دانش

معاون پژوهش و فناوری دانشگاه علوم پزشکی مشهد اظهار کرد: در حال حاضر 49 طرح تحقیقاتی با مداخلات بالینی در حوزه کرونا در این دانشگاه در حال انجام است.

دکتر محسن تفقدی در گفتگو با وب دا خاطر نشان کرد: در طی این پژوهش ها که به همت اعضای هیات علمی، محققان و پژوهشگران در حال اجراست دارو یا فرآیند جدید در راستای درمان بیماران مبتلا به کووید-19 در فازهای مختلف بیماری مورد مطالعه قرار می گیرد.

وی با بیان اینکه از ابتدای شیوع ویروس کرونا، اجرای طرح های تحقیقاتی مختلف در زمینه مدیریت، کنترل و درمان بیماری کووید-19 در دستور کار قرار گرفت تصریح کرد: در این مدت 296 طرح تحقیقاتی مرتبط با کرونا در سامانه پژوهان به ثبت رسیده که از این تعداد 228 پروژه در حال اجرا و یا در انتظار عقد قرار داد است.

معاون پژوهش و فناوری دانشگاه علوم پزشکی مشهد افزود: دراین راستا یک طرح در خصوص تولید کیت تشخیص بیماری  و سایر طرح ها ، پژوهش هایی در سایر حوزه های مرتبط با کرونا مانند مطالعات اپیدمیولوژیک، روانشناختی، پیشگیری، بررسی وضعیت نیروها و .... است.

رئیس مرکز تحقیقات فارماکولوژیک گیاهان دارویی دانشگاه  علوم پزشکی مشهد اظهار کرد: در حال حاضر 15 طرح تحقیقاتی با محوریت گیاهان دارویی در مرحله کارآزمایی بالینی با همکاری سایر محققان بالینی و دانشگاه‌های دیگر  در این مرکز در دست اجرا است.

مرکز تحقیقات فارماکولوژیک گیاهان دارویی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در سال ۱۳۸۳ تأسیس شد و به تصویب وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی رسید و انجام پژوهش‌های کاربردی در زمینه گیاهان دارویی با هدف تولید محصولات دارویی در درمان بیماری‌ها به عنوان یکی از مهمترین مأموریت‌های این مرکز به شمار می‌رود.

انجام پژوهش‌های علمی و بنیادی در زمینه گیاهان دارویی به‌منظور درک صحیح از خصوصیات فارماکولوژیک و مکانیسم اثر آنها، پژوهش‌های کاربردی در زمینه گیاهان دارویی با هدف تولید محصولات دارویی در درمان بیماری‌ها و گسترش فعالیت‌های تحقیقاتی فارماکولوژیک در جهت ارتقاء آموزش‌های تخصصی علوم پزشکی از جمله مأموریت‌های شاخص مرکز تحقیقات فارماکولوژیک گیاهان دارویی دانشگاه علوم پزشکی مشهد است.

از دیگر زمینه‌های فعالیت مرکز تحقیقات فارماکولوژیک گیاهان دارویی دانشگاه علوم پزشکی مشهد می‌توان به تهیه عصاره‌های گیاهی و فراکسیون‌های آن‌ها متناسب با نوع گیاه و مواد موثره‌ آن، تهیه فرمولاسیون‌های داروئی از عصاره‌ها و مواد گیاهی، بررسی آثار فارماکولوژیک گیاهان دارویی بر سیستم قلب و عروق، جزایر لانگرهانس، سیستم عصبی، بررسی سمیت عصاره‌ها و فرآورده‌های گیاهی در شرایط درون تنی و برون تنی و مطالعات فارماکولوژیک بالینی با همکاری بخش‌های بیمارستانی و همکاران بالینی اشاره کرد.

گسترش تحقیقات و فعالیت‌های پژوهشی کاربردی فارماکولوژیک با محوریت گیاهان در راستای سامان‌‎دهی کاربرد گیاهان دارویی در دارو درمانی و ایجاد قطب و الگوی مناسب تحقیقات فارماکولوژیک کشور در دانشگاه علوم پزشکی مشهد از چشم‌اندازهای مرکز تحقیقات فارماکولوژیک گیاهان دارویی دانشگاه علوم پزشکی مشهد است که با تلاش گسترده محققان این مرکز روزبه‌روز در حال نزدیک‌شدن در مسیر تحقق اهداف ترسیم‌شده هستیم.

