نشست تخصصی بررسی نقش استدلال بالینی، راهنماهای درمانی و هوش مصنوعی در آموزش علوم پزشکی با تأکید بر ضرورت تربیت پزشکانی توانمند در تحلیل شواهد، تصمیم‌گیری مسئولانه و توجه به شرایط اختصاصی هر بیمار در بیمارستان امام رضا(ع) مشهد برگزار شد.

به گزارش وب‌دا، نشست تخصصی «نگاهی نقادانه به حال و آینده نقش استدلال بالینی، گایدلاین و هوش مصنوعی در آموزش علوم پزشکی»با حضور اعضای هیئت علمی و صاحب‌نظران حوزه آموزش پزشکی، در مجتمع بیمارستانی امام رضا(ع) مشهد برگزار شد.

این نشست به همت انجمن علمی تفکر نقادانه و استدلال بالینی و با همکاری معاونت آموزشی دانشگاه علوم پزشکی مشهد و واحد مطالعات و توسعه آموزش بیمارستان امام رضا(ع)، در سالن کنفرانس شماره ۲، ساختمان شماره ۲ (۶۱۰) برگزار شد و طی آن، نقش راهنماهای بالینی، استدلال پزشکی، فناوری‌های نوین آموزشی و هوش مصنوعی در آموزش و تصمیم‌گیری بالینی از ابعاد مختلف مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

در این برنامه، دکتر علیرضا صداقت درباره نتایج آموزش مبتنی بر گایدلاین یا استدلال بالینی در عمل، دکتر رضا اخوان درباره نیازهای آموزشی دستیاران و نسبت استدلال بالینی با گایدلاین، دکتر ملیحه دادگر درباره فناوری‌های آموزشی و دوقلوی دیجیتال، دکتر شیما نبوی درباره مدیریت بیمار در شرایط عدم قطعیت، دکتر اکرم مقدسی درباره مرزهای استدلال بالینی در آینده آموزش پزشکی و دکتر علی‌اکبر صابر مقدم درباره هوش مصنوعی سخنرانی کردند. همچنین دکتر علی علمداران و دکتر اکبر درخشان، معاونان پیشین آموزشی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، دیدگاه‌های خود را در این زمینه مطرح کردند.

دکتر علی‌اکبر صابر مقدم دبیری علمی و اداره پنل و دکتر لیلا مشهدی دبیری اجرایی این نشست را بر عهده داشتند.

گایدلاین؛ ابزاری برای تصمیم‌گیری آگاهانه، نه جایگزینی قضاوت پزشک

دکتر رضا اخوان، دانشیار طب اورژانس دانشگاه علوم پزشکی مشهد و رئیس مجتمع بیمارستانی امام رضا(ع)، در سخنرانی خود با تأکید بر نقش راهنماهای بالینی در استانداردسازی خدمات و حاکمیت بالینی اظهار کرد: گایدلاین‌ها ابزارهایی ارزشمند برای ارتقای کیفیت مراقبت، ارزیابی عملکرد و ایجاد زبان مشترک میان اعضای تیم درمان هستند؛ اما نباید جایگزین تفکر و استدلال پزشک بر بالین بیمار شوند.

وی با اشاره به ابعاد فعالیت این مجتمع بیمارستانی گفت: در مجموعه‌ای با یک‌هزار و ۸۴۸ تخت مصوب که در زمان ارائه گزارش بیش از یک‌هزار بیمار بستری داشته و نزدیک به ۵۵۰ عضو هیئت علمی، متخصص و دستیار تخصصی در آن فعالیت می‌کنند، راهنماهای بالینی نقش مهمی در سامان‌دهی فرایندهای درمانی و ارتقای کیفیت خدمات دارند؛ با این حال، چالش زمانی شکل می‌گیرد که این ابزارهای راهنما به جایگزینی برای تصمیم‌گیری بالینی تبدیل شوند.

رئیس مجتمع بیمارستانی امام رضا(ع) با تشبیه گایدلاین به «نقشه راه» و استدلال بالینی به «چشم بینای پزشک» افزود: همان‌طور که حرکت بدون نقشه ممکن است به بیراهه منتهی شود، اتکای صرف به نقشه بدون توجه به پیچیدگی‌ها و موانع مسیر نیز می‌تواند خطرآفرین باشد. ازاین‌رو، پزشک باید ضمن بهره‌گیری از بهترین شواهد علمی، شرایط اختصاصی هر بیمار را نیز در تصمیم‌گیری خود لحاظ کند.

آموزش پزشکانی که قدرت تحلیل و استدلال دارند

دکتر اخوان با اشاره به روند تحول راهنماهای بالینی از متون پزشکی تاریخی تا جنبش‌های استانداردسازی در اواخر قرن بیستم، خاطرنشان کرد: این راهنماها برای سامان‌دهی تجربه‌های پزشکی و ارزیابی شواهد علمی شکل گرفته‌اند؛ اما در رویکردهای نوین، توجه به عدالت در سلامت، ارزش‌ها و ترجیحات بیمار و شرایط واقعی ارائه خدمات نیز اهمیت ویژه‌ای دارد.

وی مفهوم «استدلال بالینی پاسخگو» را یکی از محورهای مهم آموزش پزشکی دانست و گفت: فراگیران نباید صرفاً به حفظ توصیه‌های گایدلاین‌ها بسنده کنند، بلکه باید توانایی ارزیابی کیفیت شواهد، سنجش میزان انطباق آن‌ها با وضعیت بیمار و تشخیص شرایطی را داشته باشند که تصمیم‌گیری متفاوت از توصیه‌های راهنما ضرورت پیدا می‌کند.

به گفته وی، در چنین شرایطی، پزشک باید بتواند تصمیم خود را بر پایه شواهد معتبر و با استدلالی روشن و مسئولانه توضیح دهد؛ رویکردی که به تقویت تفکر نقادانه و ارتقای کیفیت تصمیم‌گیری در محیط‌های بالینی کمک می‌کند.

پیوند استدلال بالینی با فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی

در بخش‌های دیگر این نشست، نقش فناوری‌های نوین آموزشی، دوقلوی دیجیتال و هوش مصنوعی در آینده آموزش پزشکی بررسی شد. همچنین چالش‌های تصمیم‌گیری در شرایط عدم قطعیت و ضرورت بازنگری در شیوه‌های آموزش استدلال بالینی مورد توجه سخنرانان قرار گرفت.

دکتر اخوان در پایان با اشاره به حضور نسل جوان و داوطلبان برتر کنکور پیش از ورود رسمی به دانشگاه تأکید کرد: «گایدلاین نقطه پایان استدلال بالینی نیست، بلکه چارچوب و آغازی برای گفت‌وگوی ذهنی پزشک با بهترین شواهد موجود است تا باکیفیت‌ترین خدمت به بیمار ارائه شود.»

این نشست با هدف تقویت نگاه نقادانه به آموزش پزشکی و بررسی تحولات پیش‌روی استدلال بالینی برگزار شد و دارای امتیاز بازآموزی و اجرایی بود.