پایگاه خبری وبدا

رئیس دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اینکه اجرای نظام ارجاع و برنامه پزشک خانواده باید فراتر از یک فرایند اجرایی و درمان‌محور دنبال شود، گفت: هدف اصلی این برنامه، ارتقای سلامت جامعه و خانواده است و دانشگاه علوم پزشکی مشهد باید از ظرفیت گروه‌های آموزشی، اعضای هیأت علمی، دانشجویان و فناوری‌های نوین برای شناسایی مسائل سلامت، طراحی مداخلات مؤثر و ارزیابی نتایج آنها در مناطق هدف استفاده کند.

نظام ارجاع و پزشک خانواده؛ فرصتی برای پیوند واقعی بهداشت، درمان، آموزش و پژوهش

به گزارش وب دا،دکتر محمود شبستری در نشست SDH با حضور معاون بهداشت، جمعی از اعضای هیأت علمی و مدیران گروه های آموزشی دانشگاه، با تأکید بر ضرورت توجه به ابعاد مختلف سلامت جامعه در اجرای برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع، گفت: این برنامه نباید صرفاً به عنوان یک سیستم اجرایی برای ارجاع بیمار از سطحی به سطح دیگر دیده شود، بلکه باید آن را فرصتی برای ارتقای واقعی سلامت خانواده و جامعه دانست.

وی اظهار کرد: در کشور دانشگاه‌های متعددی در حال اجرای برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع هستند و باید تلاش کنیم این برنامه را از یک ساختار صرفاً اجرایی فراتر برده و به بستری برای شناسایی عوامل مؤثر بر سلامت مردم و انجام مداخلات هدفمند تبدیل کنیم.

وی با بیان اینکه «موضوع اصلی، سلامت جامعه و سلامت خانواده است»، افزود: وقتی درباره سلامت مردم صحبت می‌کنیم، باید مجموعه‌ای از مؤلفه‌های اجتماعی، بهداشتی، اقتصادی، فرهنگی و درمانی را در کنار یکدیگر ببینیم. نظام ارجاع و خدمات درمانی بخشی از این فرایند است، اما تمام آن نیست.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی مشهد ادامه داد: پزشک خانواده و نظام ارجاع زمانی می‌تواند به اهداف اصلی خود دست پیدا کند که علاوه بر ساماندهی مسیر دریافت خدمات، اطلاعات مناسبی از وضعیت سلامت جمعیت در اختیار دانشگاه قرار دهد و بر اساس این اطلاعات، عوامل تهدیدکننده سلامت شناسایی و برای کاهش آنها برنامه‌ریزی شود.

پزشک خانواده باید نقطه آغاز یک نظام جامع برای شناخت و ارتقای سلامت باشد

دکتر شبستری با تأکید بر اینکه پزشک خانواده می‌تواند حلقه اتصال مردم، شبکه بهداشت، مراکز درمانی و دانشگاه باشد، خاطرنشان کرد: اگر بتوانیم اطلاعات به‌دست‌آمده از نظام ارجاع را به‌ درستی تحلیل کنیم، می‌توانیم بفهمیم در هر منطقه مهم‌ترین مسائل سلامت چیست و سپس ظرفیت گروه‌های آموزشی و پژوهشی دانشگاه را برای حل این مسائل به کار بگیریم.

وی افزود: در چنین رویکردی، دانشگاه صرفاً منتظر مراجعه بیمار و درمان بیماری نخواهد بود، بلکه می‌تواند با استفاده از داده‌های نظام سلامت، مشکلات را پیش از تبدیل‌شدن به بیماری‌های جدی شناسایی و برای پیشگیری و مداخله به‌موقع اقدام کند.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی مشهد تصریح کرد: این همان نقطه‌ای است که می‌توان ادغام و همکاری واقعی میان بهداشت، درمان، آموزش و پژوهش را محقق کرد؛ به‌گونه‌ای که هر یک از این حوزه‌ها در کنار یکدیگر برای حل یک مسئله واقعی سلامت جامعه نقش داشته باشند.

