پایگاه خبری وبدا

استاد تمام گروه ژنتیک دانشگاه علوم پزشکی مشهد، از توسعه پلتفرم هوشمند غربالگری بیماری‌های غیرواگیر (Smart Screening) با هدف ارزیابی عوامل خطر بیماری‌های مزمن و سرطان‌های شایع خبر داد و گفت: این سامانه با تلفیق دانش پزشکی، الگوریتم‌های محاسباتی و فناوری‌های هوشمند، بستری برای ارزیابی اولیه سلامت، افزایش آگاهی افراد از عوامل خطر و شناسایی گروه‌های نیازمند بررسی‌های تکمیلی فراهم کرده است.

دکتر امیر آوان در گفتگو با وب دا با اشاره به اهمیت توسعه فناوری‌های نوین در حوزه سلامت اظهار کرد: بیماری‌های غیرواگیر از مهم‌ترین چالش‌های نظام‌های سلامت به شمار می‌روند و شناسایی به‌موقع عوامل خطر، اصلاح سبک زندگی، ارزیابی‌های دوره‌ای و پیگیری‌های پزشکی مناسب، نقش مهمی در پیشگیری و مدیریت پیامدهای این بیماری‌ها دارد. از این رو، توسعه ابزارهای دیجیتال برای تسهیل ارزیابی سلامت و دسترسی به خدمات پیشگیرانه، ضرورتی انکارناپذیر است.

ارزیابی عوامل خطر طیف گسترده‌ای از بیماری‌ها در یک سامانه

دکتر آوان با تشریح قابلیت‌های پلتفرم Smart Screening افزود: در طراحی این سامانه، مجموعه‌ای از مدل‌های غربالگری برای ارزیابی خطر بیماری‌های مختلف در نظر گرفته شده است. در حوزه بیماری‌های قلبی و متابولیک، امکان ارزیابی عوامل خطر بیماری‌های قلبی‌عروقی و دیابت فراهم شده و در بخش بیماری‌های اسکلتی نیز مدل ارزیابی خطر پوکی استخوان پیش‌بینی شده است.

وی ادامه داد: بخش دیگری از این پلتفرم به ارزیابی خطر سرطان‌های شایع اختصاص دارد که سرطان پستان، پروستات، کولورکتال، معده، پانکراس، پوست، دهانه رحم و تخمدان را شامل می‌شود. این رویکرد چندحوزه‌ای، امکان توسعه یک بستر یکپارچه برای ارزیابی عوامل خطر بیماری‌های مزمن و سرطان‌ها را فراهم می‌کند و ظرفیت استفاده از آن را در برنامه‌های پیشگیری و مراقبت سلامت افزایش می‌دهد.

کمک به شناسایی افراد نیازمند بررسی‌های تخصصی

استاد تمام گروه ژنتیک دانشگاه علوم پزشکی مشهد با بیان اینکه هدف این سامانه جایگزینی تشخیص پزشکی نیست، تصریح کرد: کاربران می‌توانند با انتخاب مدل غربالگری موردنظر و ارائه اطلاعات لازم، فرایند ارزیابی را طی کنند و متناسب با مدل انتخاب‌شده، نتیجه ارزیابی را دریافت کنند. این نتایج می‌تواند به افزایش آگاهی افراد از وضعیت عوامل خطر و شناسایی کسانی که ممکن است به بررسی‌های تخصصی‌تر نیاز داشته باشند، کمک کند.

وی خاطرنشان کرد: خروجی مدل‌های غربالگری، جایگزین تشخیص قطعی پزشک یا آزمایش‌ها و بررسی‌های تشخیصی نیست؛ بلکه ابزاری برای ارزیابی اولیه خطر و هدایت افراد به مسیر مناسب مراقبت و بررسی پزشکی محسوب می‌شود.

دکتر آوان با اشاره به ظرفیت‌های توسعه‌ای این فناوری گفت: استفاده از چنین سامانه‌هایی در مراکز خدمات جامع سلامت، مراقبت‌های اولیه، برنامه‌های سلامت سازمانی و جمعیت‌محور و طرح‌های ملی پیشگیری از بیماری‌های غیرواگیر می‌تواند زمینه بهره‌گیری گسترده‌تر از فناوری‌های دیجیتال در نظام سلامت را فراهم کند.

