گذرهراسی؛ پیامد شایع حملات پانیک که زندگی روزمره را محدود میکند/ درمان بهموقع از مزمن شدن اضطراب پیشگیری میکند
دانشیار روانپزشکی و فلوشیپ سالمندان دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به شیوع اختلالات اضطرابی و حملات پانیک در مراجعان مراکز درمانی، گفت: اضطراب و حملات هراس، علاوه بر بروز علائم شدید جسمی و روانی، در صورت تشخیص و درمان نشدن میتوانند عملکرد فردی، اجتماعی و کیفیت زندگی بیماران را بهطور جدی تحت تأثیر قرار دهند و زمینهساز بروز گذرهراسی یا آگورافوبیا شوند.
دکتر علیاکبر اسماعیلی در گفتوگو با وبدا اظهار کرد: اضطراب و دلهره از شایعترین مشکلات روانپزشکی هستند که میتوانند با علائم جسمانی متعددی از جمله تپش قلب، لرزش دستها، تعریق شدید، تنگی نفس، سرگیجه، تغییرات فشار خون و اختلالات گوارشی همراه باشند. همچنین اختلال خواب، کاهش تمرکز و حافظه، نگرانی مفرط، بیقراری و اختلال در تصمیمگیری از مهمترین نشانههای روانی این اختلالات به شمار میروند.
وی با بیان اینکه اختلالات اضطرابی طیف گستردهای از بیماریها را دربر میگیرند، افزود: اختلال پانیک یا هراس، اختلال اضطراب فراگیر، فوبیاها، اضطراب اجتماعی و اختلال استرس پس از سانحه از مهمترین انواع این اختلالات هستند. هرچند افکار وسواسی نیز میتوانند اضطراب شدیدی ایجاد کنند، اما در طبقهبندیهای جدید روانپزشکی، از جمله DSM-5، اختلال وسواس در گروه تشخیصی مستقلی قرار گرفته است.
حملات پانیک؛ آغاز ناگهانی با علائم شدید جسمی و روانی
دانشیار روانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به ویژگیهای حملات پانیک گفت: حمله پانیک یکی از مهمترین اشکال اختلالات اضطرابی است که بهصورت ناگهانی آغاز میشود و با علائمی همچون تپش قلب، تنگی نفس، احساس خفگی، لرزش، تعریق، سردی اندامها، سرگیجه، تغییرات فشار خون و ناراحتیهای گوارشی همراه است.
وی افزود: در جریان این حملات، فرد احساس وحشت شدیدی را تجربه میکند و ممکن است تصور کند در آستانه مرگ قرار دارد یا کنترل خود و محیط اطراف را از دست داده است. همین تجربه، اضطراب بیمار را تشدید کرده و چرخهای معیوب ایجاد میکند که در بسیاری از موارد موجب مراجعه مکرر بیماران به اورژانسها و مراکز درمانی میشود، در حالی که بررسیهای پزشکی معمولاً علت جسمی مشخصی را نشان نمیدهد.
گذرهراسی؛ ترس از مکانهایی که خروج از آنها دشوار است
دکتر اسماعیلی با اشاره به یکی از پیامدهای شایع حملات پانیک اظهار کرد: برخی بیماران پس از تجربه حملات هراس، به تدریج از حضور در مکانهایی مانند آسانسور، وسایل نقلیه عمومی، فضاهای بسته، حمام یا محیطهایی که احساس میکنند در صورت بروز مجدد حمله امکان خروج یا دریافت کمک در آنها دشوار است، اجتناب میکنند
وی ادامه داد: این وضعیت که با عنوان گذرهراسی یا آگورافوبیا شناخته میشود، میتواند محدودیتهای قابل توجهی در زندگی روزمره، فعالیتهای اجتماعی و استقلال فرد ایجاد کند.
عوامل زیستی، ژنتیکی و محیطی در بروز اختلالات اضطرابی نقش دارند
این متخصص روانپزشکی با بیان اینکه حملات پانیک میتوانند در زمینه اختلالاتی مانند افسردگی، اضطراب فراگیر و سایر بیماریهای روانپزشکی بروز کنند، افزود: برخی بیماریهای جسمی نظیر پرکاری تیروئید و نیز مصرف برخی داروها یا مواد مخدر مانند حشیش نیز میتوانند زمینهساز بروز این حملات باشند. در صورتی که حملات پانیک بهصورت مکرر و بدون وجود بیماری زمینهای رخ دهند، تشخیص اختلال پانیک مطرح میشود.
وی درباره عوامل مؤثر در ایجاد این اختلالات گفت: بدتنظیمی برخی سیستمهای هورمونی از جمله محور تیروئید، اختلال در عملکرد انتقالدهندههای عصبی مانند سروتونین، زمینههای ژنتیکی، ویژگیهای شخصیتی، فشارهای محیطی، ناتوانی در مدیریت استرس و باورهای نادرست نسبت به رویدادهای زندگی، از مهمترین عوامل مؤثر در بروز اختلالات اضطرابی محسوب میشوند.
آگاهیبخشی، رواندرمانی و دارودرمانی؛ سه رکن اصلی درمان
دکتر اسماعیلی با تأکید بر اهمیت تشخیص و درمان بهموقع اظهار کرد: آموزش و آگاهیبخشی به بیماران، اطمینانبخشی درباره ماهیت بیماری و اصلاح باورهای نادرست، نقش مهمی در کاهش اضطراب دارد.
وی افزود: درمانهای روانشناختی، بهویژه درمان شناختی ـ رفتاری (CBT)، آموزش مهارتهای مدیریت استرس، تقویت توانایی مقابله با چالشها و اصلاح الگوهای فکری، از مؤثرترین روشهای کنترل اختلالات اضطرابی به شمار میروند.
دانشیار روانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد خاطرنشان کرد: در بسیاری از بیماران، استفاده از داروهای تنظیمکننده انتقالدهندههای شیمیایی مغز نیز در کنار رواندرمانی ضروری است و بهترین نتایج درمانی زمانی حاصل میشود که ارتباط مؤثر میان بیمار، روانپزشک و روانشناس برقرار باشد و خدمات درمانی بهصورت جامع و مستمر ارائه شود.
درج نظر