تغذیه سالهای نخست زندگی کودک، سرمایهگذاری برای تمام عمر است
رئیس بخش مراقبتهای ویژه بیمارستان کودکان اکبر و استاد گروه اطفال دانشگاه علوم پزشکی مشهد، ضمن تأکید بر اهمیت تغذیه سالم در سالهای نخست زندگی، توجه والدین به علائم هشداردهنده مانند تب در شیرخواران، بیحالی شدید، تنگی نفس و تشنج را ضروری دانست.
به گزارش وبدا، دکتر غلامرضا خادمی در گفتوگو با وبدا با بیان اینکه رشد سالم در کودک یک فرایند چندبعدی است و تنها به وزن و قد محدود نمیشود، افزود: لازم است کودک از جنبههای جسمی، شناختی، عاطفی و اجتماعی نیز مورد توجه قرار گیرد. همچنین افزایش وزن، قد و دور سر باید متناسب با یکدیگر باشد؛ چراکه رشد غیرعادی، بهویژه در دور سر، میتواند نشانهای حائز اهمیت باشد.
وی رشد حرکتی کودک را نیز از شاخصهای مهم سلامت دانست و گفت: مهارتهای حرکتی درشت مانند نشستن، چهار دستوپا رفتن، دویدن و حفظ تعادل، و مهارتهای ظریف مانند نقاشی کشیدن، گرفتن قاشق و بستن دکمهها، همگی از معیارهای سنجش رشد کودک هستند.
این استاد دانشگاه اضافه کرد: شاخصهای رشد شناختی شامل کنجکاوی، تمرکز و توانایی حل مسئله است. همچنین در رشد اجتماعی-عاطفی، کودک باید بتواند ارتباط چشمی برقرار کند، احساسات خود را مدیریت کرده و با دیگر کودکان تعامل داشته باشد؛ در این میان، خنده یا گریهی بیموقع نیز میتواند نشانهای قابل توجه باشد.
نشانههای خطر در سلامت کودک که نیازمند پیگیری است
دکتر خادمی با بیان اینکه والدین باید به برخی نشانههای هشدار توجه داشته باشند، افزود: اگر کودکی مهارتی را که قبلاً داشته از دست بدهد، به صدا یا چهره واکنش نشان ندهد یا توانایی متناسب با سن خود را نداشته باشد، باید وضعیت او بررسی شود. والدین باید با تواناییهای متناسب با سن کودک آشنا باشند. همچنین تغییرات شدید رفتاری مانند پرخاشگری ناگهانی یا گوشهگیری شدید از علائم مهم هستند. اختلالات تغذیهای نیز گاهی اهمیت مییابند؛ هرچند معمولاً نشانه ضعف در رشد نیستند، اما پرخوری ناگهانی و حرکت به سمت چاقی باید جدی گرفته شود.
این پزشک متخصص تأکید کرد: اگر کودکی در یک مهارت بسیار خوب و در مهارتی دیگر ضعیفتر باشد، لزوماً نگرانکننده نیست و نشانه بیماری محسوب نمیشود. با این حال، کودکان سالم نیز باید بهصورت دورهای توسط متخصص کودکان معاینه شوند تا از نظر رشد جسمی، تکاملی، عاطفی، روانی و شناختی ارزیابی گردند.
دکتر خادمی درباره تأثیر تغذیه سالم در سالهای اولیه زندگی گفت: تغذیه در سالهای نخست فقط تأمین انرژی برای رشد جسمی نیست، بلکه یک سرمایهگذاری بیولوژیک برای تمام عمر کودک است. هزار روز اول زندگی (از دوران جنینی تا دوسالگی) پایه و ساختار اصلی حیات را برای کودک شکل میدهد.
وی با تأکید بر اهمیت رشد مغز در سالهای نخست زندگی اظهار داشت: مغز کودک در این دوره بهشدت رشد میکند و به پروتئین و ریزمغذیها نیاز مبرم دارد. تغذیه مناسب میتواند بر توان عصبی و ضریب هوشی اثرگذار باشد و در پیشگیری از بیماریهای غیرواگیر نقش مهمی ایفا کند.
این متخصص اطفال خاطرنشان کرد: عادتهای تغذیهای نامناسب در کودکی میتواند در آینده خطر فشار خون، چاقی و دیابت را افزایش دهد. نوع تغذیه در هزار روز اول، بهویژه دو سال نخست، برای زندگی سالم در سالهای آینده اهمیت حیاتی دارد.
تقویت ایمنی و شکلگیری ذائقه پایدار
این استاد دانشگاه همچنین تصریح کرد: تغذیه خوب باعث تقویت سیستم ایمنی کودک و تنظیم میکروبیومهای رودهای شده و از عفونتهای حاد پیشگیری میکند. تغذیه در سالهای اولیه، ذائقه و عادت غذایی پایدار ایجاد میکند؛ بنابراین کودکی که در این دوران میوه نخورد یا غذای پرنمک و پرشکر مصرف کند، ممکن است این عادتها را در بزرگسالی نیز حفظ کند.
دکتر خادمی با اشاره به اثرات اقتصادی و اجتماعی تغذیه سالم گفت: سالم بودن کودک هزینههای خانواده و کشور را کاهش میدهد و زمینه پرورش کودکانی توانمندتر را فراهم میکند. اگر تغذیه خوب در سالهای نخست زندگی پایهریزی شود، کودکان در آینده حتی در عرصههای ورزشی نیز موفقتر ظاهر خواهند شد.
وی در پاسخ به این پرسش که چه نشانههایی نیاز به مراجعه فوری دارند، گفت: تب در کودکان زیر سه ماه بسیار مهم است و باید سریعاً به اورژانس مراجعه شود. همچنین تب شدید در شیرخواران، تب همراه با خوابآلودگی، بیحالی شدید، تحریکپذیری، تندی تنفس، خسخس سینه، ناله کردن کودک و فرورفتن قفسه سینه از علائم هشداردهنده هستند.
دکتر خادمی تشنج و استفراغهای غیرقابل توجیه را نیز از موارد نیازمند مراجعه سریع به اورژانس دانست و افزود: در کودکانی که بیماری زمینهای دارند، مانند افرادی که شیمیدرمانی شدهاند یا کورتون مصرف میکنند، حساسیت بیشتری لازم است. همچنین راشها و حساسیتهای پوستی معمولاً بیخطر هستند، اما اگر همراه با تب باشند، حتماً باید توسط پزشک بررسی شوند.
درج نظر