پایگاه خبری وبدا

دانشیار پزشکی هسته‌ای دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اهمیت تشخیص به‌موقع و مدیریت تخصصی تومورهای نورواندوکرین، گفت: تنوع زیستی و بالینی این تومورها و گاه غیراختصاصی بودن علائم آن‌ها، ضرورت افزایش آگاهی عمومی و تخصصی و بهره‌گیری از رویکردهای میان‌رشته‌ای را دوچندان می‌کند؛ رویکردی که با کمک روش‌های نوین تصویربرداری مولکولی و درمان‌های هدفمند، امکان انتخاب راهبرد درمانی متناسب با ویژگی‌های هر بیمار را فراهم می‌سازد.

به گزارش وب‌دا، به مناسبت روز جهانی تومورهای نورواندوکرین (NET Cancer Day)، دکتر آتنا آقایی، عضو هیأت علمی و دانشیار پزشکی هسته‌ای دانشگاه علوم پزشکی مشهد، با اشاره به اهمیت این مناسبت اظهار کرد: روز جهانی تومورهای نورواندوکرین فرصتی ارزشمند برای جلب توجه به گروهی از تومورهاست که به دلیل تنوع زیستی و بالینی، رفتارهای متفاوت و گاه علائم غیراختصاصی، ممکن است با تأخیر در تشخیص مواجه شوند. افزایش شناخت جامعه و کادر درمان درباره این بیماری‌ها، توجه به علائم هشداردهنده و آشنایی با روش‌های نوین تشخیصی و درمانی، می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در بهبود مسیر مراقبت و ارتقای کیفیت زندگی بیماران داشته باشد.

تومورهای نورواندوکرین؛ بیماری‌هایی با تظاهرات و رفتارهای متفاوت

وی با اشاره به ماهیت این دسته از تومورها افزود: تومورهای نورواندوکرین از سلول‌هایی منشأ می‌گیرند که ویژگی‌های مشترکی با سیستم عصبی و غدد درون‌ریز دارند و ممکن است در اندام‌های مختلف بدن، از جمله دستگاه گوارش، پانکراس و ریه‌ها ایجاد شوند.

این متخصص پزشکی هسته‌ای با تأکید بر ضرورت ارزیابی جامع بیماران تصریح کرد: تشخیص و مدیریت بالینی تومورهای نورواندوکرین نیازمند همکاری میان‌رشته‌ای است. بررسی‌های بالینی و آزمایشگاهی، اندازه‌گیری نشانگرهای زیستی و هورمونی متناسب با نوع و محل تومور، تصویربرداری‌های پیشرفته و ارزیابی‌های دقیق پاتولوژیک، در کنار یکدیگر به شناخت بهتر بیماری و انتخاب مناسب‌ترین راهبرد درمانی کمک می‌کنند.

دکتر آقایی ادامه داد: در کنار روش‌های تصویربرداری متداول مانند سی‌تی‌اسکن و ام‌آر‌آی، پزشکی هسته‌ای جایگاه مهمی در تشخیص و مرحله‌بندی این تومورها دارد. تصویربرداری مولکولی با استفاده از رادیوداروهای هدفمند، امکان بررسی ویژگی‌های زیستی تومور را فراهم می‌کند و اطلاعاتی فراتر از اندازه و ساختار ضایعه در اختیار پزشک قرار می‌دهد.

به گفته وی، یکی از روش‌های مهم در این زمینه، تصویربرداری PET/CT با رادیوداروهای هدف‌گیرنده گیرنده‌های سوماتواستاتین، مانند گالیوم-۶۸ DOTATATE و DOTATOC است. در برخی مراکز و با توجه به امکانات در دسترس، اسکن با تکنسیوم اکتروتاید نیز می‌تواند به‌عنوان روشی جایگزین مورد استفاده قرار گیرد. این روش‌ها با بررسی بیان گیرنده‌های اختصاصی روی سلول‌های توموری، به تعیین وسعت بیماری، شناسایی ضایعات اولیه یا متاستاتیک و ارزیابی امکان استفاده از درمان‌های رادیونوکلئیدی هدفمند کمک می‌کنند.

پزشکی هسته‌ای؛ پیوند تشخیص مولکولی و درمان هدفمند

این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، توسعه رویکرد ترانوستیک را از پیشرفت‌های مهم پزشکی نوین در حوزه تومورهای نورواندوکرین دانست و گفت: در این رویکرد، ویژگی مولکولی مورد استفاده برای شناسایی تومور، مبنای انتخاب درمان هدفمند نیز قرار می‌گیرد. ابتدا با تصویربرداری گیرنده‌های سوماتواستاتین مشخص می‌شود که آیا سلول‌های توموری گیرنده‌های کافی برای هدف‌گیری درمانی دارند یا خیر. در بیماران واجد شرایط، همین ویژگی مولکولی می‌تواند برای رساندن انتخابی رادیونوکلئید درمانی به بافت تومور مورد استفاده قرار گیرد.