دستاوردهای ثبتی و فناورانه پلتفرم

وی با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای ثبت و توسعه محصول اظهار کرد: در کنار طراحی و توسعه زیرساخت نرم‌افزاری، مراحل قانونی و ثبتی مرتبط با این فناوری نیز پیگیری شده است. بر اساس مستندات ارائه‌شده از سوی تیم توسعه‌دهنده، این مجموعه موفق به اخذ مجوز مرتبط با پایش سلامت در حوزه تجهیزات پزشکی شده و ثبت کالای کشوری و سوابق ثبت اختراع نیز از دیگر دستاوردهای این پروژه است.

به گفته وی، این اقدامات در کنار توسعه مدل‌های ارزیابی خطر و مستندسازی دانش فنی، زمینه حرکت این فناوری به سوی توسعه کاربردی‌تر و بهره‌برداری گسترده‌تر در حوزه سلامت دیجیتال را فراهم می‌کند.

همکاری دانشگاهی و تخصصی در توسعه فناوری سلامت

دکتر آوان با اشاره به نقش همکاری‌های بین‌رشته‌ای در پیشبرد این پروژه گفت: این پلتفرم با نظارت علمی اینجانب و دکتر سیدحمید نادری و با مشارکت جمعی از اعضای هیأت علمی و دانشجویان پزشکی و تخصص، از جمله حمید فیوجی، دکتر آناهیتا آذین‌فر، علیرضا صدیق و دکتر مهرشاد رجبی، در مجموعه فناور هوش مصنوعی پویاپردازان عصر هوشمند توسعه یافته است.

وی افزود: در این همکاری، تلفیق دانش تخصصی پزشکی، روش‌های علمی ارزیابی خطر، فناوری اطلاعات و ظرفیت‌های هوش مصنوعی، محور اصلی طراحی و توسعه سامانه بوده است. اعتبار علمی مدل‌های غربالگری، قابلیت توسعه الگوریتم‌ها و امکان انطباق سامانه با نیازهای مختلف نظام سلامت نیز از موضوعات مهمی است که در این مسیر مورد توجه قرار گرفته است.

استاد تمام گروه ژنتیک دانشگاه علوم پزشکی مشهد همچنین از حمایت‌ها و همراهی دکتر شهیدثالث، رئیس بیمارستان امید، اعضای هیأت علمی گروه جراحی، به‌ویژه دکتر توسلی و دکتر عبداللهی، و اعضای گروه انکولوژی و رادیوتراپی مشهد قدردانی کرد و گفت: همراهی علمی و مشارکت تخصصی این استادان و متخصصان، در تقویت ارتباط میان نیازهای واقعی بالینی و راهکارهای نوآورانه فناوری سلامت نقش ارزشمندی داشته است.

چشم‌انداز توسعه و بهره‌برداری در نظام سلامت

دکتر آوان در تشریح چشم‌انداز توسعه این پلتفرم اظهار کرد: گسترش مدل‌های ارزیابی خطر بیماری‌های غیرواگیر، توسعه خدمات غربالگری دیجیتال، استفاده در برنامه‌های سلامت سازمانی و جمعیتی و همکاری با مراکز بهداشتی و درمانی از جمله زمینه‌هایی است که می‌توان برای توسعه این فناوری دنبال کرد.

وی تأکید کرد: توسعه زیرساخت‌های هوشمند سلامت، در صورت برخورداری از پشتوانه علمی معتبر و ارزیابی مستمر، می‌تواند به تسهیل دسترسی مردم به خدمات ارزیابی سلامت، تقویت رویکرد پیشگیرانه و ارتقای مدیریت داده‌محور سلامت جامعه کمک کند.

پلتفرم Smart Screening نمونه‌ای از پیوند ظرفیت علمی دانشگاه، تخصص پزشکی و فناوری‌های نوین در پاسخ به نیازهای نظام سلامت است که توسعه و به‌کارگیری هدفمند آن می‌تواند افق‌های تازه‌ای را در مسیر پزشکی پیشگیرانه و فردمحور پیش روی نظام سلامت کشور قرار دهد.