهند.

این دانشیار دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر ضرورت ارائه خدمات درمانی بدون تبعیض تصریح کرد: اولویت کادر پزشکی، حفظ جان افراد، صیانت از سلامت آنان و تلاش برای حفظ بینایی بیماران، فارغ از دیدگاه‌ها و تعلقات شخصی است.

شدت آسیب چشمی همیشه از ظاهر بیمار مشخص نیست

دکتر ابریشمی با بیان اینکه شدت آسیب چشمی لزوماً با علائم ظاهری آن تناسب ندارد، گفت: ممکن است فرد پس از وارد شدن ضربه، نشانه‌های بیرونی قابل‌توجهی نداشته باشد، اما دچار خونریزی داخل چشم، آسیب شبکیه یا صدمه به عصب بینایی شده باشد؛ بنابراین، معاینه دقیق و بررسی احتمال آسیب‌های پنهان در ارزیابی مصدومان ضروری است.

وی افزود: از آنجا که چشم در مجاورت ساختارهای مهم سر و مغز قرار دارد، آسیب‌های چشمی ممکن است با شکستگی‌های استخوانی، صدمات جمجمه و سایر آسیب‌های تهدیدکننده حیات همراه باشند. بر همین اساس، ارزیابی اولیه مصدوم باید با بررسی راه هوایی، تنفس، گردش خون و وضعیت عصبی آغاز شود و معاینه کامل بدن نیز مورد توجه قرار گیرد.

تصویربرداری؛ ابزاری مهم در ارزیابی آسیب‌های نافذ چشم

این جراح و متخصص چشم با اشاره به اهمیت تشخیص اجسام خارجی داخل چشم و شکستگی‌های حدقه اظهار کرد: سی‌تی‌اسکن می‌تواند در تعیین محل و مسیر قرارگیری اجسام خارجی، بررسی آسیب‌های دیواره کره چشم و شناسایی شکستگی‌های استخوانی اطراف چشم نقش مهمی در تصمیم‌گیری درمانی داشته باشد.

وی با اشاره به محدودیت دسترسی بیمارستان چشم خاتم‌الانبیاء (ص) مشهد به این امکان تصویربرداری، راه‌اندازی سی‌تی‌اسکن در این مرکز را از اقداماتی دانست که می‌تواند روند ارزیابی و رسیدگی به مصدومان را تسهیل کند.

ابریشمی درباره اقدامات اولیه در موارد مشکوک به پارگی کره چشم نیز گفت: در این شرایط باید از وارد شدن هرگونه فشار به چشم جلوگیری شود و از محافظ سخت چشمی استفاده شود. همچنین نباید بافت‌های بیرون‌زده از چشم را دستکاری کرد و بیمار باید در سریع‌ترین زمان ممکن به مرکز تخصصی ارجاع داده شود.

وی کنترل درد و تهوع، توجه به وضعیت ناشتا بودن بیمار و آغاز اقدامات درمانی لازم مطابق پروتکل‌های پزشکی را نیز از موارد مهم در مدیریت این مصدومان برشمرد.

شست‌وشوی فوری؛ نخستین اقدام در سوختگی شیمیایی چشم

دکتر ابریشمی با تأکید بر اهمیت زمان در درمان سوختگی‌های شیمیایی چشم اظهار کرد: در مواجهه با این آسیب‌ها، شست‌وشوی فوری و کافی چشم برای خارج کردن ماده شیمیایی اهمیت اساسی دارد و نباید شروع این اقدام را برای تهیه محلول یا تجهیزات خاص به تأخیر انداخت.

وی افزود: شست‌وشو باید با حجم کافی آب تمیز یا محلول مناسب انجام شود و پلک‌ها نیز به‌گونه‌ای بررسی شوند که مواد باقی‌مانده در زیر آن‌ها خارج شوند. بررسی اسیدیته سطح چشم و اطمینان از بازگشت آن به محدوده طبیعی نیز در ارزیابی و ادامه درمان اهمیت دارد.

این متخصص چشم‌پزشکی با اشاره به شدت برخی آسیب‌های ناشی از مواد قلیایی خاطرنشان کرد: سوختگی‌های شیمیایی می‌توانند سطح چشم را به‌شدت تخریب کنند و در موارد شدید، به کاهش پایدار بینایی منجر شوند؛ ازاین‌رو، آغاز فوری شست‌وشو و دریافت مراقبت تخصصی پس از آن ضروری است.

پیامدهای روانی آسیب‌های چشمی را نادیده نگیریم

جراح و متخصص چشم دانشگاه علوم پزشکی مشهد در پایان با تأکید بر ضرورت توجه به عوارض بلندمدت آسیب‌های ناشی از جنگ و ناآرامی‌ها گفت: پیامدهای این حوادث به صدمات جسمی محدود نمی‌شود و کاهش بینایی می‌تواند بر ارتباط فرد با محیط پیرامون، استقلال فردی و سلامت روان او نیز تأثیر بگذارد.

وی افزود: هدف کادر درمان باید فراتر از حفظ ساختار فیزیکی چشم باشد و بازگرداندن عملکرد بینایی تا حد امکان، کاهش عوارض پایدار و توجه به سلامت روانی مصدومان را نیز در بر گیرد.