در جهت آشنایی بیشتر و بهتر با فعالیت‌های مرکز تحقیقات فارماکولوژیک گیاهان دارویی دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت‌وگویی را با دکتر حسن رخشنده عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد و رییس این مرکز تحقیقاتی صورت داده‌ایم که در ادامه می‌خوانید؛

دکتر رخشنده گفت: در مراکز تحقیقاتی فارماکولوژی گیاهان دارویی سعی بر آن است که طرح‌هایی کاربردی جهت رفع مشکل و محصول محور تصویب نماییم.

وی افزود: از سیاست‌های کلی اعضای این مرکز می‌توان به تصویب طرح‌هایی در ارتباط با سایر مراکز تحقیقاتی دانشگاه‌ها در داخل و خارج و برگزاری گردهمایی‌های مختلف بالینی اشاره کرد.

رئیس مرکز تحقیقات فارماکولوژیک گیاهان دارویی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با بیان اینکه این مرکز محصولی به نام شیاف فیتوواژکس دارد و بیش از 6 سال است که این محصول تولید می‌شود، خاطرنشان کرد: شیاف فیتوواژکس سالانه حدود 6 الی 10 میلیارد تومان فروش دارد که حدود 2 درصد از این فروش سهم مرکز می‌شود؛ این محصول از صفر تا 100 توسط مرکز با همکاری سایر همکاران دانشگاه تهیه شده است و می‌توان گفت اولین محصولی در دنیا بود که از سیاه‌دانه برای کاربرد خاص و اخذ مجوز وارد بازار شده، محصولی که کاملاً بومی است.

دکتر رخشنده اضافه کرد: این یک نمونه موفق از همکاری بین بخشی است که متأسفانه این نوع همکاری‌ها تا حدودی بین محققان کم شده است، اما اگر بنا باشد مشکلات درمانی با تحقیق حل شود، بایستی حتماً همکاری بین بخشی وجود داشته باشد.

وی با اشاره به اینکه اعضای مرکز تحقیقات فارماکولوژیک گیاهان دارویی این همکاری فی‌مابین و اثربخش را باور دارند، تأکید کرد: در حال حاضر بیش از 15 طرح تحقیقاتی کلینیکال تریال در دست اجرا داریم که با همکاری سایر محققان بالینی مشهد و دانشگاه‌های دیگر در دست اجرا است، به عنوان مثال 3 طرح بررسی خواب‌آوری کپسول گیاهان خرفه، گوجه فرنگی و ریحان در حال اجرا بوده که کپسول خرفه با همکاری دانشگاه بیرجند است.

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد ادامه داد: همچنین طرح کرم باقلا برای موهای زائد با همکاری دکتر ملکی در دست اجرا است ، ضمن اینکه طرح بررسی شربت انار در سیروز کبد با همکاری دکتر بهشتی فوق تخصص کبد در حال اجرا است و چندین طرح کلینیکال تریال هم با همکاری سایر دانشکده‌ها خصوصاً دانشکده پرستاری در حال اجرا است که مرکز تحقیقات فارماکولوژیک گیاهان دارویی به عنوان همکار می‌باشد و امیدواریم از این موارد بتوانیم محصول با کیفیت و اثربخشی بسازیم.

دکتر رخشنده در خصوص همکاری مرکز تحقیقات فارماکولوژیک گیاهان دارویی با سایر مراکز، گفت: این مرکز با مرکز تحقیقات جهادکشاورزی طرح مشترکی در حال اجرا دارد که با اعتبار 18 میلیون تومان (50  درصد از اعتبار مرکز و 50 درصد از اعتبار مرکز تحقیقات جهادکشاورزی) در مرکز تصویب شده است که تولید گندم فاقد گلوتن به‌صورت طبیعی برای بیماران سلیاک می‌باشد که امسال گندم در مرکز تحقیقات کشاورزی کشت شد و بیش از 80 درصد گندم فاقد گلوتن تولید شد.

