سرطان ریه؛ دومین سرطان شایع جهان / پیشگیری و تشخیص زودهنگام، کلید کاهش مرگومیر
متخصص آنکولوژی و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به شیوع بالای سرطان ریه در جهان و ایران گفت: سرطان ریه یکی از شایعترین سرطانهای جهان و از مهمترین علل مرگومیر ناشی از سرطان در کشور است، اما بخش قابل توجهی از موارد این بیماری با کنترل عوامل خطر، بهویژه پرهیز از مصرف دخانیات، قابل پیشگیری است.
دکتر رهام سالک در گفتوگو با وبدا اظهار کرد: سرطان ریه اکنون حدود یکدهم کل موارد سرطان در جهان را شامل میشود و در ایران نیز به یکی از سرطانهای شایع و مهم از نظر مرگومیر تبدیل شده است.
وی افزود: اهمیت سرطان ریه تنها به شیوع آن محدود نمیشود، بلکه این بیماری از جمله سرطانهایی است که بخش قابل توجهی از موارد آن با کنترل عوامل خطر قابل پیشگیری است و به همین دلیل، پیشگیری و کاهش مواجهه با عوامل خطر میتواند نقش مؤثری در کاهش بار این بیماری داشته باشد.
سیگار؛ مهمترین عامل خطر سرطان ریه
این متخصص آنکولوژی با تأکید بر نقش دخانیات در بروز سرطان ریه گفت: سیگار مهمترین عامل خطر این بیماری است و حدود ۹۰ درصد موارد سرطان ریه با مصرف سیگار و سایر دخانیات ارتباط دارد.
دکتر سالک تصریح کرد: مصرف سیگار میتواند خطر ابتلا به سرطان ریه را بیش از ۲۰ برابر افزایش دهد؛ البته همه افراد سیگاری به این بیماری مبتلا نمیشوند و میزان خطر میتواند تحت تأثیر عواملی مانند ویژگیهای ژنتیکی افراد نیز قرار گیرد.
وی ادامه داد: برخی افراد به دلیل استعداد ژنتیکی، حساسیت بیشتری نسبت به آثار زیانبار سیگار، دود و آلودگی هوا دارند و ممکن است در مواجهه با میزان مشابهی از عوامل سرطانزا، با خطر بیشتری روبهرو باشند.
این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اهمیت ترک سیگار گفت: قطع مصرف دخانیات خطر ابتلا به سرطان ریه را کاهش میدهد، اما این خطر بلافاصله به سطح افراد بدون سابقه مصرف بازنمیگردد و سابقه مصرف دخانیات همچنان در ارزیابی خطر اهمیت دارد.
آلودگی هوا و عوامل شغلی را جدی بگیرید
دکتر سالک آلودگی هوا را از دیگر عوامل مؤثر در بروز سرطان ریه عنوان کرد و گفت: مواجهه با آلایندهها در محیطهای داخلی و فضای آزاد میتواند خطر ابتلا به این بیماری را افزایش دهد.
وی افزود: استفاده از سوختهای آلاینده برای پختوپز در برخی مناطق و همچنین آلایندههای ناشی از مصرف سوختهای فسیلی، وسایل نقلیه و سایر منابع آلودگی هوا، از جمله عوامل مؤثر در افزایش مواجهه با مواد زیانآور هستند.
این متخصص آنکولوژی همچنین عوامل شغلی را از دیگر عوامل خطر سرطان ریه دانست و اظهار کرد: افرادی که به دلیل شغل خود با برخی مواد معدنی و سرطانزا، از جمله آزبست یا پنبه نسوز، در تماس هستند، در معرض خطر بیشتری قرار دارند.
وی تأکید کرد: در افرادی که همزمان با عوامل شغلی سرطانزا مواجه هستند و سیگار نیز مصرف میکنند، اثر این عوامل میتواند تشدید شده و خطر ابتلا به سرطان ریه افزایش یابد.