وی افزود: درمان با رادیونوکلئیدهای هدفمند، به‌ویژه لوتسیوم-۱۷۷ DOTATATE که با عنوان درمان با رادیونوکلئیدهای هدف‌گیرنده گیرنده‌های پپتیدی (PRRT) شناخته می‌شود، از دستاوردهای مهم پزشکی هسته‌ای در درمان بیماران منتخب مبتلا به تومورهای نورواندوکرین پیشرفته یا متاستاتیک است. در این روش، ترکیب هدفمند به گیرنده‌های اختصاصی سلول‌های توموری متصل می‌شود و انرژی تابش رادیونوکلئید، اثر درمانی موردنظر را در بافت هدف ایجاد می‌کند.

دکتر آقایی خاطرنشان کرد: انتخاب بیمار برای این درمان بر اساس نتایج تصویربرداری گیرنده‌ای، عملکرد کلیه، وضعیت خونی، گستردگی بیماری و شرایط عمومی بیمار انجام می‌شود و پایش پاسخ درمانی و عوارض احتمالی نیز بخش جدایی‌ناپذیر این فرایند است.

وی با اشاره به اینکه PRRT تنها گزینه درمانی این بیماران نیست، گفت: درمان‌های دارویی مانند آنالوگ‌های سوماتواستاتین، درمان‌های هدفمند مولکولی و در شرایط مناسب، شیمی‌درمانی نیز ممکن است در برنامه درمانی بیماران قرار گیرند. جراحی و روش‌های موضعی درمان، از جمله درمان برخی متاستازهای کبدی، نیز در بیماران منتخب نقش مهمی دارند. انتخاب هر یک از این روش‌ها به نوع تومور، درجه و مرحله بیماری، سرعت پیشرفت، علائم بیمار و پاسخ به درمان‌های قبلی بستگی دارد.

توسعه ظرفیت درمان‌های رادیونوکلئیدی در بیمارستان قائم(عج)

دانشیار پزشکی هسته‌ای دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به ظرفیت‌های درمانی موجود در این حوزه اظهار کرد: در بخش پزشکی هسته‌ای بیمارستان قائم(عج)، امکان استفاده از رادیوداروهای ساطع‌کننده آلفا، از جمله اکتینیوم، نیز وجود دارد که می‌تواند در چارچوب شرایط و اندیکاسیون‌های درمانی مناسب، برای برخی بیماران مورد استفاده قرار گیرد.

درمان شخصی‌سازی‌شده؛ ضرورت پرهیز از راهکارهای یکسان برای همه بیماران

دکتر آقایی با تأکید بر اینکه برای تمام بیماران مبتلا به تومورهای نورواندوکرین نمی‌توان از یک راهبرد درمانی واحد استفاده کرد، تصریح کرد: تصمیم‌گیری درباره درمان این بیماران باید با مشارکت متخصصان رشته‌های مرتبط و بر پایه ویژگی‌های اختصاصی هر فرد انجام شود. با وجود پیشرفت‌های چشمگیر در تصویربرداری مولکولی، درمان‌های هدفمند و پزشکی شخصی‌سازی‌شده، افزایش آگاهی عمومی، تشخیص به‌موقع، دسترسی به خدمات تخصصی و حمایت مستمر از بیماران و خانواده‌های آنان همچنان اهمیت فراوانی دارد.

دانش و فناوری در کنار همدلی؛ محور مراقبت از بیماران

وی در پایان با تأکید بر اهمیت نگاه انسان‌محور در مراقبت از بیماران مبتلا به تومورهای نورواندوکرین گفت: به‌عنوان متخصص پزشکی هسته‌ای، باور دارم پیوند دانش، فناوری و همدلی، اساس پیشرفت در مراقبت از این بیماران است. پزشکی امروز و به‌ویژه دانش نوین پزشکی هسته‌ای بیش از هر زمان دیگری این امکان را فراهم کرده است که با شناخت دقیق‌تر زیست‌شناسی تومورها، تصمیم‌های درمانی آگاهانه‌تر و متناسب‌تری برای هر بیمار اتخاذ کنیم.

دکتر آقایی ابراز امیدواری کرد با گسترش آگاهی عمومی، تقویت پژوهش‌های علمی و فراهم شدن دسترسی عادلانه‌تر به امکانات تشخیصی و درمانی، گام‌های مؤثرتری در مسیر تشخیص دقیق‌تر، درمان مؤثرتر و بهبود کیفیت زندگی بیماران برداشته شود.

وی در پایان یادآور شد: در روز جهانی تومورهای نورواندوکرین باید به خاطر داشته باشیم که پشت هر تشخیص، انسانی قرار دارد که شایسته آگاهی، امید، احترام و دریافت بهترین مراقبت ممکن است.