پزشکی

فلوشیپ پریناتولوژی و عضو هیأت علمی گروه زنان دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: شکایت‌های شایع مادران حین دوره بارداری در 19 مورد بوده که برای رفع هر یک این مشکلات باید طبق نظر پزشک مربوطه عمل کرد.

دکتر سلمه دادگر در گفت‌وگو با خبرنگار وب دا، اظهار کرد: شکایت‌های شایع مادران حین دوره بارداری در مواردی همچون تهوع و استفراغ، سوزش سردل، یبوست و نفخ، هموروئید، کمر درد، اختلالات خواب و حافظه، کرامپ عضلات ساق پا، تکرر ادرار، درد سینه، احتقان بینی، احساس تنگی نفس، احساس خستگی، اختلالات خلق، حساسیت به بوها، افزایش بزاق، تغییر مزه‌ها، ژنژیویت و سر درد بوده و این مشکلات با انجام درست موارد اعلام شده از سوی پزشک مربوطه قابل رفع است.

وی در رابطه با مشکلات رایج در زمان تهوع بارداری، بیان کرد: تهوع و استفراغ از شکایت‌های از جذشایع زنان در نیمه نخست دوران بارداری بوده که از 5 و 6 هفته شروع و تا 9 هفته به حداکثر می‌رسد و اکثراً تا هفته‌های 16 تا 20 بارداری ادامه دارد؛ این وضعیت در هنگام صبح معمولاً شدیدتر است و درمان آن به ندرت سبب بهبود کامل می‌شود، اما می‌توان علائم آن را به حداقل رساند.

دانشیار گروه زنان دانشگاه علوم پزشکی مشهد همچنین در خصوص درمان تهوع بارداری هم گفت: برای رفع این مشکل مواردی همچون خوردن وعده‌های غذایی کم حجم با دفعات بیشتر و داروهای حاوی زنجبیل، ویتامین B6 همراه با دوکسیلامین، آنتی هیستامین‌ها و غیره توصیه می‌شود و در موارد شدید هم که منجر به دهیدراتاسیون و اختلالات الکترولیتی می‌شود بستری در بیمارستان و درمان وریدی طبق نظر پزشک مربوطه انجام می‌شود.

دکتر دادگر اضافه کرد: همچنین از شکایت‌های شایع خانم‌های باردار هم می‌توان به سوزش سر دل اشاره کرد که در اثر رفلاکس محتویات معده به داخل بخش تحتانی مری ایجاد می‌شود و علت آن جابه‌جایی رو به بالای معده و فشردگی معده توسط رحم همراه با شل شدن اسفنگتر تحتانی مری بوده است؛ در چنین شرایطی باید به مواردی همچون پرهیز از خم شدن زیاد به جلو یا صاف درازکشیدن که جنبه پیشگیرانه دارد و همچنین مصرف وعده‌های غذایی کم حجم، اما مکرر و نیز استفاده از آنتی‌اسیدها که کمک کننده هستند توجه کرد.

وی تصریح کرد: یکی دیگر از مشکلات شایع در مادران باردار یبوست بارداری بوده و در این خصوص باید اشاره کنیم که در دوران بارداری، افزایش سطح پروژسترون منجر به کندی حرکات روده می‌شود، چیزی که معمولاً در 3 ماه اول رخ می‌دهد و در 3 ماهه سوم به علت افزایش سایز جنین شدیدتر می‌شود.

جراح و متخصص زنان ادامه داد: بین 9 تا 16 درصد زنان باردار یبوست بارداری را تجربه می‌کنند؛ همچنین باید اشاره کنیم یبوست در بارداری به علت عارضه داروهای مصرفی همچون ترکیبات آهن، اوندانسترون و غیره در این دوران دیده می‌شود و برای درمان آن مصرف فیبر، مواد غذایی پروبیوتیک، نوشیدن مایعات فراوان، استفاده از داروهایی نظیر پسیلیوم، هیدروکسی‌منیزیوم، لاکتولوز و غیره توصیه می‌شود.

دکتر دادگر همچنین در خصوص گفت: هموروئید به معنی واریکوزیته‌های ورید رکتال بوده و ممکن است که اولین بار در دوران حاملگی با افزایش فشارهای وریدی لگن پدیدار شود، اما به طور شایع این هموروئیدها معرف عود هموروئیدهایی هستند که از قبل وجود داشته‌اند.

وی افزود: در کل دوره بارداری و 66 تا 12 هفته بعد زایمان ممکن است که آن مادر علامت دار شود و در چنین مواقعی بی حس کننده‌های موضعی، نشستن در آب گرم و عوامل نرم کننده مدفوع معمولاً کمک کننده است و در صورت بروز ترومبوز هموروئید خارجی هم ممکن است که درد قابل توجهی به وجود آید و نیازمند جراحی با بی حسی موضعی باشد.

