پایگاه خبری وبدا

متخصص بیماری‌های عفونی و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اینکه بیماری سل برخلاف تصور عمومی همچنان در جهان وجود دارد و از مرگ‌بارترین بیماری‌های عفونی به شمار می‌رود، نسبت به نادیده گرفتن سرفه‌های مداوم بیش از دو هفته هشدار داد و گفت: حساسیت جامعه و کادر درمان، انجام بررسی‌های تشخیصی به‌موقع و تکمیل دوره درمان، نقش مهمی در کنترل و پیشگیری از گسترش این بیماری دارد.

دکتر فریده مددی در گفت‌وگو با وب‌دا اظهار کرد: سل بیماری‌ای نیست که تنها ریه‌ها را درگیر کند؛ عامل این بیماری می‌تواند تقریباً تمام اندام‌های بدن از جمله مغز، استخوان، غدد لنفاوی، کلیه، کبد، پوست و دستگاه گوارش را گرفتار سازد. ازاین‌رو، نباید احتمال ابتلا به سل در بررسی و تشخیص بیماری‌های مزمن نادیده گرفته شود.

بیش از ۱۰ میلیون و ۸۰۰ هزار ابتلا در جهان؛ وضعیت ایران بهتر از میانگین جهانی

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به بار جهانی بیماری سل گفت: سالانه بیش از ۱۰ میلیون و ۸۰۰ هزار نفر در جهان به این بیماری مبتلا می‌شوند.

وی افزود: بر اساس برآوردهای سازمان جهانی بهداشت، میانگین بروز سل در جهان حدود ۱۳۱ مورد در هر ۱۰۰ هزار نفر است؛ این شاخص در کشورهای همسایه شرقی و غربی ایران به ۴۰ تا ۵۰ مورد در هر ۱۰۰ هزار نفر می‌رسد، در حالی که متوسط بروز بیماری در ایران حدود ۱۰ مورد در هر ۱۰۰ هزار نفر جمعیت است.

دکتر مددی با تشریح آمار ثبت‌شده در مناطق زیر پوشش دانشگاه علوم پزشکی مشهد اظهار کرد: در سال ۱۴۰۴، تعداد ۶۰۰ بیمار مبتلا به سل شناسایی شدند و در شش‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵ نیز ۳۱۴ مورد ابتلا با میزان بروز ۵.۹۷ در هر ۱۰۰ هزار نفر به ثبت رسیده است.

وی با اشاره به اقدامات نظام بهداشتی در زمینه غربالگری و بیماریابی فعال تصریح کرد: با وجود تلاش‌های انجام‌شده، تا دستیابی به هدف حذف سل، یعنی کاهش بروز بیماری به کمتر از یک مورد در یک میلیون نفر، همچنان فاصله وجود دارد و استمرار برنامه‌های تشخیصی و مراقبتی ضروری است.

واکسن ب‌ث‌ژ به معنای مصونیت کامل و دائمی نیست

این متخصص بیماری‌های عفونی با تأکید بر ضرورت اصلاح برخی باورهای نادرست درباره واکسن سل گفت: تزریق واکسن ب‌ث‌ژ در بدو تولد به معنای مصونیت کامل و مادام‌العمر در برابر ابتلا به سل نیست؛ کارکرد اصلی این واکسن، کاهش خطر ابتلا به شکل‌های شدید و مرگ‌بار بیماری، از جمله مننژیت سلی و سل ارزنی، به‌ویژه در کودکان زیر پنج سال است.

وی درباره تفاوت عفونت نهفته و بیماری فعال سل توضیح داد: ورود باکتری سل به بدن الزاماً به معنای ابتلا به بیماری فعال نیست. در بسیاری از افراد سالم، سیستم ایمنی می‌تواند باکتری را در بدن مهار و در حالت غیرفعال نگه دارد؛ اما در صورت تضعیف سیستم ایمنی، احتمال فعال‌شدن مجدد عفونت حتی پس از گذشت سال‌ها وجود دارد.

