پایگاه خبری وبدا

استادیار گروه اطفال دانشگاه علوم پزشکی مشهد با هشدار نسبت به مصرف بی‌رویه و خودسرانه آنتی‌بیوتیک در کودکان تأکید کرد: استفاده غیرضروری از این داروها نه‌تنها در درمان عفونت‌های ویروسی و بیماری‌های آلرژیک مؤثر نیست، بلکه با برهم زدن تعادل باکتری‌های مفید بدن و افزایش مقاومت میکروبی، می‌تواند درمان عفونت‌های باکتریایی را در آینده دشوارتر کند.

دکتر عطیه کاوه در گفت‌وگو با وبدا، با اشاره به ضرورت اصلاح باورهای نادرست والدین درباره بیماری‌های کودکان اظهار کرد: اصرار برخی خانواده‌ها برای دریافت آنتی‌بیوتیک، حتی در مواردی که پزشک مصرف آن را ضروری نمی‌داند، یکی از چالش‌های حوزه اطفال است؛ درحالی‌که استفاده غیرضروری از این داروها نه‌تنها کمکی به بهبود کودک نمی‌کند، بلکه ممکن است سلامت او را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

این استادیار گروه اطفال دانشگاه علوم پزشکی مشهد با بیان اینکه بدن انسان میزبان مجموعه‌ای از باکتری‌های مفید است، افزود: باکتری‌های طبیعی موجود در دستگاه گوارش و سایر بخش‌های بدن، در حفظ تعادل میکروبی و مقابله با رشد عوامل بیماری‌زا نقش دارند. مصرف بی‌رویه آنتی‌بیوتیک‌ها می‌تواند این تعادل را برهم بزند و زمینه را برای بروز برخی مشکلات فراهم کند.

وی مقاومت میکروبی را از پیامدهای مهم مصرف غیرضروری آنتی‌بیوتیک دانست و تصریح کرد: در صورت ابتلای کودک به عفونت باکتریایی، ممکن است برخی داروهای رایج دیگر اثربخشی لازم را نداشته باشند و پزشک ناچار به استفاده از گزینه‌های درمانی دیگر شود. تداوم این روند می‌تواند انتخاب درمان مناسب را محدودتر و کنترل عفونت‌ها را دشوارتر کند.

اشتباه گرفتن آلرژی و آسم با عفونت

کاوه، اشتباه گرفتن علائم آلرژی با عفونت را یکی دیگر از باورهای نادرست در مراقبت از کودکان دانست و گفت: برخی والدین، حتی پس از تشخیص آلرژی از سوی پزشک، علائمی مانند آبریزش مداوم بینی، سرفه‌های تکرارشونده و نشانه‌های شبه‌آسم را به عفونت نسبت می‌دهند و خواستار تجویز آنتی‌بیوتیک می‌شوند.

وی افزود: آنتی‌بیوتیک‌ها در درمان آلرژی و آسم نقشی ندارند و مصرف آن‌ها برای این بیماری‌ها، علاوه بر بی‌اثر بودن، کودک را در معرض عوارض دارویی و خطر افزایش مقاومت میکروبی قرار می‌دهد.

این متخصص اطفال با تأکید بر اهمیت تشخیص صحیح و پایبندی به درمان تجویزشده اظهار کرد: برخی والدین تصور می‌کنند ابتلای کودک به آسم یا آلرژی در دوران کودکی به معنای تداوم قطعی بیماری تا بزرگسالی و نیاز همیشگی به اسپری است؛ درحالی‌که سیر این بیماری‌ها در همه کودکان یکسان نیست. تشخیص به‌موقع، درمان مناسب و استفاده صحیح از داروهای تجویزشده می‌تواند به کنترل علائم کمک کند، هرچند احتمال تداوم بیماری در برخی افراد نیز وجود دارد و درمان باید متناسب با شرایط هر کودک تنظیم شود.

هر تب و علامت تنفسی به معنای نیاز به آنتی‌بیوتیک نیست

استادیار گروه اطفال دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به افزایش بیماری‌های تنفسی در فصل‌های سرد سال بیان کرد: عفونت‌های ویروسی می‌توانند علائم آلرژی و آسم را تشدید کنند؛ بنابراین، مشاهده تب یا بروز علائم تنفسی در کودک به‌تنهایی به معنای ابتلا به عفونت باکتریایی و ضرورت مصرف آنتی‌بیوتیک نیست. تشخیص نوع بیماری باید بر اساس ارزیابی پزشکی انجام شود.

