پایگاه خبری وبدا

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اینکه بیشتر موارد سرماخوردگی در کودکان منشأ ویروسی دارد، نسبت به مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک و داروهای سرماخوردگی هشدار داد و گفت: مراقبت‌های حمایتی، تأمین مایعات کافی و توجه به علائم هشداردهنده، از مهم‌ترین اصول مراقبت از کودک بیمار است.

دکتر زهرا چایچی، در گفتگو با وب دا  با اشاره به افزایش شیوع بیماری‌های ویروسی در فصل پاییز و زمستان اظهار کرد: بسیاری از والدین با مشاهده علائمی مانند تب، آبریزش بینی و سرفه در کودکان، تصور می‌کنند باید مصرف داروهای مختلف را آغاز کنند؛ درحالی‌که بیشتر موارد سرماخوردگی منشأ ویروسی دارد و نیازی به مصرف داروهای متعدد، به‌ویژه آنتی‌بیوتیک، نیست.

وی افزود: هدف اصلی در مراقبت از کودک مبتلا به سرماخوردگی، کنترل علائم، تأمین نیازهای بدن و توجه به نشانه‌های خطر است و مراقبت‌های حمایتی در منزل می‌تواند به بهبود وضعیت کودک کمک کند.

تأمین مایعات و شست‌وشوی بینی؛ از اصول مراقبت در منزل

این متخصص بیماری‌های کودکان، تأمین مایعات کافی را یکی از مهم‌ترین اقدامات در مراقبت از کودک بیمار دانست و گفت: مصرف مایعات به پیشگیری از کم‌آبی بدن کمک می‌کند و می‌تواند ترشحات راه‌های هوایی را رقیق‌تر کند. در شیرخواران نیز ادامه شیردهی اهمیت ویژه‌ای دارد.

دکتر چایچی با تأکید بر اهمیت استراحت کودک ادامه داد: لازم نیست والدین کودک بیمار را به فعالیت وادار کنند؛ بلکه باید فرصت کافی برای استراحت و بازیابی توان بدن در اختیار او قرار دهند.

وی شست‌وشوی بینی با سرم یا قطره نرمال سالین را از دیگر اقدامات مؤثر در کاهش گرفتگی بینی عنوان کرد و افزود: در شیرخوارانی که به‌دلیل گرفتگی بینی در تنفس یا شیر خوردن مشکل دارند، پاک‌کردن ترشحات بینی، به‌ویژه پیش از تغذیه و خواب، می‌تواند کمک‌کننده باشد.

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد همچنین درباره استفاده از عسل برای کاهش سرفه گفت: عسل ممکن است به کاهش سرفه در کودکان بالای یک سال کمک کند، اما مصرف آن در کودکان زیر یک سال به‌دلیل خطر بوتولیسم نوزادی ممنوع است.

تغییر رنگ ترشحات بینی به‌تنهایی نشانه نیاز به آنتی‌بیوتیک نیست

دکتر چایچی با تأکید بر ضرورت پرهیز از مصرف بی‌رویه آنتی‌بیوتیک اظهار کرد: این داروها بر ویروس‌ها اثری ندارند و مصرف غیرضروری آن‌ها می‌تواند به بروز مقاومت میکروبی، اسهال، عوارض گوارشی، واکنش‌های آلرژیک و سایر عوارض دارویی منجر شود.

وی افزود: حتی سبز یا زرد شدن ترشحات بینی نیز به‌تنهایی نشانه عفونت باکتریایی و ضرورت مصرف آنتی‌بیوتیک نیست و تصمیم‌گیری درباره نیاز به این دارو باید بر اساس ارزیابی پزشک انجام شود.

این متخصص بیماری‌های کودکان نسبت به مصرف هم‌زمان چند نوع شربت و داروی سرماخوردگی بدون تجویز پزشک نیز هشدار داد و گفت: برخی از این داروها ترکیبات مشابهی دارند و مصرف هم‌زمان آن‌ها ممکن است موجب دریافت ناخواسته دوز بیش از حد یک ماده دارویی، از جمله استامینوفن، شود.

وی خاطرنشان کرد: مصرف بیش از حد استامینوفن می‌تواند مسمومیت و آسیب کبدی به دنبال داشته باشد؛ بنابراین والدین نباید داروهای سرماخوردگی، ضدسرفه یا آنتی‌بیوتیک را بدون مشورت با پزشک برای کودک آغاز کنند.

تنفس دشوار و کاهش سطح هوشیاری؛ علائم هشداردهنده در کودکان

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به علائمی که نیازمند ارزیابی سریع پزشکی هستند، گفت: تنفس سریع یا دشوار، فرورفتگی قفسه سینه هنگام تنفس، کبودی لب‌ها یا صورت، خس‌خس شدید، صداهای غیرطبیعی تنفسی، بی‌حالی شدید و کاهش سطح هوشیاری از جمله علائم هشداردهنده در کودک بیمار محسوب می‌شوند.

دکتر چایچی افزود: ناتوانی در نوشیدن مایعات، استفراغ مکرر، نشانه‌های کم‌آبی بدن، کاهش قابل‌توجه ادرار، تب پایدار، تشنج یا هرگونه نگرانی جدی درباره وضعیت عمومی کودک نیز از مواردی است که باید از سوی پزشک بررسی شود.

وی تأکید کرد: در شیرخواران کم‌سن، به‌ویژه در صورت بروز تب یا علائم نگران‌کننده، مراجعه به پزشک باید با حساسیت بیشتری انجام شود و والدین نباید ارزیابی پزشکی را به تأخیر بیندازند.

تب به‌تنهایی به معنای عفونت باکتریایی نیست

این متخصص بیماری‌های کودکان با بیان اینکه تب ممکن است در عفونت‌های ویروسی نیز بروز کند، گفت: وجود تب به‌تنهایی به معنای عفونت باکتریایی و ضرورت مصرف آنتی‌بیوتیک نیست و نوع درمان باید بر اساس وضعیت عمومی کودک و ارزیابی پزشکی تعیین شود.

وی ادامه داد: اگر تب با بی‌حالی شدید، کاهش مصرف مایعات و غذا، کاهش سطح هوشیاری، اسهال شدید، سرفه شدید، تنگی نفس یا افزایش قابل‌توجه تعداد تنفس همراه باشد، کودک باید از نظر پزشکی ارزیابی شود.

دکتر چایچی در پایان خاطرنشان کرد: بسیاری از عفونت‌های تنفسی ویروسی طی چند روز روند بهبودی پیدا می‌کنند؛ بااین‌حال، تداوم تب بیش از پنج روز یا همراهی آن با علائم هشداردهنده، ضرورت مراجعه به پزشک را افزایش می‌دهد. آگاهی والدین از اصول مراقبت در منزل، پرهیز از مصرف خودسرانه دارو و شناخت به‌موقع علائم خطر، نقش مهمی در حفظ سلامت کودکان دارد.