فلوشیپ پریناتولوژی تصریح کرد: مشکل شایع دیگر در خانم‌های باردار کمر درد باردرای بوده و تقریبا 70 درصد آنها از کمر درد شاکی هستند؛ کمر درد خفیف به دنبال کشش شدید و خم شدن و بلند کردن اشیا یا راه رفتن بیش از حد رخ می‌دهد و به‌طور کلی کمر درد در بارداری در زنان چاق و افراد دارای سابقه کمر درد، شایع‌تر است.

دکتر دادگر خاطرنشان کرد: نشستن به جای خم شدن در هنگام برداشتن اشیا از روی زمین، حمایت کمر با بالش در هنگام نشستن و پرهیز از پوشیدن کفش پاشنه بلند، روش‌هایی جهت کاهش کمر درد در دوران بارداری هستند؛ همچنین در موارد کمر درد بسیار شدید هم مواردی مثل استئوپروز مرتبط با بارداری، استئوآرتریت ستون فقرات و آرتریت سپتیک مطرح می‌شود و در چنین مواقعی استفاده از مسکن‌های مجاز در بارداری، کمپرس گرم و استراحت کمک کننده است.

وی با ذکر این نکته که یکی از گلایه‌ها و شکایات رایج مادران باردار اختلالات خواب و حافظه است، تأکید کرد: دشواری در به خواب رفتن، بیدار شدن‌های مکرر، کاهش ساعات خواب شبانه و کاهش کیفیت خواب از هفته 12 بارداری و تا 2 ماه بعد از زایمان ا جمله این موارد بوده و بیشترین اختلال خواب این گروه از مادران هم در دوره بعد از زایمان است؛ همچنین در خصوص مشکلات حافظه‌ای هم باید بگوییم که در سرتا سر دوران حاملگی و اوایل دوره نفاس، زنان اغلب مشکلاتی در زمینه تمرکز و حافظه گزارش می‌کنند و کاهش حافظه در 3 ماهه سوم بارداری به شدیدترین شکل خود می‌رسد و در چنین شرایطی خواب‌های کوتاه روزانه و مصرف سداتیوها ممکن است که مفید باشد.

عضو هیأت علمی گروه زنان دانشگاه علوم پزشکی مشهد خاطرنشان کرد: تکرر ادرار به دنبال افزایش سطح پروژسترون و BHCG در بارداری رخ می‌دهد و افزایش سایز رحم و اثر فشاری بر روی مثانه نیز موجب تشدید تکرر ادرار می‌شود، البته میزان آن در افراد مختلف متفاوت است، اما در صورت همراه نبودن با سایر علائم ادراری، نیاز به بررسی ندارد.

دکتر دادگر گفت: یکی از شایع‌ترین شکایات مادران باردار کرامپ عضلات ساق پا است که معمولاً در نیمه دوم بارداری رخ می‌دهد و به‌صورت انقباض دردناک عضلات پشت پا در هنگام شب تجربه می‌شود.

وی افزود: ایجاد این کرامپ‌های ثانویه به تولید اسید لاکتیک و پیروویک اسید در عضلات منجر می‌شود و در چنین مواقعی مصرف روزانه ویتامین B1 100 میلی‌گرم با ویتامین B6 40 میلی‌گرم به کاهش بروز آن کمک می‌کند، البته مصرف کلسیم، منیزیم و ویتامین‌های  C و D در این مورد تأثیر بسزایی ندارد، اما فعالیت‌های ورزشی کششی، مصرف مایعات فراوان، استفاده از کفش‌های با پنجه گرد در پیشگیری از کرامپ عضلات ساق پا در بارداری موثر است.

مرد جوانی که در حین چرای دام های خود در صحرا، آب راکد چشمه ای را نوشیده و دچار سرفه های مکرر همراه با خروج خون از دهان شده بود، پس از بررسی تیم درمانی بیمارستان قائم(عج) از مراکز زیر پوشش دانشگاه علوم پزشکی مشهد، تشخیص وجود یک زالو در ورودی ریه و تارهای صوتی وی محرز و از طریق دستگاه برونکسکوپ خروج زالو صورت گرفت.

فوق تخصص بیماری های ریه و پزشک معالج این بیمار در گفتگو با وبدا، پیرامون جزئیات این خبر گفت: بیمار جوانی، با علائم سرفه و خروج خون از دهان به اورژانس بیمارستان قائم (عج) مراجعه کرده بود که طبق بیان شرح حال بیمار مبنی بر نوشیدن آب راکد از چشمه به میزان زیاد، یکی از تشخیص های مطرح شده، وجود زالوی آب های راکد، در ورودی ریه و مجاری هوایی فوقانی بود.