سرفه مداوم؛ زنگ هشداری که نباید نادیده گرفته شود
عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، سرفه را یکی از مهمترین و زودرسترین علائم سرطان ریه دانست و گفت: سرفه میتواند از نخستین نشانههای بیماری باشد و با پیشرفت تومور، مداومتر و شدیدتر شود.
دکتر سالک خاطرنشان کرد: افراد سیگاری معمولاً به دلیل التهاب مزمن راههای هوایی و برونشیت، سابقه سرفه دارند و به همین دلیل ممکن است تغییر در شدت یا الگوی سرفه را جدی نگیرند.
وی تأکید کرد: سرفهای که برای فرد جدید باشد یا نسبت به گذشته تغییر کند و بهویژه در افراد سیگاری و سایر افراد پرخطر ادامهدار باشد، نباید صرفاً به مصرف سیگار یا برونشیت نسبت داده شود و نیازمند بررسی پزشکی است.
سیتیاسکن کمدوز؛ ابزاری برای تشخیص زودهنگام در افراد پرخطر
دکتر سالک با اشاره به پیشرفتهای سالهای اخیر در حوزه غربالگری سرطان ریه اظهار کرد: شواهد علمی نشان داده است که استفاده از سیتیاسکن با دوز پایین اشعه در افراد پرخطر میتواند به تشخیص زودهنگام بیماری و کاهش مرگومیر ناشی از سرطان ریه کمک کند.
وی افزود: در غربالگری، کاهش میزان مواجهه فرد با اشعه اهمیت زیادی دارد و به همین دلیل، از سیتیاسکن کمدوز برای افراد واجد شرایط استفاده میشود.
این متخصص آنکولوژی تصریح کرد: غربالگری نباید برای همه افراد انجام شود، زیرا علاوه بر هزینه و پیامدهای احتمالی، ممکن است با یافتههای کاذب و انجام بررسیهای تکمیلی غیرضروری همراه باشد و بنابراین انتخاب افراد مناسب برای غربالگری اهمیت ویژهای دارد.
پکسال؛ معیاری برای شناسایی افراد پرخطر
وی درباره معیار تعیین سابقه مصرف دخانیات توضیح داد: میزان مواجهه با سیگار بر اساس شاخص «پکسال» محاسبه میشود؛ بهطوری که مصرف روزانه یک پاکت سیگار به مدت یک سال، معادل یک پکسال است.
دکتر سالک ادامه داد: برای مثال، فردی که روزانه یک پاکت سیگار را به مدت ۲۰ سال مصرف کرده باشد، سابقه ۲۰ پکسال دارد و فردی که روزانه دو پاکت به مدت ۱۰ سال مصرف کرده باشد نیز همین میزان سابقه مصرف را خواهد داشت.
وی افزود: بر اساس توصیههای فعلی، افراد ۵۰ تا ۸۰ ساله دارای سابقه حداقل ۲۰ پکسال که همچنان سیگار مصرف میکنند یا طی ۱۵ سال گذشته آن را ترک کردهاند، در صورت داشتن شرایط لازم میتوانند کاندید غربالگری سالانه با سیتیاسکن کمدوز باشند.
پیشگیری همچنان مؤثرترین راه مقابله با سرطان ریه است
متخصص آنکولوژی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در پایان تأکید کرد: با توجه به نقش پررنگ مصرف دخانیات در بروز سرطان ریه و قابل پیشگیری بودن بخش قابل توجهی از موارد این بیماری، پیشگیری از آغاز مصرف سیگار و ترک دخانیات مهمترین اقدام برای کاهش بار سرطان ریه است.
دکتر سالک خاطرنشان کرد: در کنار پیشگیری، شناسایی افراد پرخطر، توجه به علائم هشداردهنده و استفاده هدفمند از سیتیاسکن کمدوز میتواند به تشخیص بیماری در مراحل اولیه و کاهش مرگومیر ناشی از سرطان ریه کمک کند.
درج نظر