پایگاه خبری وبدا

معاون فنی معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر نقش محوری زنان در سلامت خانواده و جامعه گفت: ارتقای سلامت بانوان از طریق افزایش آگاهی، تقویت خودمراقبتی و دسترسی به مراقبت‌های پیشگیرانه، سرمایه‌گذاری برای سلامت و پیشرفت کل جامعه است.

به گزارش وب دا، دکتر محمدمهدی ایزدپناه در نشست خبری هفته ملی سلامت بانوان اظهار کرد: بانوان علاوه بر نقش محوری در مدیریت خانواده، در سطح کلان نیز در پیشرفت جامعه تأثیرگذارند؛ ازاین‌رو، برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری برای ارتقای سلامت آنان می‌تواند زمینه‌ساز جامعه‌ای سالم‌تر و پویاتر باشد.

وی با بیان اینکه سلامت، بنیان پیشرفت هر جامعه‌ای است، افزود: زنان به دلیل برخی شرایط فیزیولوژیک و نیازهای خاص در مراحل مختلف زندگی، به مراقبت‌های سلامت متناسب نیاز دارند و توجه ویژه به سلامت آنان از اولویت‌های حوزه سلامت است.

معاون فنی معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به افزایش امید به زندگی پس از انقلاب اسلامی گفت: امید به زندگی در زنان از ۵۵ سال به ۷۷ سال و در مردان به ۷۵ سال افزایش یافته است.

دکتر ایزدپناه با تأکید بر نقش خودمراقبتی در حفظ سلامت افراد خاطرنشان کرد: بخش مهمی از سلامت مردم به رفتارهای مراقبتی خود آنان وابسته است؛ بنابراین، افزایش آگاهی، دانش و سواد سلامت بانوان اهمیت ویژه‌ای دارد و می‌تواند آنان را در اتخاذ تصمیم‌های آگاهانه برای حفظ سلامت خود توانمند کند.

مراقبت‌های سلامت بانوان؛ از پیش از تولد تا سالمندی

در ادامه این نشست، دکتر اکرم سردار، سرپرست مدیریت جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس دانشگاه علوم پزشکی مشهد، گفت: در مراکز خدمات جامع سلامت، برای گروه‌های سنی مختلف، از دوران پیش از تولد و پیش از بارداری تا سالمندی، بسته‌های خدمتی متناسب پیش‌بینی شده است.

وی افزود: سلامت بانوان صرفاً موضوعی مرتبط با جنسیت نیست، بلکه با سلامت کل خانواده ارتباط مستقیم دارد؛ زیرا مادر علاوه بر نقش محوری در خانواده، در شکل‌گیری و انتقال سبک زندگی به دیگر اعضای خانواده نیز تأثیرگذار است. نحوه مواجهه مادر با مشکلات و استرس‌ها، الگوی تغذیه و میزان فعالیت بدنی او می‌تواند بر رفتارهای سلامت‌محور سایر اعضای خانواده اثر بگذارد.

دکتر سردار با اشاره به اهمیت فعالیت بدنی منظم، خواب کافی، حفظ وزن مناسب و مدیریت استرس در سلامت باروری اظهار کرد: برای برخورداری از سلامت باروری، وضعیت چرخه قاعدگی و شرایط هورمونی اهمیت دارد و این موارد در چارچوب بسته‌های خدمتی جوانان و میانسالان بررسی می‌شود.

وی ادامه داد: هدف حوزه بهداشت، شناسایی به‌موقع مشکلات و پیشگیری از پیشرفت آن‌هاست؛ به همین دلیل، افراد در صورت نیاز برای دریافت مراقبت‌های تخصصی و درمان مناسب به مسیر صحیح ارجاع هدایت می‌شوند.

سرپرست مدیریت جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مرگ مادران را یکی از شاخص‌های مهم ارزیابی سلامت جامعه دانست و گفت: مراقبت از سلامت مادر باید از دوران پیش از بارداری آغاز شود. در این مرحله، وضعیت تغذیه، شاخص توده بدنی، بیماری‌های زمینه‌ای، فشار خون، نتایج آزمایش‌ها و وضعیت روانی فرد بررسی می‌شود تا در صورت وجود مشکل، اقدامات مراقبتی یا درمانی لازم پیش از بارداری انجام شود.