وی با ذکر این نکته که در نظر داریم در آینده‌ای نزدیک با همکاری مرکز تحقیقات جهادکشاورزی نان حجیم فاقد گلوتن تهیه شود تا بیماران سلیاک بتوانند از آن استفاده کنند، افزود: همچنین طرح دیگری با همکاری دکتر عزیزی همکار دانشکده کشاورزی مبنی بر کشت لوبیا خاص که حاوی ال دوپا داشتیم که مرکز،  لوبیا را از هند وارد کرد و در دانشکده کشاورزی برای اولین بار در ایران کشت شد که خوشبختانه موفق شدیم و لوبیای تولید شده بیش از 20 درصد ال دوپا داشت و قرار است قرص ال دوپا با منشأ طبیعی برای بیماران پارکینسونی تهیه کنیم.

رئیس مرکز تحقیقات فارماکولوژیک گیاهان دارویی تأکید کرد: این مرکز با مراکز دانشگاهی خارج از کشور هم چند قرارداد همکاری منعقد کرده است که به عنوان مثال در سال 96 حدود یک میلیارد تومان گرنت جذب کرد و در سال‌های 97 تا 99جمعاً 300 میلیون تومان گرنت جذب کرد، البته این مبالغ براساس قیمت ارز همان سال بیان شده است.

وی در پایان با ذکر این نکته که اگرموفقیتی حاصل شده است به‌دلیل همکاری خوب بین‌بخشی بوده است، خاطرنشان کرد: جا دارد که از حمایت خیلی خوب و بی‌دریغ دکتر تفقدی و دکتر اسلامی و سایر مسئولان حوزه معاونت پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در مسیر افتخارات و دستاوردهای مرکز تحقیقات فارماکولوژیک گیاهان دارویی تقدیر و تشکر نماییم.

با همکاری گروه بیهوشی دانشگاه علوم پزشکی مشهد و شرکت دانش بنيان مهراب فناور، نمونه ساده (prototype ) دستگاه ونتیلاتور طراحی و ساخته شد.

به گزارش وب دا، ونتیلاتور ventilator یا دستگاه تهویه مکانیكى وسيله اى پيچيده با تكنولوژى بالا است که در بيمارانى كه به هر دليلى دچار نارسايى تنفس شده اند، كاربرد دارد. در واقع اين دستگاه بطور موقت و يا براى زمانهاى طولانى وظيفه اين عضو حياتى را انجام مى دهد. يك فرد بدون اكسيژن و يا تنفس در عرض ٥ تا ده دقيقه دچار آسيبهاى جدى و مرگ خواهد شد. بنابراين وجود چنين دستگاهى در صورت خطر نارسايى تنفسى بسيار ضرورى است.

نیاز به این دستگاه حیاتی در دوره مبارزه با بحران کرونا بیش از پیش احساس شد. زيرا اين بيماران در فرم شديد دچار نارسايى تنفسى مى شوند.

مدير گروه بیهوشی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در این زمینه در گفتگو با وب دا اظهار کرد: هیچ کشوری پیش‌بینی هجوم اين تعداد بالای بیماران مبتلا به نارسايى حاد تنفسى و به تبع آن نیاز به ونتيلاتور را نکرده بود.

دکتر محمد غروی فرد خاطر نشان کرد: ونتیلاتور دستگاه پیچیده‌ای بوده که به این راحتی و با سرعت بالا در هیچ کجای جهان قابل تولید نیست، اما توليد نوعى ساده از ان با همکاری شرکت مهراب فناور در دستور كار قرار گرفت تا در صورت بحران شديد پاسخگوى بيماران بدحال باشيم. اين كار در مدت زمان یک ماه صورت پذیرفت. که 15 روز آن صرف بحث هاى تئورى و تحقیقاتى بود و عملا در عرض 15 روز كار اجرا با تلاش شبانه روزى كادر فنى و عملياتى شركت مهراب فناور در واحد توسعه و تحقيق دانشگاه صورت گرفت.

مدیرگروه بیهوشی دانشگاه علوم پزشکی مشهد تصریح کرد: دستگاههاى مورد نياز بيماران بدحال بجز ونتيلاتور ذكر شده شامل وسايل مونيتورينگ اساسى همچون پالس كسى مترهاى بيمارستانى و انگشتى( خانگى) و همچنين سنسورهاى حرارتى از ابتداى شيوع اين ويروس منحوس تاکنون در دانشگاه علوم پزشکی مشهد تولید شده است، مواردی که در بخش‌های مختلف از جمله ICU در امر درمان بیماران نیاز است.

