آغوش مادر و مراقبتهای پیگیرانه؛ دو رکن حیاتی برای سلامت نوزادان نارس / ترخیص از NICU پایان مسیر مراقبت نیست
عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اهمیت مراقبت خانوادهمحور از نوزادان نارس، گفت: نجات جان این نوزادان به تلفیق دانش تخصصی، مراقبتهای دقیق بالینی و حمایت عاطفی خانواده نیاز دارد و ترخیص از بخش مراقبتهای ویژه نوزادان (NICU) به معنای پایان مسیر درمان نیست، بلکه آغاز مرحلهای مهم از پایش رشد و تکامل و انجام مداخلات بهموقع است.
دکتر آرامش رضائیان، عضو هیأت علمی گروه کودک و نوزاد دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در گفتگو با وب دا با اشاره به ابعاد جهانی تولد زودرس افزود: از نظر علمی، نوزاد نارس به نوزادی گفته میشود که پیش از تکمیل هفته سیوهفتم بارداری متولد شود. بر اساس آمارهای ارائهشده، سالانه حدود ۱۵ میلیون نوزاد نارس در جهان متولد میشوند؛ به این معنا که تقریباً از هر ۱۰ تولد زنده، یک نوزاد پیش از موعد به دنیا میآید.
این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با بیان اینکه تکاملنیافتگی برخی اندامها، نوزادان نارس را در معرض مشکلات و عوارض مختلف قرار میدهد، تصریح کرد: اختلالات تنفسی، عفونتها و افت دمای بدن از جمله مخاطراتی است که این نوزادان با آن مواجه هستند و عوارض ناشی از تولد زودرس همچنان از علل مهم مرگومیر کودکان زیر پنج سال در جهان به شمار میرود.
دکتر رضائیان در عین حال بر نقش مؤثر مراقبتهای حمایتی تأکید کرد و گفت: شواهد علمی نشان میدهد تماس پوستبهپوست مادر و نوزاد و تغذیه با شیر مادر میتواند به بهبود پیامدهای سلامت نوزادان نارس کمک کند. این یافتهها بار دیگر اهمیت پیوند مراقبتهای تخصصی با حضور و حمایت خانواده را نشان میدهد.
ترخیص از بخش مراقبتهای ویژه، آغاز مرحلهای تازه از مراقبت
وی با اشاره به شعار سال ۲۰۲۶ روز جهانی نوزاد نارس با عنوان «کودکان کوچک، تواناییهای بزرگ؛ با سرمایهگذاری در مراقبتهای پیگیرانه، آیندهشان را حفظ کنیم»، خاطرنشان کرد: این شعار بر ضرورت تداوم مراقبت پس از ترخیص از بیمارستان تأکید دارد. خروج نوزاد از بخش مراقبتهای ویژه پایان مسیر درمان نیست، بلکه آغاز مرحلهای مهم شامل پایش مستمر رشد و تکامل، حمایت از خانواده و شناسایی بهموقع نیازهای نوزاد به مداخلات تخصصی است.
عضو هیأت علمی دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی مشهد افزود: نوزادان نارس، حتی پس از ترخیص، ممکن است به پیگیریهای منظم پزشکی و ارزیابیهای تکاملی نیاز داشته باشند. توجه به این مراقبتها و انجام مداخلات زودهنگام در صورت شناسایی تأخیرهای رشدی، میتواند در بهبود وضعیت سلامت و کیفیت زندگی آنان نقش مهمی داشته باشد.
کادر درمان NICU؛ همراهان نخستین گامهای زندگی
دکتر رضائیان با قدردانی از تلاش پزشکان و پرستاران بخشهای مراقبت ویژه نوزادان اظهار کرد: کادر درمان این بخشها مسئولیت خطیری در مراقبت از نوزادانی بر عهده دارند که در نخستین روزها و هفتههای زندگی به مراقبتهای تخصصی و مستمر نیازمندند. پایش شبانهروزی علائم حیاتی، مدیریت حمایتهای تنفسی، پیشگیری از عفونتهای بیمارستانی، تنظیم تغذیه، ارائه مراقبتهای تکاملی و تصمیمگیریهای دقیق بالینی، بخشی از مسئولیتهای حساس این گروه درمانی است.
وی با تأکید بر ضرورت مهارت تخصصی، هوشیاری مداوم و کار تیمی در بخشهای NICU گفت: کیفیت مراقبت از نوزادان نارس به تعامل مؤثر میان اعضای تیم درمان و ارتباط سازنده با والدین وابسته است. در کنار این موارد، حمایت ساختارمند سازمانها از کارکنان این بخشها و توجه به سلامت روان و تابآوری هیجانی آنان نیز اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا کاهش فشارهای شغلی و پیشگیری از فرسودگی میتواند به ارتقای ایمنی و کیفیت خدمات درمانی کمک کند.
والدین؛ شرکای اصلی تیم درمان در مراقبت از نوزاد نارس
این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، والدین را از ارکان اصلی مراقبت از نوزادان نارس دانست و اظهار کرد: پدران و مادران صرفاً ناظر بر روند درمان نیستند، بلکه همراهان و شرکای اصلی تیم بالینی محسوب میشوند. تولد زودرس و بستری نوزاد در بخش مراقبتهای ویژه میتواند فشارهای روانی قابلتوجهی مانند اضطراب، خستگی، احساس گناه و کمخوابی را برای والدین به همراه داشته باشد و آنان را در معرض مشکلات سلامت روان قرار دهد.
دکتر رضائیان تأکید کرد: ارائه خدمات مشاورهای و حمایتهای سلامت روان، برقراری ارتباط شفاف و همدلانه از سوی کارکنان بیمارستان، تسهیل حضور والدین در کنار نوزاد و فراهم کردن امکان تماس پوستبهپوست، از الزامات مراقبت خانوادهمحور است. همچنین تشکیل گروههای حمایتی برای والدین، پیشبینی مرخصیهای شغلی منعطف و ارائه حمایتهای معیشتی میتواند به کاهش فشارهای واردشده بر خانوادهها کمک کند.
وی در پایان خاطرنشان کرد: مراقبت از نوزاد نارس مسئولیتی مشترک میان تیم درمان، خانواده و نظام سلامت است. حمایت از والدین، تقویت توانمندی آنان برای مشارکت در مراقبت و تداوم پیگیریهای تخصصی پس از ترخیص، زمینهساز عبور ایمنتر نوزاد از دوران حساس رشد و فراهم شدن فرصت زندگی سالم برای او خواهد بود.