ضرورت اجرای طرح‌های پایلوت برای سنجش اثربخشی مداخلات سلامت

دکتر شبستری با اشاره به ظرفیت موجود در برخی شهرهای استان برای اجرای برنامه‌های پایلوت گفت: می‌توان در گام نخست یک یا چند شهر را به عنوان مناطق هدف انتخاب کرد و بر اساس اطلاعات نظام ارجاع و پزشک خانواده، مهم‌ترین مسائل سلامت آنها را شناسایی و برای هر مسئله یک برنامه مداخله‌ای مشخص طراحی کرد.

وی ادامه داد: برای نمونه، اگر در یک منطقه میزان اقدام به آسیب به خود ، دیابت یا تولد نوزادان کم‌وزن بالاست، باید این مسائل را به عنوان موضوعات اولویت‌دار انتخاب کنیم و از ظرفیت گروه‌های آموزشی مرتبط برای طراحی مداخلات علمی، آموزشی و اجتماعی استفاده کنیم.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی مشهد تأکید کرد: لازم نیست برای آغاز چنین برنامه‌ای ماه‌ها منتظر بمانیم. می‌توان در مدت کوتاهی عوامل تهدیدکننده سلامت را شناسایی، اهداف را تعیین و اقدامات را آغاز کرد و سپس در بازه‌های زمانی مشخص، نتایج را مورد ارزیابی قرار داد.

سلامت روان؛ یکی از اولویت‌های مهم نظام سلامت

دکتر شبستری با اشاره به اهمیت توجه به سلامت روان در شرایط اجتماعی امروز اظهار کرد: موضوع اقدام به آسیب به خود یکی از مسائلی است که باید با جدیت بیشتری مورد توجه قرار گیرد و دانشگاه باید در این زمینه حضور معنادارتری در جامعه داشته باشد.

وی افزود: گروه روان‌پزشکی، مراکز مشاوره، مراکز درمانی و سایر ظرفیت‌های مرتبط دانشگاه می‌توانند در قالب یک مأموریت مشخص، علاوه بر درمان، در حوزه شناسایی عوامل خطر، پیشگیری، آموزش و مداخلات زودهنگام فعالیت کنند.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی مشهد خاطرنشان کرد: این موضوع تنها به یک شهر یا منطقه محدود نیست و باید بر اساس اطلاعات و شواهد موجود، مناطق دارای اولویت شناسایی و برای آنها برنامه‌های هدفمند طراحی شود.

دیابت؛ چالش بزرگ سلامت که باید از درمان عوارض به سمت پیشگیری حرکت کند

دکتر شبستری همچنین دیابت را از دیگر مسائل مهم سلامت جامعه دانست و گفت: امروز با حجم قابل توجهی از بیماری دیابت و عوارض ناشی از آن مواجه هستیم و باید از ظرفیت نظام ارجاع، پزشکان خانواده، گروه‌های آموزشی و شبکه بهداشت برای شناسایی زودهنگام، آموزش و کنترل این بیماری استفاده کنیم.

وی افزود: اگر یک شهر یا منطقه را به عنوان پایلوت انتخاب کنیم، گروه‌های آموزشی می‌توانند مشخص کنند چه مداخلاتی برای کاهش عوامل خطر، افزایش آگاهی مردم، تشخیص زودهنگام و کنترل بیماری مؤثر است و سپس نتایج آن را در یک بازه زمانی مشخص ارزیابی کنند.

استفاده از ظرفیت گروه‌های آموزشی برای حل مسائل واقعی مردم

رئیس دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر ضرورت مأموریت‌محور شدن فعالیت‌های علمی و آموزشی دانشگاه اظهار کرد: گروه‌های آموزشی باید در کنار وظایف آموزشی، پژوهشی و درمانی خود، بخشی از ظرفیتشان را برای حل مسائل واقعی سلامت جامعه اختصاص دهند.

