چگونه تابآوری خود را در برابر مشکلات و فشارهای زندگی تقویت کنیم؟
یک روانپزشک دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اینکه تابآوری مهارتی قابل یادگیری و تقویت است، راهکارهایی برای مدیریت بهتر فشارهای روانی و مواجهه سازگارانه با چالشهای زندگی ارائه کرد.
دکتر ملیحه ارجمندی، روانپزشک بیمارستان شهید هاشمینژاد، در گفتوگو با وبدا اظهار کرد: تابآوری توانایی فرد برای مواجهه سازگارانه با فشارها، تغییرات و دشواریهای زندگی است و برخلاف تصور، مهارتی ثابت و صرفاً ذاتی نیست، بلکه میتوان آن را آموخت و تقویت کرد.
وی افزود: افراد در طول زندگی با فشارهای شغلی، مشکلات خانوادگی، تغییرات ناگهانی و سایر چالشها مواجه میشوند و آنچه اهمیت دارد، تنها خودِ مشکل نیست، بلکه نحوه مواجهه فرد با آن است.
دکتر ارجمندی، خلقوخو، نحوه مدیریت احساسات و هیجانات، عزتنفس و خودپنداره، مهارت حل مسئله و مقابله با استرس، توانایی برقراری ارتباط با دیگران، سلامت جسمانی و میزان حمایت خانواده را از عوامل مؤثر بر تابآوری دانست.
تابآوری از زندگی روزمره آغاز میشود
این روانپزشک با اشاره به نقش روابط اجتماعی در تقویت تابآوری گفت: داشتن روابط سالم، معنادار و حمایتگر موجب میشود فرد هنگام مواجهه با مشکلات احساس تنهایی کمتری داشته باشد و از حمایت عاطفی و اجتماعی اطرافیان بهرهمند شود.
وی ادامه داد: مراقبت از سلامت جسم نیز بخشی از مراقبت از سلامت روان است و تغذیه مناسب، فعالیت بدنی منظم، خواب کافی و توجه به نیازهای جسمانی میتواند ظرفیت فرد را برای مقابله با فشارهای روانی افزایش دهد.
دکتر ارجمندی همچنین بر اهمیت تقویت مهارت حل مسئله تأکید کرد و افزود: هنگام مواجهه با یک مشکل، به جای غرق شدن در نگرانی، باید مسئله را به بخشهای کوچکتر تقسیم کرد، مشخص کرد چه بخشهایی تحت کنترل ماست و برای همان بخشها اقدام کرد.
تمرکز بر آنچه در کنترل ماست
وی با بیان اینکه همه اتفاقات زندگی تحت کنترل انسان نیست، اظهار کرد: ممکن است فرد نتواند از وقوع یک اتفاق جلوگیری کند، اما میتواند درباره نحوه واکنش خود تصمیم بگیرد. در شرایط دشوار، تمرکز بر اقدامهای قابل انجام، به جای پیشبینی مداوم پیامدهای منفی، میتواند به مدیریت بهتر شرایط کمک کند.
این روانپزشک توصیه کرد افراد هنگام مواجهه با یک مشکل از خود بپرسند: «این مسئله دقیقاً چقدر بزرگ است؟»، «چه بخشی از آن در کنترل من است؟» و «کوچکترین کاری که همین امروز میتوانم برای بهتر شدن شرایط انجام دهم چیست؟»
وی افزود: گاهی یک مشکل زمانی بسیار بزرگ به نظر میرسد که فرد تمام توجه خود را به پیامدهای احتمالی آن معطوف میکند؛ در حالی که تقسیم مشکل به گامهای کوچک و انجام اقدامات قابل کنترل میتواند احساس توانمندی بیشتری ایجاد کند.
چند راهکار ساده برای مدیریت فشار روانی
دکتر ارجمندی با اشاره به اهمیت مدیریت هیجانات گفت: هنگام افزایش اضطراب و فشار روانی، فرد میتواند برای چند لحظه از موقعیت فاصله بگیرد، تنفس آرام و عمیق داشته باشد، افکار منفی خود را شناسایی کند و تلاش کند آنها را با افکاری واقعبینانهتر جایگزین کند.
وی خاطرنشان کرد: مواجهه تدریجی با ترسها نیز میتواند به افزایش اعتمادبهنفس کمک کند و لازم نیست فرد برای حل یک مشکل بزرگ، همه مسیر را یکباره طی کند؛ بلکه شروع از یک گام کوچک و قابل انجام میتواند نقطه آغاز مناسبی باشد.
پذیرش تغییر؛ بخشی از تابآوری
این روانپزشک، پذیرش تغییر و عدم اطمینان را از دیگر مؤلفههای مهم تابآوری دانست و گفت: تغییر بخش طبیعی زندگی است و هرچه فرد بتواند خود را با شرایط جدید سازگار کند، احتمال مواجهه مؤثرتر با چالشها افزایش مییابد.
وی تصریح کرد: تابآوری به معنای نداشتن اضطراب، ترس یا ناراحتی نیست؛ بلکه به این معناست که فرد بتواند با وجود این احساسات، شرایط را مدیریت کند، از منابع حمایتی خود کمک بگیرد و برای حل مسئله قدم بردارد.
تابآوری؛ مهارتی که میتوان آن را پرورش داد
دکتر ارجمندی در پاسخ به این پرسش که تابآوری ذاتی است یا آموختنی، گفت: برخی ویژگیهای فردی میتوانند از ابتدا بر نحوه مواجهه انسان با دشواریها تأثیر بگذارند، اما تابآوری در طول زندگی نیز قابل پرورش است و تجربه، آموزش مهارتهای مقابلهای، روابط سالم و محیط حمایتگر میتوانند در تقویت آن نقش داشته باشند.
وی در پایان تأکید کرد: تابآوری در افراد مختلف به یک شکل نیست و شرایط خانوادگی، محیط زندگی، تجربیات گذشته و ویژگیهای فردی میتوانند بر آن اثرگذار باشند؛ بنابراین هر فرد میتواند با شناخت نقاط قوت و ضعف خود، مهارتهای مقابلهای و حل مسئله را تقویت کرده و برای مواجهه سالمتر با چالشهای زندگی آمادهتر شود.
درج نظر