پوکی استخوان؛ عارضه خاموش دوران یائسگی

دکتر سردار با اشاره به تغییرات جسمی دوران یائسگی گفت: یائسگی معمولاً در بازه سنی ۴۵ تا ۵۹ سال رخ می‌دهد و کاهش هورمون‌های جنسی در این دوران می‌تواند زمینه بروز مشکلاتی مانند پوکی استخوان را افزایش دهد.

وی افزود: پوکی استخوان ممکن است تا زمان بروز شکستگی بدون علامت باقی بماند، اما پیامدهای آن می‌تواند کیفیت زندگی فرد را کاهش دهد، موجب محدودیت حرکتی شود و بار درمانی و اجتماعی قابل‌توجهی به خانواده تحمیل کند.

دکتر سردار با اشاره به اهمیت تغذیه مناسب و فعالیت بدنی در حفظ سلامت استخوان‌ها خاطرنشان کرد: دریافت کلسیم از منابع غذایی، تأمین ویتامین D متناسب با نیاز فرد و انجام فعالیت‌های بدنی مناسب، از اقدامات مهم در حفظ سلامت استخوان‌هاست. در صورت نیاز به مکمل‌های دارویی نیز باید توصیه‌های پزشک یا مراقب سلامت مورد توجه قرار گیرد.

وی تأکید کرد: کوتاه شدن قد، خمیدگی پشت و تغییر شکل استخوان‌ها می‌تواند از نشانه‌های شکستگی‌های مهره‌ای یا تغییرات ناشی از پوکی استخوان باشد؛ ازاین‌رو، شناسایی عوامل خطر و مراجعه به‌موقع برای ارزیابی سلامت استخوان اهمیت دارد.

ابتلای حدود ۱۹۶ هزار زن به پوکی استخوان؛ ضرورت توجه به غربالگری

در ادامه، دکتر طاهره ملک‌آرا، رئیس گروه جوانی جمعیت معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد، با تأکید بر اهمیت پیشگیری از عوارض یائسگی از سال‌های ابتدایی زندگی گفت: تغذیه مناسب، دریافت کافی مواد مغذی و فعالیت بدنی مادر در دوران بارداری، در صورت رعایت مراقبت‌های لازم، می‌تواند در سلامت آینده فرزند نقش داشته باشد.

وی افزود: تأمین مواد مغذی مورد نیاز در دوران نوجوانی و جوانی دختران نیز اهمیت دارد، اما مصرف مکمل‌ها باید بر اساس نیاز فرد و با نظر پزشک انجام شود؛ زیرا مصرف بی‌رویه برخی مکمل‌ها می‌تواند عوارضی از جمله مسمومیت ایجاد کند.

دکتر ملک‌آرا با اشاره به آمارهای دانشگاه علوم پزشکی مشهد اظهار کرد: حدود ۴۹۰ هزار زن ۴۵ تا ۵۹ ساله در منطقه تحت پوشش این دانشگاه زندگی می‌کنند که بر اساس آمار اعلام‌شده، از هر ۱۰ نفر، چهار نفر به پوکی استخوان مبتلا تشخیص داده شده‌اند. بر این اساس، برآورد می‌شود حدود ۱۹۶ هزار نفر در این گروه سنی با این بیماری مواجه باشند.

وی ادامه داد: زنان در دوران یائسگی باید ارتباط مستمر با پزشک یا مراقبان سلامت داشته باشند. همچنین ارزیابی تراکم استخوان در زنان بالای ۶۵ سال و نیز در افراد جوان‌تر دارای عوامل خطر، از جمله سابقه شکستگی با ضربه خفیف یا سایر عوامل خطر شناخته‌شده، اهمیت دارد. زمان انجام تراکم‌سنجی استخوان باید بر اساس شرایط فرد و توصیه پزشک تعیین شود.