دکتر مریم مسینایی افزود: بر همین اساس، جهت تشخیص دقیق از دستگاه برونوسکوپی برای بیمار استفاده و مشاهده شد که این زالو دقیقا بر روی تارهای صوتی بیمار چسبیده و باعث خونریزی هایی در طی روزهای گذشته شده بود، لذا با همکاری متخصص بیهوشی و استفاده از دستگاه برونکسکوپ، خروج زالو از محل مجاری هوایی بیمار انجام و از بیمارستان ترخیص شد.

فوق تخصص بیماری های ریه بیمارستان قائم (عج)، همچنین با تاکید بر ضرورت توجه عمومی به نوشیدن آب از محل های ایمن و مطمئن گفت: به مردم توصیه می کنیم از نوشیدن آب های راکد، آب چشمه ها و آب های آلوده جدأ خودداری کنند. 

عضو هیئت علمی در گروه چشم پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: بخش زیادی از آسیب‌های قرنیه چشم که در مواردی جبران ناپذیر نیز میباشد، ناشی از تروماها و حوادثی است که با ارتقاء سواد سلامت عمومی می‌توان از بروز آنها جلوگیری کرد.

دکتر اسلامپور، در حاشیه برگزاری سمینار یک روزه « طب پیشگیری برای چشم پزشکان » که به مناسبت روز جهانی بینایی برگزار شد، پیرامون سخنرانی خود در این سمینار، به خبرنگار وبدا گفت: در این گردهمایی یک روزه، مبحث نابینایی ناشی از قرنیه توسط بنده ارایه شد و در خصوص اینکه وضعیت نابینایی قرنیه هم اکنون در جهان و همینطور در کشور ما چگونه است و ریشه‌های آن کجاست، مروری صورت گرفت.

وی، تروما و حوادث را از مهمترین علل آسیب زننده به قرنیه چشم برشمرد و افزود: در بحث عفونت‌های قرنیه چشم نیز زخم‌های قرنیه ناشی از لنزهای تماسی که با اهداف زیبایی مورد استفاده قرار می‌گیرد، می تواند امری جدی و هشدار دهنده باشد.

دکتر اسلامپور همچنین تاکید کرد: در بحث سواد سلامت بینایی، نه تنها همکاران چشم پزشک و متولیان سلامت بینایی، بلکه همه اقشار جامعه باید آگاهی‌هایی را جهت محافظت از خود و کودکان داشته باشند؛چرا که تروماها و حوادث آسیب زننده به قرنیه چشم، با اتخاذ تدابیری نه چندان سخت، می‌تواند از یک آسیب های جبران ناپذیر به چشم پیشگیری کند.

وی شعار روز جهانی بینایی در سال جاری را « چشم کودکان را دوست بداریم و از آن مراقبت کنیم » اعلام و خاطرنشان کرد؛ در راستای همین شعار و به عنوان یک متخصص چشم تاکید می کنم که خانواده‌ها از قرار دادن هرگونه اشیا نوک تیز اعم از؛ کارد، مداد نوک تیز، چنگال و ... در دسترس کودکان زیر سن مدرسه، جدا پرهیز کنند، چرا که عدم توانایی کودک در کنترل شیء نوک تیز، می‌تواند آسیب‌های جبران ناپذیری را برای چشم او ایجاد و کودک را از بسیاری فرصت‌های تحصیلی، اجتماعی، ازدواج و ... در آینده محروم سازد.

عضو هیئت علمی گروه چشم پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد همچنین گفت: در مورد حوادث کار در بزرگسالان هم، آسیب های چشمی زیادی را شاهد هستیم و تقریباً هر زمانی که بنده در بخش جراحی مردان در بیمارستان خاتم الانبیا(ص) حضور یافتم، حداقل یک مورد از بیمارانی را که حین کار یا فرز، دچار پرش سنگ یا فلز به داخل چشمشان شده و قرنیه چشم آنها بشدت آسیب دیده، را رویت کردم؛ در صورتی که همین افراد می‌توانستند با استفاده از یک عینک محافظ به راحتی از بروز این قبیل حوادث جلوگیری کنند.

وی اضافه کرد: به اشخاصی که در محیط‌های صنعتی و یا آزمایشگاه‌ها فعالیت دارند، نیز توصیه می‌کنیم که مراقب چشم خود باشند و کارفرمایان و مسئولان محترم در این مجموعه‌ها بر اجرای هرچه بهتر قواعد در محیط کار نظارت داشته باشند، تا حوادث تلخ این چنینی رخ ندهند.

