پایگاه خبری وبدا

متخصص رادیولوژی و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اهمیت پیشگیری و تشخیص زودهنگام سرطان پستان گفت: ماموگرافی روش اصلی تصویربرداری برای غربالگری سرطان پستان در جمعیت عمومی است و سونوگرافی و ام‌آر‌آی، با وجود کاربردهای مهم، جایگزین ماموگرافی در غربالگری عمومی نیستند و بر اساس شرایط فرد می‌توانند نقش مکمل داشته باشند.

دکتر توکلی با اشاره به اینکه سرطان پستان از شایع‌ترین سرطان‌ها در میان زنان است، اظهار کرد: مواجهه مؤثر با این بیماری بر دو محور اصلی، یعنی پیشگیری فعال و غربالگری در مرحله بدون علامت، استوار است و توجه همزمان به این دو محور می‌تواند در تشخیص زودهنگام و مدیریت بهتر بیماری مؤثر باشد.

اصلاح سبک زندگی؛ گامی در مسیر کاهش خطر ابتلا

وی درباره نقش پیشگیری از سرطان پستان افزود: بخشی از عوامل خطر این بیماری قابل اصلاح است و حفظ وزن مناسب، فعالیت فیزیکی منظم، محدود کردن مصرف الکل، پرهیز از دخانیات و رعایت سبک زندگی سالم می‌تواند در کاهش خطر ابتلا نقش داشته باشد.

این متخصص رادیولوژی ادامه داد: در زنان یائسه، افزایش وزن و چاقی با افزایش خطر سرطان پستان همراه است و فعالیت فیزیکی منظم نیز حتی مستقل از کاهش وزن، با کاهش خطر ابتلا به این بیماری ارتباط دارد.

زنان پرخطر؛ نیازمند ارزیابی و برنامه پایش اختصاصی

دکتر توکلی با اشاره به اهمیت شناسایی زنان در معرض خطر بالای ابتلا به سرطان پستان تصریح کرد: در این افراد، اقدامات پیشگیرانه می‌تواند شامل مشاوره ژنتیک و ارزیابی خطر ارثی باشد.

وی افزود: در افرادی که دارای جهش‌های بیماری‌زای ژن‌هایی مانند BRCA1 و BRCA2 یا سایر سندرم‌های ارثی هستند، برنامه غربالگری و اقدامات کاهش‌دهنده خطر باید متناسب با سطح خطر فردی طراحی شود.

عضو هیأت علمی دانشگاه با اشاره به امکان پیشگیری دارویی در برخی زنان پرخطر اظهار کرد: در زنان دارای خطر بالای ابتلا، پیشگیری دارویی نیز ممکن است مطرح باشد و تصمیم‌گیری در این زمینه باید پس از برآورد دقیق خطر فردی و بررسی مزایا و عوارض احتمالی توسط پزشک انجام شود.

هدف غربالگری؛ شناسایی سرطان پیش از بروز علائم

وی در ادامه با تشریح جایگاه غربالگری سرطان پستان گفت: هدف از غربالگری، شناسایی بیماری در مرحله‌ای است که فرد هنوز علامتی ندارد و تشخیص زودهنگام می‌تواند امکان درمان مؤثرتر را فراهم کند.

دکتر توکلی افزود: ماموگرافی روش اصلی تصویربرداری برای غربالگری در جمعیت عمومی است، اما سن آغاز و فاصله انجام غربالگری بر اساس گایدلاین مورد استفاده، سن فرد و سطح خطر متفاوت است؛ بنابراین برنامه غربالگری باید با در نظر گرفتن شرایط فردی، از جمله سن، سابقه خانوادگی، تراکم پستان و سایر عوامل خطر تنظیم شود.

سونوگرافی و MRI؛ روش‌های مکمل، نه جایگزین ماموگرافی

این متخصص رادیولوژی با تأکید بر اینکه سونوگرافی جایگزین ماموگرافی در غربالگری عمومی نیست، اظهار کرد: سونوگرافی در شرایط خاص می‌تواند به‌عنوان یک روش مکمل مورد استفاده قرار گیرد؛ از جمله برای بررسی یافته‌های مشاهده‌شده در ماموگرافی یا ارزیابی برخی زنان دارای پستان متراکم.

وی درباره ام‌آر‌آی پستان نیز گفت: MRI برای غربالگری روتین در جمعیت عمومی توصیه نمی‌شود، اما در زنان دارای خطر بالای ابتلا می‌تواند در کنار ماموگرافی و بر اساس نظر پزشک مورد استفاده قرار گیرد.

حرکت از غربالگری یکسان به سوی ارزیابی خطر فردی

دکتر توکلی با تأکید بر ضرورت پرهیز از رویکرد یکسان برای همه زنان اظهار کرد: امروزه رویکرد غربالگری سرطان پستان به سمت برنامه‌ریزی مبتنی بر خطر فردی حرکت کرده است و در ارزیابی خطر باید عواملی مانند سن، سابقه شخصی سرطان پستان، سابقه خانوادگی، جهش‌های ژنتیکی، سابقه پرتودرمانی قفسه سینه در سنین جوانی، تراکم پستان و عوامل هورمونی و تولیدمثلی مورد توجه قرار گیرد.

وی افزود: به همین دلیل، برنامه غربالگری یک زن ۴۰ ساله با خطر متوسط، الزاماً با برنامه یک زن جوان دارای جهش BRCA1 یا BRCA2 یکسان نیست و سطح خطر فرد باید در تعیین روش و فواصل پایش مورد توجه قرار گیرد.

غربالگری به معنای تشخیص قطعی سرطان نیست

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در جمع‌بندی اظهار کرد: پیشگیری مؤثر از سرطان پستان شامل اصلاح عوامل خطر قابل تغییر، شناسایی زنان پرخطر، انجام مشاوره ژنتیک در افراد واجد شرایط و در موارد منتخب استفاده از روش‌های کاهش‌دهنده خطر است.

دکتر توکلی افزود: غربالگری نیز باید متناسب با سن و سطح خطر فردی انجام شود و در زنان پرخطر، روش‌های تصویربرداری تکمیلی مانند MRI می‌تواند بر اساس ارزیابی پزشک مطرح باشد.

وی در پایان تأکید کرد: نکته مهم این است که غربالگری به معنای تشخیص قطعی سرطان نیست، بلکه هدف آن شناسایی زودهنگام بیماری در افراد بدون علامت است؛ بنابراین انتخاب روش و زمان مناسب غربالگری باید با توجه به شرایط و سطح خطر هر فرد انجام شود.