بهداشت و پیشگیری

مدیر گروه سلامت دهان و دندان دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: ما در حوزه مراقبت‌های سلامت دهان و دندان وضعیت تمامی گروه‌های سنی را مورد بررسی قرار می‌دهیم و در همین خصوص باید اشاره کنیم که بیشترین تعداد جمعیت تحت پوشش در 4 گروه خاص مراقبت‌های سلامت دهان و دندان، دانش‌آموزان 6 تا 14 سال هستند.

دکتر محمدرضا نادری در گفتگو با وب دا، اظهار کرد: خدمات سلامت حوزه دهان و دندان یکی از برنامه‌هایی است که توسط معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد پیگیری و اجرا می‌شود و ما برای جمعیت حوزه پوشش برنامه‌های آموزشی را در کنار انجام معاینات و اقدامات لازم و همچنین ارائه توصیه‌های پیشگیرانه و موردنیاز در جهت حفظ سلامت دهان و دندان گروه‌های سنی مختلف داریم.

وی تصریح کرد: در شهر مشهد جمعیتی معادل 5 میلیون و 350 هزار نفر ساکن هستند که 35 درصد این میزان را گروه‌های هدف شامل می‌شوند، این گروه‌ها شامل 4 گروه کودکان زیر 2 سال، گروه سنی 3 تا 5 سال، دانش‌آموزان 6 تا 14 سال و  گروه سنی بالای 15 سال بوده که به گروه زیر 2 سال ضمن اهدای مسواک انگشتی بیان آموزش‌های لازم را داریم، آموزش‌هایی که به والدین این گروه سنی داده می‌شود تا مراقبت لازم را از سلامت دندان‌های کودک خود در این سن خاص داشته باشند و مشابه این برنامه را برای گروه سنی 3 تا 5 سال هم داریم.

مدیر گروه سلامت دهان و دندان دانشگاه علوم پزشکی مشهد با بیان اینکه بیشترین تعداد جمعیت تحت پوشش در 4 گروه خاص مراقبت‌های سلامت دهان و دندان، دانش‌آموزان 6 تا 14 سال هستند، خاطرنشان کرد: جمعیت تحت پوشش در این گروه سنی یک میلیون و 300 هزار نفر بوده و ما برای آنها ضمن انجام معاینات دهان و دندان، ارائه آموزش‌های لازم را سالی یک بار و همچنین انجام اقداماتی در زمینه سدیم کلراید در هر 6 ماه یک بار داریم که آخرین نوبت آن در شهریور ماه سال جاری انجام شد.

دکتر نادری افزود: ما با همکاری آموزش و پرورش بحث معاینات و غربالگری‌های دهان و دندان دانش آموزان را آغاز کرده‌ایم و مرحله اول وارنیژ کلراید آنان انجام شده و برای افرادی که بیش از 6 ماه از نوبت اولشان گذشته انجام نوبت دوم را داشتیم.

وی با تأکید بر اینکه کار اصلی ما در حوزه‌های آموزش و پیشگیری بوده و بیشترین گروه هدفمان هم در سنین پائین‌تر هستند، گفت: معتقدیم هرچه قدر که این گروه‌های سنی را از اهمیت سلامت دهان و دندانشان آگاه کنیم و سواد سلامت مادر و کودک را بالا ببریم در سنین بزرگسالی کمتر با مشکلات دهان و دندان مواجه می‌شوند.

مدیر گروه سلامت دهان و دندان دانشگاه علوم پزشکی مشهد بیان کرد: هزینه‌های دندانپزشکی بسیار بالا بوده و ما می‌توانیم با صرف هزینه اندک که در حوزه پیشگیری داشته باشیم از مشکلات حوزه دهان و دندان به‌دور بمانیم.

مدیر گروه بهبود تغذیه مرکز بهداشت خراسان رضوی گفت: به والدین توصیه می‌کنیم که همواره به دادن تغذیه مفید، سالم و مقوی به کودکان خود در جهت رشد مناسب و سلامت کامل آنها توجه نموده و از دادن خوردنی‌ها و نوشیدنی‌های مضر خودداری نمایند.

دکتر زهرا اباصلتی در گفتگو با وب دا، اظهار کرد: از 15 تا 21 مهر ماه به نام هفته ملی کودک نامگذاری شده و برای امسال شعار کودکی بهتر، زندگی بهتر برای این هفته انتخاب شده و باید در مسیر تحقق این مهم به تغذیه سالم کودکان به عنوان یکی از کلیدی‌ترین حوزه‌ها در بحث سلامت این گروه سنی توجه نماییم.