دکتر غروی با بیان اینکه خوشبختانه دستگاه‌های ساخته شده در امر درمان بیماران حاد کرونایی اثرگذار بوده است، خاطرنشان کرد: به ‌واقع هدف اصلی همه ما خدمت شایسته در خورشأن به مردم در تمامی ایام سال، به‌ویژه مواقع بحرانی همچون شیوع ویروس کرونا است.

وی بیان کرد: دانشگاه علوم پزشکی مشهد یکی از برترین عملکردهای کشور را در بحث تولید تجهیزات پزشکی موردنیاز از جمله ونتیلاتور داشته است که کمک حال بیماران و کادر درمان بوده است.

علی شورورزی (مدیر عامل شرکت مهراب فناور) دکترای الکترونیک نیز در این خصوص به وب دا گفت: با شیوع بحران کرونا مرکز تحقیق و توسعه دانشگاه علوم پزشکی و با همکاری رئیس و همراهی مدیر تجهیزات پزشکی این دانشگاه راه‌اندازی شد تا نیاز بیماران کرونایی به تجهیزات پزشکی موردنیازشان تأمین شود.

وی با بیان اینکه شرکت مهراب فناور یکی از مجموعه‌هایی بود که از نخستین روزهای راه‌اندازی مرکز تحقیق و توسعه دانشگاه علوم پزشکی مشهد با این دانشگاه همکاری دارد و تلاشمان این است که نقش خود را در حوزه تخصصی‌مان به‌خوبی ایفا کنیم، تأکید کرد: یکی از نیازهای مبرم دانشگاه علوم پزشکی مشهد در ایام بحران کرونا نیاز به دستگاه ونتیلاتور بود که این دستگاه توسط شرکت مهراب فناور ساخته شد تا دغدغه‌ای در این خصوص برای کادر درمان کرونایی‌ها و خانواده‌های این نوع بیماران وجود نداشته باشد، دستگاهی که برای اولین بار در کشور ساخته شده و مشابه آن در داخل کشور وجود ندارد و مشهد می‌تواند به عنوان الگویی موفق برای دیگر نقاط کشور در بحث ساخت این دستگاه باشد.

مدیرعامل شرکت مهراب فناور افزود: در آخرین اقدام صورت گرفته هم یک ونتیلاتور مد پایه با پیشنهاد و راهنمایی مدیرگروه بیهوشی دانشگاه علوم پزشکی مشهد تولید شد تا ذخيره و پشتيبان ICUها تأمین و تکمیل شود، به تازگی نمونه‌گیری‌های آن بر روی ریه افراد سالم و بیماران کرونایی انجام شد که در هر دو مورد با پاسخ مثبت در اثربخشی و اثرپذیری همراه بود که تأیید پزشکان فوق تخصص بيهوشى و ICU را به‌همراه داشت و هم‌اکنون در حال گرفتن تأیید وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی هستیم تا تولید این نوع دستگاه را با تعداد بالا داشته باشیم.

شورورزی با اشاره به اینکه این ونتیلاتور (با نام تجاری ventmann) دارای قابلیت‌های ویژه در حوزه درمان بوده و از 3 اصل قابل اطمینان بودن، ارزان بودن و قابلیت تولید انبوه در زمان کوتاه برخوردار است، بیان کرد: میزان تولید این محصول بالای 200 عدد در هر 15 روز است و اگر حمایت لازم از سوی مسئولان صورت پذیرد می‌توانیم تا بیش از 5 برابر میزان کنونی و تا بیش از هزار عدد در این بازه زمانی تولید کنیم.

وی خاطرنشان کرد: کلیه طراحی‌ها و اقدامات صورت گرفته در بحث ساخت این ونتیلاتورهای مد پایه توسط متخصصان داخلی انجام شده و اکثر محصولات موردنیاز با کیفیت بالا در داخل کشور موجود است و تنها در برخی از موارد واردات از کشورهای پیشرفته را داشتیم و خوشبختانه تحریم‌ها مانع خرید این محصولات نشد.