وی افزود: گروه‌های داخلی، روان‌پزشکی، اطفال و نوزادان، دانشکده بهداشت و سایر گروه‌های تخصصی، هر یک می‌توانند متناسب با حوزه تخصصی خود، در برنامه‌های سلامت مناطق هدف مشارکت کنند.

دکتر شبستری ادامه داد: خروجی این همکاری نباید صرفاً تولید مقاله باشد؛ بلکه باید بتوانیم اثر واقعی اقدامات را در سلامت مردم ببینیم و مشخص کنیم که یک مداخله علمی و آموزشی تا چه اندازه توانسته است یک شاخص سلامت را بهبود دهد.

هوش مصنوعی در خدمت سلامت جامعه

وی همچنین بر ضرورت استفاده از ظرفیت هوش مصنوعی در برنامه‌های سلامت تأکید کرد و گفت: دانشگاه باید از فناوری‌های جدید برای تحلیل داده‌ها، شناسایی الگوهای خطر و کمک به تصمیم‌گیری در حوزه سلامت استفاده کند.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی مشهد افزود: اکنون ظرفیت خوبی در دانشگاه در حوزه هوش مصنوعی شکل گرفته است و می‌توان این توان علمی را به برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع متصل کرد تا از اطلاعات موجود برای شناسایی گروه‌های در معرض خطر و طراحی مداخلات مؤثر استفاده شود.

ادغام بهداشت و درمان، فرصتی برای مأموریت‌محور شدن ظرفیت دانشگاه

دکتر شبستری با اشاره به ضرورت تقویت ارتباط میان حوزه‌های مختلف دانشگاه گفت: یکی از فرصت‌های مهم پیش‌رو، تقویت همکاری میان بهداشت، درمان، آموزش و پژوهش است و باید از این فرصت برای ورود مؤثرتر دانشگاه به مسائل واقعی جامعه استفاده کنیم.

وی خاطرنشان کرد: دانشگاه علوم پزشکی مشهد از ظرفیت گسترده‌ای از اعضای هیأت علمی، متخصصان و دانشجویان برخوردار است و اگر این ظرفیت در قالب مأموریت‌های مشخص و مسئله‌محور در کنار شبکه بهداشت و نظام ارجاع قرار گیرد، می‌توان اقدامات مؤثرتری برای ارتقای سلامت مردم انجام داد.

هدف نهایی؛ تبدیل نظام ارجاع به سکوی ارتقای سلامت مردم

رئیس دانشگاه علوم پزشکی مشهد در پایان تأکید کرد: پزشک خانواده و نظام ارجاع باید به نقطه اتکای نظام سلامت برای شناخت جمعیت، شناسایی عوامل خطر، پیشگیری از بیماری و هدایت صحیح خدمات تبدیل شود.

وی افزود: اگر بتوانیم از این ظرفیت برای شناخت مسائل واقعی هر منطقه استفاده کنیم و سپس توان علمی دانشگاه را برای حل این مسائل به میدان بیاوریم، نظام ارجاع از یک فرایند اداری و درمانی فراتر خواهد رفت و به یک ابزار مؤثر برای ارتقای سلامت جامعه تبدیل می‌شود.

دکتر شبستری تصریح کرد: هدف ما این است که دانشگاه علوم پزشکی مشهد در کنار ارائه خدمات درمانی، با تکیه بر دانش و ظرفیت علمی خود، در پیشگیری از بیماری، کاهش عوامل تهدیدکننده سلامت و بهبود شاخص‌های سلامت مردم نیز نقش مستقیم و قابل اندازه‌گیری داشته باشد؛ مسیری که می‌تواند الگویی برای توسعه مداخلات مؤثر سلامت در سایر مناطق نیز باشد.