استادیار گروه روماتولوژی دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: سن مهم ترین عامل غیر قابل کنترل در ابتلاء به بیماری آرتروز است و وجود آنتی اکسیدان در رژیم غذایی می تواند، در پیشگیری از این بیماری بسیار مؤثر باشد.

دکتر مژده قمری در گفتگو با وبدا ، بیماری استئوآرتیت یا آرتروز را شایع ترین بیماری مفصلی عنوان و اصلی ترین تظاهر آسیب شناسی آن را در سطح بافتی، تخریب موضعی غضروف مفصلی دانست.

وی با اشاره به اینکه استئوآرتیت یا آرتروز، یک بیماری غیر التهابی مفصل است که در مفاصل متحرک به وسیله تخریب غضروف مفصلی همراه با استخوان سازی جدید در سطح یا حاشیه درونی درگیر تظاهر می کند، افزود: این بیماری به دو گروه عمده استئوآرتیت اولیه یا ایدیوپاتیک و استئوآرتیت ثانویه تقسیم می شود؛ استئوآرتیت اولیه یا ایدیوپاتیک هیچ بیماری زمینه ای در بروز آن نقشی ندارد و استئوآرتیت ثانویه که یک فاکتور مستعد کننده زمینه ای به صورت موضعی و سیستمیک در ایجاد بیماری آرتروز نقش دارد.

دکتر قمری تاکید کرد: عوامل مستعد کننده استئوآرتیت شناخت ما را از بیماری و نوع روند درمان مشخص می کند، لذا سن مهم ترین ریسک فاکتور غیرقابل کنترل استئوآرتیت است که با بالا رفتن آن، احتمال شروع استئوآرتیت هم افزایش می یابد. از دیگر عواملی که در بروز این بیماری می تواند نقش داشته باشد، نژاد است. میزان استئوآرتیت در نژاد سیاه پوست و سفید پوست متفاوت است و استئوآرتیت هیب در نژاد آسیایی ها کمتر گزارش شده است. همچنین اختلالات اندوکرین یا متابولیک مثل دیابت، هایپرپاراتیروئیدیسم و آکرومگالی از سایر علائم ابتلا استئوآرتیت به شمار می روند.

وی افزود: یکی از عوامل مهم در پیشرفت استئوآرتیت به خصوص آرتروز زانوها چاقی است که می تواند با تروماهای متعدد مفصلی، فشار بیش از حد به مفصل ناشی از شغل فرد، انجام ورزش های غیر استاندارد، اختلالات یا نقایص مادرزادی یا رشد مفصلی با شلی لیگامان ها به خصوص در زانو همراه باشد و همچنین بیماری های التهابی یا عفونی قبلی مفصل ایجاد و در پیشرفت استئوآرتیت نقش داشته باشند.

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در ادامه در ارتباط با تشخیص آرتروز گفت: برای تشخیص آرتروز بیشتر براساس شرح حال، معاینه بالینی و در برخی موارد رادیوگرافی انجام می شود. در حال حاضر هیچ تست آزمایشگاهی اختصاصی وجود ندارد، که به طور قطعی به ما در تشخیص استئوآرتیت کمک کند.

وی عدم همخوانی یافته های بالینی و رادیوگرافی در خصوص تشخیص آرتروز را یکی از چالش های این بیماری برشمرد و گفت: گاهی بیمار بر اساس شرح حال خود درد شدیدی را گزارش می کند، ولی نتایج رادیوگرافی تخریب تخریب بسیار کم یا هیچ را به ما نشان دهد.

دکتر قمری همچنین گفت: آرتروز معمولا علائم خارج مفصلی و سیستمیک ندارد و درد آن از خفیف تا شدید می تواند متغیر است، بنابراین با توجه به این موارد معمولا انتظار نداریم ESR بالا و CRP مثبت در بیماران مبتلا به آرتروز دیده شود.

استادیار گروه روماتولوژی دانشگاه علوم پزشکی مشهد ، در خصوص درمان بیماری آرتروز هم گفت: برخی عوامل که غیرقابل کنترل هستند مثل سن، اما برخی عوامل مثل کنترل وزن مهم ترین عامل بوده که می تواند به درمان این بیماران کمک کند. برخی مسکن ها نیز می توانند در کاهش درد بیماران مؤثر باشند، اما  تاکنون هیچ عاملی برای پیشگیری از پیشرفت بیماری شناخته نشده است.

وی از اقدمات غیر دارویی برای کنترل آتروز به بیماران را تغییر سبک زندگی، استفاده از توالت فرنگی، پیشگیری از آسیب های مفصلی، کاهش استفاده از پله ها و خواندن نماز به حالت نشسته، توصیه کرد.