دکتر مددی سالمندان، افراد مبتلا به دیابت کنترل‌نشده، نارسایی کلیه و عفونت اچ‌آی‌وی و همچنین مصرف‌کنندگان داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی را از گروه‌هایی دانست که در معرض خطر بیشتری برای فعال‌شدن بیماری قرار دارند.

سرفه بیش از دو هفته؛ زنگ خطر مهم بیماری سل

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، سرفه مداوم بیش از دو هفته را یکی از مهم‌ترین نشانه‌های هشداردهنده سل برشمرد و گفت: به‌ویژه زمانی که سرفه با درمان‌های معمول ضدالتهاب یا آنتی‌بیوتیک بهبود پیدا نمی‌کند، باید بررسی‌های لازم برای تشخیص سل انجام شود.

وی تب طولانی‌مدت، تعریق شدید شبانه، کاهش وزن بدون علت مشخص، ضعف و بی‌حالی و در مراحل پیشرفته‌تر، خلط خونی و سرفه همراه با خون را از دیگر علائم این بیماری عنوان کرد.

دکتر مددی تأکید کرد: نباید این نشانه‌ها را صرفاً به سرماخوردگی‌های مکرر، حساسیت فصلی یا عوارض مصرف دخانیات نسبت داد؛ تشخیص به‌موقع و مراجعه برای بررسی‌های تخصصی می‌تواند در آغاز سریع‌تر درمان مؤثر باشد.

وی درباره راه انتقال بیماری نیز توضیح داد: انتقال سل از طریق هوا و ذرات تنفسی معلق، عمدتاً از افراد مبتلا به سل ریوی یا حنجره‌ای واگیردار صورت می‌گیرد؛ به همین دلیل، تهویه مناسب محیط و رعایت اصول حفاظت تنفسی اهمیت دارد. در موقعیت‌های پرخطر، استفاده از ماسک‌های تنفسی استاندارد فیلتردار مانند N95 برای حفاظت از افراد در معرض تماس ضروری است و ماسک‌های پارچه‌ای یا معمولی جایگزین این نوع محافظت نیستند.

حمایت از بیماران و پرهیز از قطع زودهنگام داروها

پزشک مرکز سل بیمارستان شریعتی مشهد، انگ اجتماعی و طرد بیماران را از چالش‌های مهم مقابله با سل دانست و گفت: بیماران مبتلا به سل نباید به دلیل بیماری خود در خانواده یا جامعه مورد تبعیض قرار گیرند، بلکه حمایت عاطفی و تغذیه مناسب در کنار پیگیری درمان برای آنان اهمیت دارد.

وی با اشاره به ضرورت رعایت توصیه‌های درمانی افزود: یکی از مهم‌ترین چالش‌ها، قطع زودهنگام داروها پس از کاهش علائم بیماری است. معمولاً پس از حدود دو ماه درمان اولیه، نشانه‌های بیماری بهبود می‌یابد، اما این به معنای پایان درمان نیست و قطع دارو می‌تواند زمینه‌ساز بازگشت بیماری و بروز سل مقاوم به دارو شود.

دکتر مددی خاطرنشان کرد: دوره معمول درمان سل شش ماه است و بیماران باید داروهای خود را تا پایان دوره تجویزشده و با نظارت همکاران مراکز بهداشت مصرف کنند.

خدمات تشخیصی و درمانی سل به‌صورت رایگان در مشهد

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در پایان با تأکید بر دسترسی شهروندان به خدمات تشخیصی و درمانی گفت: مراحل تشخیص و درمان سل، شامل آزمایش‌های مولکولی سریع و دقیق، رادیوگرافی، پایش اطرافیان بیمار و درمان دارویی، در مراکز خدمات جامع سلامت و بیمارستان شریعتی مشهد به‌صورت رایگان در اختیار مراجعان قرار دارد.

وی تأکید کرد: توجه به سرفه‌های طولانی‌مدت، مراجعه به‌موقع برای بررسی و تکمیل دوره درمان، در کنار حمایت از بیماران و پرهیز از انگ‌زنی، می‌تواند نقش مؤثری در شناسایی زودهنگام و کنترل بیماری سل داشته باشد.