وی در خصوص تغذيه كودكان 6 تا 12 ماهه، گفت: شير مادر تا پايان 6 ماهگي به تنهايي و بدون اضافه كردن هر نوع غذاي كمكي براي رشد طبيعي کودک شيرخوار كافي اسـت، اما بعـد از 6 ماهگـي نيازهاي غذايي شيرخواران فقط با شير مادر برآورده نمي‌شود و بايد علاوه بر شير مادر، غذاهاي نيمه جامد را نيز براي او شروع كرد.

دکتر اباصلتی اضافه کرد: مناسب‌ترين غذاها براي تغذيه تكميلي کودکان غذاهايي هستند كه مقوي و مغذي، متناسب با سن كودك، تازه و بدون آلودگي باشند و به شکل پاكيزه و بهداشتي تهيه شده باشند، ضمن اینکه مواد اوليه آن در دسترس بوده و امكان تهيه آن براي خانواده وجود داشته باشد.

وی با بیان اینکه بهترين سن براي شروع غذاهاي كمكي و تغذیه تکمیلی هفته اول ماه هفتم تولد كودك است، خاطرنشان کرد: اگر چنانچه بین 4 تا 6 ماهگی با وجود تلاش والدين و كاركنان بهداشتي منحني رشد كودك نشان دهنده رشد نامناسب كودك باشد، مي‌توان غذاي كمكي را شروع كرد.

مدیر گروه بهبود تغذیه مرکز بهداشت خراسان رضوی ادامه داد: توصيه‌هاي كلي ما به والدین بر مصرف میزان موادغذایی از نظر نوع و مقدار متناسب با نیاز کودک، شروع تغذیه کمکی از يك نوع غذاي ساده وكم كم مخلوطي از چند نوع غذا، شروع با مقدار كم و افزوده شدن به تدريج، در نظر گرفتن فاصله زمانی بین 5 تا 7 روز برای اضافه كردن مواد غذايي مختلف، دادن غذای غلیظ‌تر از شیر در اوليــن وعده غذايي كمکی به كودك و سپس دادن تدريجی غذاهاي نيمه جامد و جامد، دادن غذاها با قاشق و مايعات با ليوان به شيرخوار، دادن غذاهاي نيمه جامد و جامد به شيرخوار در وضعيت نشسته، تهیه غذاي شيرخوار به مقدار كم و براي يك وعده، گذاشتن باقي ماندن غذا برای مدت زمان 24 ساعت در يخچال و بیشتر از آن در فريزر، داغ کردن غذاي نگه داري شده فقط به میزان مصرف يك وعده و دادن آن به کودک پس از خنك شدن، عدم اضافه شدن نمک به غذاي كودك تا يك سالگي و ریختن به میزان کم نمك يددار تصفیه شده به غذاي شيرخوار پس از این زمان، شستن کامل سبزي‌ها قبل از مصرف و اضافه کردن به غذا پس از خرد كردن به غذا، مصرف مقدار كمي گوشت (هرنوع گوشت مانند گوسفند، گوساله، مرغ و ماهي) در سوپ کودک به جهت بالا رفتن ارزش غذايي، استفاده از مقداري كره يا روغن به هنگام طبخ بعضي از غذاها و مقداري ديگر به هنگام دادن غذا به كودك (مصرف روغن مايع بهتر از روغن جامد است) و مصرف کمتر روغن یا کره در مورد كودكاني كه روند رشدشان خيلي بيشتر از طبيعي است و بلعكس مصرف کمی بیشتر آن در غذای كودكان با تأخير در رشد بوده است.

دکتر اباصلتی با ذکر این نکته که تغذيه كودكان 1 تا 5 سال باید متناسب با میزان رشدشان باشد، تأکید کرد: شيرخواران از يك سالگي به بعد، علاوه بر غذاهايي كه خوردنشان را در سال اول زندگي ياد گرفته‌اند، بايد از غذاي سفره خانواده نيز استفاده كنند، اين كودكان رشد سريع دارند و مقاومت كافي در مقابل بسياري از بيماري‌ها را هم ندارند و دندان‌هايشان نيز كامل نشده است، پس بنابراين بايد در غذا دادن به آن‌ها، دو شرط اساسي دادن غذاهاي كم حجم، پرانرژي و زود هضم و نیز قرار دادن به دفعات زياد در اختيار آنان رعايت شود.

