پایگاه خبری وبدا

جراحی سرطان تنها به برداشتن تومور محدود نمی‌شود؛ در بسیاری از موارد، بازگرداندن عملکرد و ظاهر طبیعی اندام درگیر نیز بخش مهمی از مسیر درمان است. در همین راستا، متخصصان بیمارستان امید دانشگاه علوم پزشکی مشهد با بهره‌گیری از تکنیک پیشرفته «فلپ آزاد» و انتقال استخوان از ساق پای بیمار به فک، موفق به بازسازی پیچیده فک یک بیمار مبتلا به سرطان شدند؛ بیماری که اکنون دوران بهبودی را با حال عمومی مساعد سپری می‌کند.

دکتر احسان حسن‌زاده حداد، متخصص جراحی سرطان و عضو هیأت علمی  دانشگاه علوم پزشکی مشهد، در گفت‌وگو با وبدا درباره این جراحی اظهار کرد: در بسیاری از موارد سرطان فک تحتانی، استعمال دخانیات به عنوان یکی از عوامل خطر مهم مطرح است و بیماری می‌تواند از مخاط دهان یا لثه آغاز شده و در صورت تشخیص و درمان دیرهنگام، به استخوان فک گسترش پیدا کند.

جراحی فک؛ برداشتن تومور، آغاز مسیر بازسازی

وی افزود: درگیری فک تحتانی، جراحی را به فرایندی پیچیده تبدیل می‌کند؛ زیرا فک علاوه بر نقش مهم در شکل ظاهری صورت، یک استخوان متحرک است و عضلات متعددی به آن متصل هستند. بنابراین، هدف جراحی تنها برداشتن کامل تومور نیست و باید بازسازی ساختار فک به گونه‌ای انجام شود که در ادامه، امکان حفظ فرم صورت و بازگشت عملکردهایی مانند جویدن فراهم شود.

این عضو هیأت علمی  دانشگاه علوم پزشکی مشهد ادامه داد: در این بیمار، برای جایگزینی بخش برداشته‌شده فک، از استخوان ساق پای خود بیمار استفاده شد. این روش که با عنوان «فلپ آزاد» یا «فری فلپ» شناخته می‌شود، یکی از روش‌های پیشرفته بازسازی است که امکان انتقال استخوان همراه با عروق خونی آن را به محل مورد نظر فراهم می‌کند.

پیوند استخوان با عروق میکروسکوپی؛ ظرافتی در مقیاس میلی‌متری

دکتر حسن‌زاده حداد درباره پیچیدگی این تکنیک گفت: این عمل از نظر اصول، شباهت‌هایی با پیوند اعضای بزرگ دارد، با این تفاوت که در بازسازی فک با عروق بسیار ظریف در مقیاس میکروسکوپی سروکار داریم.

وی افزود: یکی از حساس‌ترین مراحل جراحی، برقراری اتصال یا «آناستوموز» میان عروق بسیار ظریف فلپ استخوانی و عروق ناحیه گردن است تا خون‌رسانی مناسب به بافت پیوندی برقرار شود. موفقیت این مرحله نقش مهمی در زنده ماندن بافت پیوندشده و نتیجه نهایی بازسازی دارد.

همکاری هم‌زمان دو تیم تخصصی برای درمان یک بیمار

این متخصص جراحی سرطان با اشاره به ضرورت کار تیمی در این نوع جراحی‌ها اظهار کرد: به دلیل گستردگی و حساسیت این فرایند، معمولاً دو تیم تخصصی به‌صورت هم‌زمان در جراحی حضور دارند؛ یک تیم مسئول برداشتن تومور و پاک‌سازی کامل ناحیه درگیر است و تیم دیگر مراحل برداشت فلپ و بازسازی فک را انجام می‌دهد.

وی خاطرنشان کرد: در این جراحی، بخش بازسازی توسط دکتر محسن نجم‌الدین، فلوشیپ جراحی سرطان و عضو هیأت علمی  دانشگاه علوم پزشکی مشهد، انجام شد و همکاری هماهنگ دو تیم، زمینه انجام موفقیت‌آمیز این فرایند پیچیده را فراهم کرد.

بازسازی فک؛ تلاشی برای بازگشت کیفیت زندگی

دکتر حسن‌زاده حداد با اشاره به حساسیت دوره پس از جراحی گفت: در این نوع اعمال جراحی، احتمال بروز عوارضی مانند تشکیل لخته در عروق پیوندی وجود دارد و همین مسئله ضرورت پایش دقیق بیمار و مراقبت تخصصی را دوچندان می‌کند.

وی افزود: با وجود این پیچیدگی‌ها، در صورت بروز مشکل نیز روش‌های بازسازی ثانویه و مسیرهای درمانی جایگزین می‌تواند برای حفظ نتیجه درمان و کیفیت زندگی بیمار مورد استفاده قرار گیرد.

بیمار در مسیر بهبودی

وی با اشاره به نتیجه این جراحی در بیمارستان امید گفت: این عمل با موفقیت انجام شده و بیمار در حال حاضر دوران بهبودی خود را با حال عمومی مساعد سپری می‌کند.

دکتر حسن‌زاده حداد تأکید کرد: انجام چنین جراحی‌هایی حاصل تلفیق دانش تخصصی، مهارت جراحان، کار تیمی و بهره‌گیری از فناوری‌ها و تکنیک‌های پیشرفته بازسازی است و می‌تواند گامی مهم در مسیر درمان بیماران مبتلا به سرطان و بازگرداندن عملکرد و کیفیت زندگی آنان باشد.

این جراحی موفق، نمونه‌ای از ظرفیت‌های تخصصی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در درمان سرطان و بازسازی‌های پیچیده است؛ جایی که درمان تومور، تنها پایان بیماری نیست، بلکه بازگرداندن توانایی، ظاهر و کیفیت زندگی بیمار نیز بخشی از مسیر درمان به شمار می‌رود.