کاهش استروژن؛ عاملی مؤثر در افت تراکم استخوان و توده عضلانی

رئیس گروه جوانی جمعیت معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به تغییرات هورمونی دوران یائسگی گفت: کاهش استروژن می‌تواند روند تحلیل استخوان را افزایش دهد و به افت تراکم استخوان منجر شود. همچنین کاهش توده و قدرت عضلانی که با عنوان سارکوپنی شناخته می‌شود، از دیگر تغییراتی است که ممکن است با افزایش سن بروز کند.

وی افزود: عضلات قوی به حفظ تعادل و حمایت از استخوان‌ها کمک می‌کنند و می‌توانند خطر زمین‌خوردن و شکستگی را کاهش دهند؛ بنابراین، تغذیه مناسب و فعالیت بدنی متناسب با وضعیت جسمانی، در حفظ سلامت استخوان و عضله اهمیت دارد.

دکتر ملک‌آرا با اشاره به ضرورت مراقبت از سلامت زنان در دوران بارداری و شیردهی خاطرنشان کرد: مادران در این دوران باید زیر نظر پزشک یا مراقبان سلامت باشند و به تغذیه، فعالیت بدنی، خواب کافی و سلامت روان خود توجه کنند. مصرف مکمل‌هایی مانند کلسیم، ویتامین‌ها و سایر مواد معدنی نیز باید متناسب با نیاز فرد و بر اساس توصیه تخصصی انجام شود.

سبک زندگی سالم؛ راهکاری برای کاهش عوارض یائسگی

دکتر ملک‌آرا با اشاره به عوامل مؤثر در بروز یائسگی زودرس گفت: زمینه ارثی و برخی عوامل محیطی و بیماری‌ها می‌توانند در زمان بروز یائسگی تأثیرگذار باشند. مصرف دخانیات، استرس مداوم و برخی بیماری‌ها، از جمله بیماری‌های کلیوی و گوارشی، اختلالات سوءجذب، سلیاک، بیماری‌های التهابی روده و بعضی سرطان‌ها نیز ممکن است در سلامت باروری و عملکرد تخمدان‌ها نقش داشته باشند. زنان دارای عوامل خطر یا علائم نگران‌کننده باید برای ارزیابی به پزشک مراجعه کنند.

وی افزود: تغذیه نامناسب، مصرف مکرر غذاهای پرچرب و کم‌ارزش از نظر تغذیه‌ای، کم‌تحرکی و بی‌نظمی خواب نیز می‌توانند بر سلامت عمومی زنان اثر منفی بگذارند. رعایت الگوی غذایی متعادل، فعالیت بدنی منظم و خواب کافی از راهکارهای مهم برای حفظ سلامت در مراحل مختلف زندگی است.

رئیس گروه جوانی جمعیت معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به علائم شایع یائسگی، از جمله گرگرفتگی و تغییرات خلقی، اظهار کرد: فعالیت بدنی منظم می‌تواند به بهبود خلق‌وخو و مدیریت برخی علائم این دوران کمک کند و پیاده‌روی، متناسب با وضعیت جسمانی فرد، یکی از گزینه‌های مناسب است.

وی توصیه کرد: زنان یائسه در صورت نداشتن منع پزشکی، روزانه حدود ۳۰ دقیقه فعالیت بدنی متناسب با توان خود داشته باشند. نوع و شدت ورزش باید با توجه به سن، وضعیت سلامت، تراکم استخوان و سابقه شکستگی انتخاب شود؛ برای مثال، در افرادی که تراکم استخوان پایینی دارند یا در معرض شکستگی هستند، برنامه ورزشی باید با نظر متخصص تنظیم شود.

دکتر ملک‌آرا در پایان با تأکید بر نقش سبک زندگی سالم در ارتقای کیفیت زندگی زنان گفت: ورزش منظم می‌تواند به نشاط و بهبود خلق‌وخو کمک کند. همچنین برخورداری از ۷ تا ۸ ساعت خواب شبانه و توجه به تأمین آب مورد نیاز بدن اهمیت دارد. رعایت این توصیه‌ها، در کنار دریافت مراقبت‌های سلامت متناسب با شرایط فرد، می‌تواند به حفظ سلامت جسمی و روانی زنان در دوران یائسگی کمک کند.