مدیرعامل شرکت مهراب فناور با تأکید بر اینکه دغدغه‌ای در بحث تأمین نیاز بیمارستان‌های مشهد نداریم، تأکید کرد: خوشبختانه در شرایط مناسبی قرار داریم و ضمن تولید انبوه و باکیفیت، نه تنها کسری در تأمین محصول موردنیاز کادر درمان بیمارستان‌های مشهد در امر درمان بیماران کرونایی نداریم، بلکه نیاز مراکز درمانی شهرها و استان‌های همجوار را هم تأمین کرده‌ایم.

شورورزی گفت: برنامه بعدی‌مان ساخت یک ونتيلاتور كامل مى باشد.  از اهداف ديگرمان در بحث ثبت علائم حياتى توليد پالس اكسى مترى هاى خانگى و انگشتى علاوه بر انواع بيمارستانى آن است

وی افزود: اقدامات صورت گرفته در مشهد در بحث تولید تجهیزات پزشکی موردنیاز در تاریخ فناوری و در مواقع بحرانی در سطح کشور بی‌نظیر بوده و حتی می‌توانیم بگوییم چنین مدیریتی حتی در کشورهای پیشرفته هم مشاهده نشده است و به‌واقع عامل اصلی پیشرفت‌های صورت گرفته در این خصوص را حمایت همه‌جانبه مسئولان و اساتید دانشگاه علوم پزشکی مشهد می‌دانیم.

استفاده از سیستم های پایش از راه دور و اپلیکیش های موبایل را می توان بعنوان جایگزینی مناسب برای عدم حضور بیماران در مطب ها و مراکز درمانی  پیشنهاد داد و تله مدیسن  یا همان پزشکی از راه دور در شرایط همه گیری کووید 19  از علوم جدید و با اهمیت در این امر محسوب می‌شود که می تواند بسیار به این امر کمک کند .

به گزارش وب دا، معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه علوم پزشکی مشهد در خصوص استفاده از این ظرفیت،  حمایت خود را از طرح ها، پایان نامه ها و پژوهش های مرتبط با این حوزه اعلام داشته و  پایان نامه با عنوان" بازتوانی بیماران در منزل پس از آنژیوپلاستی عروق کرونر و جراحی قلب با استفاده از کتابچه و اپلیکیشن موبایل : ارزیابی تاثیر مداخلات بر شاخص های کیفیت زندگی " که در مقطع دکترا توسط خانم دکتر سمانه بخشایش درگروه انفورماتیک پزشکی مشهد به راهنمایی اساتید دکتر سعید اسلامی و  دکتر آرش قلوبی انجام شده است نمونه ای از پایان نامه های مورد حمایت این معاونت می باشد.

از نکات بارز سیستم های طراحی شده در این پایان نامه قابلیت استفاده از چنین سیستم هایی در شرایط فعلی جهان که تحت تاثیر پاندمی کووید 19 است می باشد . زیرا طبق مطالعات بدلیل این پاندمی در سال 2019 بسیاری از خدمات بازتوانی قلبی که عموما در مراکز بیمارستانی ارائه می گردد متوقف شده است یا اینکه به دلیل شرایط حاضر امکان حضور در این مراکز برای بیماران وجود ندارد.

به همین دلیل منطبق با شواهد موجود ( با توجه به بحران کووید 19 ) ضروری است جهت افزایش سلامت تعداد بیشتری از بیماران قلبی ، خدمات بازتوانی قلبی با استفاده از شیوه های تله مدیسن ( پزشکی از راه دور) که تجهیزاتی چون موبایل هوشمند، اینترنت پر سرعت استفاده می کند، بهره برد.

نتایج این پایان نامه نشان داد که پزشکان می توانند  از سیستم های پایش از راه دور و اپلیکیش های موبایل ، بعنوان جایگزینی برای خدمات بازتوان قلبی در مراکز بازتوانی استفاده نمایند.

 از دستاوردهای این پایان نامه می توان به چاپ چندین مقاله در مجلات معتبر علمی ،  چاپ کتاب "راهنمای بازتوانی قلبی در منزل " ،دو محصول اپلیکیشن بازتوانی قلبی و سامانه مانیتورینگ بازتوانی قلبی و نیز کسب مقام اول استارتاپ سلامت همراه در سال 96 اشاره کرد.