وی بیان کرد: ميزان رشد و فعاليت كودكان در سنين يك تا 2 سالگي با كودكان 3 ساله و بيشتر با هم فرق دارد و بايد هنگام تغذيه آنان، اين موضوع را نيز در نظر گرفت، در خصوص تغذيه كودك يك تا 2 سال باید بگوییم که اين كودك رشد سريع و فعاليت زياد دارد و در نتيجه به غذاي بيشتر نياز دارد، اما از سوي ديگر حجم معده‌اش كم بوده و دندان‌هايش هم كامل نيست و لذا لازم است در تغذيه او به نكاتی همچون دادن 5 تا 6 بار غذا در شبانه‌روز در کنار شیر مادر، دادن برنج به صورت كته‌هاي مختلف مخلوط با انواع سبزي‌ها، حبوبات و گوشت‌ها به جهت جویدن راحت‌تر، تهیه سوپ و استفاده از سيب‌زميني، هويج، كدو، فلفل سبز، انواع سبزي‌ها و برگه‌های هلو، زردآلو و آلو در زمان یبوست، پخت کامل و بهداشتی غذا و دادن آن به کودک پس از خنک شدن، نگهداری باقي مانده غذا در يخچال يا فريزر و برداشتن غذای کودک قبل از اضافه کردن فلفل، ادويه و يا چاشني‌هاي تند به غذاي سایر اعضای خانواده توجه شود.

مدیر گروه بهبود تغذیه مرکز بهداشت خراسان رضوی با تأکید بر اینکه باید به كودك آموزش دهید تا خودش غذا بخورد و در کنار آن اطمينان حاصل كنيد كه فقط آب خورش و آب گوشت را نخورد، گفت: به غذاي كودك كمي روغن مايع يا كره اضافه كنيد تا که مقوي‌تر شود و وقتـي هم که مي‌خواهيـد گوشت، مرغ يا ماهي به كودك بدهيد، آن را تكه تكه كرده و استخوان‌ها و تيغ‌هاي آن را جدا نمایید و مايعات را هم هميشه با قاشق يا فنجان به او بدهيد.

مدیر گروه پیشگیری و درمان بیماریها معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مشهد اظهار کرد: سالانه 20 هزار مورد حیوان گزیدگی در مناطق زیر پوشش دانشگاه علوم پزشکی مشهد به ثبت می رسد.

دکتر ناصر امینی، در گفتگو با وب دا با اشاره به اینکه 29 مرکز بهداشتی برای درمان افرادی که دچار حیوان گزیدگی شده اند در مناطق زیر پوشش دانشگاه فعال است خاطر نشان کرد: در این مراکز، خدماتی  مانند شستشو با آب و صابون به مدت ۲۰ دقیقه و ضد عفونی با بتادین یا الکل ۴۰ تا ۷۰ درصد  انجام می شود، علاوه براین، در این واحد ها همچنین ۴ نوبت واکسیناسیون و تزریق سرم ضد هاری صورت می گیرد .

وی با بیان اینکه باید به همه افراد آموزش داده شود که از نزدیک شدن به سگ ها بخصوص سگ های ولگرد و از غذا دادن به سگ و گربه ها اجتناب کنند ، تصریح کرد: همچنین نگهداری حیوانات بخصوص سگ و گربه در منزل نیز می تواند خطر گزش را افزایش دهد.

دکتر امینی با اشاره به اینکه  همه افراد در صورت گزش به حیوان مشکوک به هاری به نزدیکترین مرکز بهداشتی مراجعه کنند تا اقدامات درمانی مورد نیاز برای آنها انجام شود، گفت: بیماري هاري يكي از مهمترين بيماريهاي قابل انتقال بين انسان و حيوان است كه در صورت بروز علائم بيماري در انسان و حيوان مرگ حتمي ست .

وی با بیان اینکه اصلي ترين راه سرايت بيماري ، گاز گرفتن به وسيله حيوان هار است ، افزود: بیماری هاری از طريق پوست سالم ، سرايت پذير نیست ، ولي از راه كوچكترين خراش و زخم در پوست اين بيماري منتقل مي شود.

مدیر گروه پیشگیری و درمان بیماریها معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مشهد عنوان کرد: انسان و حيوان هار به ظاهر سالم كه در اواخر دوره قبل از ظاهر شدن علائم بيماري هستند ، از طريق ليسيدن لب ، چشم و بيني افراد و كودكاني كه با آنها بازي مي كنند ، بيماري هاري را انتقال مي دهند .

وی با بیان اینکه ويروس هاري بسيار حساس است و در مقابل نور و خشكي به سرعت از بين مي رود ، لذا از طريق وسايل آلوده فقط در موارد استثنايي متنقل مي شود، گفت:در ايران بيش از 90 درصد گزشها توسط سگ انجام مي شود ، بايد به عموم مردم اطلاع رساني شود كه در معرض گزش حيوانات بخصوص پستاندارن اهلي و وحشي قرار نگيرند.

