پایگاه خبری وبدا

در آستانه روز جهانی مبارزه با مواد مخدر، دانشیار گروه روانپزشکی و مسئول بخش وابستگی به مواد بیمارستان ابن‌سینا، از مراکز درمانی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی مشهد، با تأکید بر ضرورت ارتقای آگاهی عمومی در حوزه پیشگیری از اعتیاد، این پدیده را نه یک شکست اخلاقی بلکه یک بیماری پیچیده و چندعاملی دانست که نیازمند مداخلات تخصصی و درمانی است.

به گزارش وبدا، دکتر مائده کامرانی در گفت‌وگو با خبرنگار ما با اشاره به چندعاملی بودن اعتیاد اظهار کرد: این اختلال حاصل تعامل مجموعه‌ای از عوامل زیستی، روان‌شناختی و اجتماعی است. سابقه خانوادگی و عوامل ژنتیکی، ابتلا به برخی اختلالات روانپزشکی مانند افسردگی، اضطراب، اختلال دوقطبی، بیش‌فعالی (ADHD) و برخی اختلالات شخصیت از جمله عواملی هستند که خطر گرایش به مصرف مواد را افزایش می‌دهند

وی افزود: در کنار این عوامل، شرایط محیطی نیز نقش مهمی در بروز اعتیاد دارد. مشکلات خانوادگی، نبود حمایت عاطفی، تجربه سوءاستفاده در دوران کودکی، فشار همسالان، بیکاری، فقر و دسترسی آسان به مواد مخدر از جمله عواملی هستند که می‌توانند زمینه گرایش افراد به مصرف مواد را فراهم کنند.

باور کم‌خطر بودن مواد سنتی یک تصور اشتباه است

این متخصص روانپزشکی با انتقاد از باور رایج در جامعه مبنی بر کم‌خطرتر بودن مواد سنتی نسبت به مواد صنعتی گفت: از نظر علمی هر دو گروه می‌توانند وابستگی شدید و عوارض جبران‌ناپذیر ایجاد کنند.

دکتر کامرانی توضیح داد: مواد سنتی مانند تریاک و مشتقات آن می‌توانند موجب اختلالات تنفسی، مشکلات قلبی‌عروقی و آسیب‌های شناختی شوند. در مقابل، مواد صنعتی و روان‌گردان‌هایی مانند شیشه و کمیکال‌ها با آسیب‌های شدید مغزی، بروز توهم، بدبینی، رفتارهای پرخطر و حتی مرگ ناگهانی همراه هستند.

وی همچنین نسبت به ظهور ترکیبات جدید و ناشناخته هشدار داد و گفت: بسیاری از مواد جدید با ترکیبات نامشخص عرضه می‌شوند و مصرف‌کننده در بسیاری از موارد از محتویات واقعی آن‌ها اطلاع ندارد؛ موضوعی که خطرات مصرف را دوچندان می‌کند.

علائم هشداردهنده اعتیاد

مسئول بخش وابستگی به مواد بیمارستان ابن‌سینا درباره نشانه‌های ابتلا به اعتیاد اظهار کرد: میل شدید به مصرف ماده، کاهش کنترل بر مصرف، صرف زمان زیاد برای تهیه یا مصرف مواد، ادامه مصرف با وجود آگاهی از پیامدهای منفی و افت عملکرد فرد در محیط کار، تحصیل یا خانواده از مهم‌ترین نشانه‌های اعتیاد به شمار می‌روند.

وی درباره علائم ترک نیز گفت: نشانه‌های ترک بسته به نوع ماده متفاوت است. در مواد افیونی ممکن است علائمی مانند بی‌قراری، دردهای عضلانی، تعریق و اسهال مشاهده شود و در مواد محرک نیز خستگی شدید، افسردگی و بی‌انگیزگی بروز پیدا کند.

دکتر کامرانی افزود: اگرچه علائم ترک در بسیاری از افراد جوان الزاماً مرگبار نیست، اما به دلیل شدت ناراحتی و فشار جسمی و روانی، احتمال بازگشت به مصرف را افزایش می‌دهد؛ بنابراین فرآیند ترک باید حتماً تحت نظر متخصص انجام شود.

درمان اعتیاد؛ فرآیندی علمی و بلندمدت

این دانشیار روانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به امکان درمان اعتیاد گفت: اعتیاد مانند بیماری‌های مزمنی نظیر دیابت یا فشار خون است و مستعد عود به شمار می‌رود. هدف درمان، کنترل بیماری و کمک به فرد برای بازگشت به یک زندگی سالم و پایدار است.

وی افزود: امروزه روش‌های مؤثر درمانی شامل دارودرمانی با داروهایی مانند متادون و بوپرنورفین، روان‌درمانی، خانواده‌درمانی و آموزش مهارت‌های مقابله‌ای در دسترس است و اجرای این مداخلات می‌تواند به بهبودی پایدار بسیاری از بیماران کمک کند.

نقش کلیدی خانواده در پیشگیری

دکتر کامرانی خانواده را یکی از مهم‌ترین عوامل پیشگیری از اعتیاد دانست و اظهار کرد: ارتباط صمیمانه والدین با فرزندان، آموزش مهارت «نه گفتن»، تقویت اعتماد به نفس نوجوانان و ایجاد محیطی حمایتگر می‌تواند احتمال گرایش به مصرف مواد را به میزان قابل توجهی کاهش دهد.

وی افزود: در سطح جامعه نیز توسعه فعالیت‌های فرهنگی، توجه بیشتر به سلامت روان و کاهش انگ مراجعه به متخصصان حوزه سلامت روان می‌تواند مسیر پیشگیری و درمان را هموارتر کند.

این متخصص روانپزشکی در پایان به خانواده‌ها توصیه کرد: در صورت مشاهده نشانه‌های مصرف مواد در اطرافیان، به جای سرزنش یا تنبیه، از متخصصان کمک بگیرند؛ چرا که مراجعه زودهنگام به مراکز درمانی می‌تواند از بروز بسیاری از عوارض جسمی و روانی جبران‌ناپذیر جلوگیری کند. همچنین جوانان باید بدانند که هیچ ماده مخدری بی‌خطر نیست و نباید فریب تبلیغات یا باورهای نادرست درباره مصرف مواد را بخورند.