وی ادامه داد: البته برخی عفونت‌های باکتریایی به درمان به‌موقع نیاز دارند و تأخیر در درمان آن‌ها ممکن است به بروز عوارض جدی‌تر و حتی بستری شدن بیمار منجر شود. ازاین‌رو، تصمیم‌گیری درباره ضرورت مصرف آنتی‌بیوتیک باید بر عهده پزشک باشد و والدین نباید به‌صورت خودسرانه درباره شروع، قطع یا تغییر درمان تصمیم بگیرند.

کاوه با تأکید بر ضرورت توجه به وضعیت عمومی کودک افزود: طولانی شدن تب، بالا بودن قابل‌توجه درجه حرارت بدن و بی‌حالی شدید از علائم هشداردهنده محسوب می‌شوند. اگر تب بیش از چهار تا پنج روز ادامه یابد یا با علائم نگران‌کننده دیگری همراه باشد، کودک باید مجدداً ارزیابی شود تا پزشک بر اساس شرح حال، معاینه بالینی و در صورت نیاز، آزمایش‌های تکمیلی درباره احتمال عفونت باکتریایی و ضرورت درمان تصمیم بگیرد.

واکسیناسیون و تغذیه مناسب؛ دو رکن پیشگیری

وی با تأکید بر اهمیت پیشگیری از بیماری‌های عفونی در کودکان گفت: واکسیناسیون یکی از مهم‌ترین راهکارهای کاهش خطر ابتلا به برخی عفونت‌ها و عوارض ناشی از آن‌هاست. واکسن آنفلوانزا، به‌ویژه برای گروه‌های در معرض خطر، از جمله کودکان، سالمندان، زنان باردار و افراد دارای بیماری‌های زمینه‌ای، اهمیت دارد و والدین می‌توانند درباره زمان و نحوه دریافت آن با پزشک مشورت کنند.

این استادیار دانشگاه علوم پزشکی مشهد همچنین با اشاره به نقش واکسن پنوموکوک اظهار کرد: این واکسن در پیشگیری از برخی عفونت‌های ناشی از باکتری پنوموکوک، از جمله بعضی انواع عفونت ریه، مننژیت و عفونت گوش میانی، مؤثر است. والدین باید درباره وضعیت واکسیناسیون فرزند خود و ضرورت دریافت دوزهای تکمیلی یا واکسن‌های تکمیلی خارج از برنامه معمول، از پزشک یا مراکز بهداشتی راهنمایی بگیرند.

کاوه تغذیه مناسب را نیز از عوامل مؤثر در حفظ سلامت عمومی و عملکرد طبیعی سیستم ایمنی دانست و افزود: تأمین مواد مغذی مورد نیاز بدن اهمیت زیادی دارد، اما مصرف مکمل‌ها و ویتامین‌ها باید متناسب با نیاز کودک و بر اساس توصیه‌های علمی باشد. تجویز خودسرانه مکمل‌ها بدون توجه به سن، وضعیت تغذیه‌ای و شرایط پزشکی کودک، رویکرد مناسبی نیست.

ویتامین D؛ مکملی ضروری با مصرف متناسب با سن کودک

وی با اشاره به نقش ویتامین D در سلامت استخوان‌ها و عملکرد سیستم ایمنی بیان کرد: دریافت کافی این ویتامین در دوران کودکی اهمیت دارد و به همین دلیل، مصرف مکمل ویتامین D از ابتدای زندگی، مطابق دستورالعمل‌های بهداشتی، توصیه می‌شود.

این متخصص اطفال ادامه داد: مقدار مورد نیاز و نحوه مصرف مکمل ویتامین D بر اساس سن کودک، شرایط فردی و دستورالعمل‌های مربوط تعیین می‌شود. والدین باید از مقدار توصیه‌شده برای فرزند خود پیروی کنند و از مصرف خودسرانه فرآورده‌های با دوز بالا یا جایگزین کردن دوزهای مختلف به‌جای یکدیگر بپرهیزند.

کاوه در پایان با تأکید بر نقش آموزش خانواده‌ها در ارتقای سلامت کودکان خاطرنشان کرد: آگاهی از تفاوت عفونت‌های ویروسی و باکتریایی، شناخت علائم آلرژی و آسم، رعایت اصول واکسیناسیون و پرهیز از مصرف خودسرانه داروها، در کاهش عوارض بیماری‌ها و مقابله با گسترش مقاومت آنتی‌بیوتیکی اهمیت دارد. همکاری خانواده‌ها با پزشکان و اجرای صحیح توصیه‌های درمانی، از ارکان اصلی مراقبت مؤثر از سلامت کودکان است.