مدیر گروه بهبود تغذیه جامعه دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: تغذیه مناسب برای دانش‌آموزان در خانه و مدرسه از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، دانش‌آموزان در این سنین در حال رشد و نمو هستند و نیازهای غذایی خاصی دارند و یک رژیم غذایی سالم و متعادل می‌تواند به آنها کمک کند تا انرژی کافی برای یادگیری و فعالیت‌های روزانه خود داشته باشند.

دکتر زهرا اباصلتی در گفتگو با وب دا  با اشاره به اینکه تغذیه مناسب باعث افزایش انرژی و بهبود عملکرد تحصیلی می‌شود، اظهار کرد: دانش‌آموزانی که رژیم غذایی سالمی دارند، انرژی و تمرکز بیشتری برای یادگیری خواهند داشت، ضمن اینکه رژیم غذایی سالم هم به تقویت سیستم ایمنی بدن کمک و دانش‌آموزان را در برابر بیماری‌ها محافظت می‌کند.

مدیر گروه بهبود تغذیه جامعه دانشگاه علوم پزشکی مشهد افزود: باید توجه داشته باشیم که چاقی و اضافه وزن در دوران کودکی و نوجوانی می‌تواند خطر ابتلا به بیماری‌های مزمن مانند دیابت و بیماری قلبی را در بزرگسالی افزایش دهد، پس بنابراین نوع غذاهایی که دانش‌آموزان مصرف می‌کنند می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای داشته باشند و به سلامت و رشد و نمو مناسب آنان کمک کند.

دکتر اباصلتی با بیان اینکه یک رژیم غذایی سالم برای دانش‌آموزان باید شامل انواع غذاهای سالم از همه گروه‌های غذایی باشد، خاطرنشان کرد: این گروه‌های غذایی عبارتند از غلات کامل، میوه‌جات و سبزیجات، پروتئین‌ها و چربی‌های سالم که باید مصرف آنها را به اندازه و بدون افراط و تفریط داشته باشیم و نباید تصور کنیم که چون این خوردنی یا نوشیدنی مفید است، میزان مصرف آن حد و مرزی ندارد.

مدیر گروه بهبود تغذیه جامعه دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به اینکه دانش‌آموزان به 3 وعده غذایی اصلی و 2 میان وعده در طول روز نیاز دارند، بیان کرد: دانش‌آموزان در وعده صبحانه و ناهار باید صبحانه کامل و مقوی بخورند تا  انرژی لازم را داشته باشند و وعده شامشان هم باید سبک باشد و ترجیحاً زودهنگام صرف شود تا که خواب راحتی داشته باشند.

دکتر اباصلتی افزود: بین صبحانه و ناهار می‌توان یک میان وعده سبک مانند میوه، سبزیجات یا نان و پنیر برای دانش‌آموز خود در نظر گرفت و در میان وعده عصر مصرف میوه، سبزیجات یا ماست توصیه می‌شود.

وی با تأکید بر اینکه در وعده صبحانه می‌توان از نان تست سبوس‌دار با کره بادام زمینی و میوه، غلات صبحانه با شیر و میوه، یک تخم مرغ و نان تست سبوس دار استفاده کرد، گفت: همچنین برای وعده ناهار هم سالاد سبزیجات با مرغ یا ماهی، سوپ سبزیجات با نان و ساندویچ نان سبوس دار با سینه مرغ، پنیر و سبزیجات گزینه‌های خوبی هستند.

مدیر گروه بهبود تغذیه جامعه دانشگاه علوم پزشکی مشهد با بیان اینکه روغن کنجد، کلزا، زیتون، آجیل و دانه‌ها و همچنین میوه، سبزیجات، مغزها و آجیل موارد مناسبی برای استفاده در میان وعده هستند، خاطرنشان کرد: همچنین در وعده شام هم می‌توان ماهی با برنج و سبزیجات یا مرغ با سیب زمینی و سبزیجات یا لوبیا با برنج و سبزیجات را گنجاند.

دکتر اباصلتی ضمن اشاره به راهکارهای بهبود تغذیه دانش‌آموزان، تصریح کرد: ما از آموزش والدین و دانش‌آموزان در مورد اهمیت تغذیه سالم نباید غافل شویم و معتقدیم که ابتدای سال تحصیلی فرصت مناسبی است تا مسئولان مدرسه در جلسه آشنایی والدین با معلمان، از کارشناس تغذیه دعوت کنند تا که باید و نبایدهای تغذیه دانش‌آموزان را به والدین گوشزد کنند.

وی تأکید کرد: باید تا حد امکان والدین سبک غذایی خود را متناسب با نیاز فرزندانشان تغییر دهند تا کم کم عادات غذایی سالم جایگزین عادات غذایی نامناسب شود