پایگاه خبری وبدا

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر ضرورت تشخیص دقیق اختلالات تیروئید گفت: اختلالات این غده می‌تواند با علائمی همچون ضعف عضلانی، اختلال تمرکز و حافظه، تغییرات وزن، ریزش مو و مشکلات پوستی و ناخنی همراه باشد، اما تفسیر وضعیت تیروئید تنها بر اساس یک عدد آزمایشگاهی امکان‌پذیر نیست و تشخیص باید با توجه به شرح حال، معاینه و بررسی‌های تکمیلی انجام شود.

دکتر محمدعلی یعقوبی، فوق تخصص غدد و متابولیسم و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، در گفت‌وگو با وب‌دا با اشاره به نقش مهم هورمون‌های تیروئیدی در عملکرد بخش‌های مختلف بدن، اظهار کرد: هم کم‌کاری و هم پرکاری تیروئید می‌تواند عملکرد عضلات را تحت تأثیر قرار داده و موجب ضعف عضلانی شود، اما این موضوع به معنای اثر عضله‌سازی داروهای تیروئیدی نیست و مصرف خودسرانه این داروها با هدف عضله‌سازی یا تغییر ترکیب بدن می‌تواند برای فرد مضر باشد.

وی افزود: کم‌کاری تیروئید به‌ویژه در صورت کنترل‌نشدن می‌تواند با علائمی مانند خستگی، اختلال تمرکز و حافظه، ریزش مو، تغییرات پوستی و ناخنی، ورم و افزایش وزن همراه باشد. با این حال، افزایش وزن ناشی از کم‌کاری تیروئید معمولاً محدود است و در صورت کنترل مناسب عملکرد تیروئید، نباید همه علائم موجود را به این بیماری نسبت داد.

ریزش مو و شکنندگی ناخن همیشه ناشی از تیروئید نیست

این فوق تخصص غدد و متابولیسم با بیان اینکه ریزش مو و شکنندگی ناخن علل متعددی دارد، گفت: کمبود آهن و کم‌خونی، کمبود ویتامین D، اختلالات هورمونی و برخی عوامل تغذیه‌ای می‌تواند در بروز این علائم نقش داشته باشد و در صورت طبیعی بودن عملکرد تیروئید، باید سایر علل احتمالی مورد بررسی قرار گیرد.

دکتر یعقوبی درباره ارتباط کاهش وزن با پرکاری تیروئید نیز اظهار کرد: پرکاری تیروئید یکی از علل احتمالی کاهش وزن است، اما صرفاً بر اساس کاهش TSH نمی‌توان تشخیص قطعی داد و لازم است بیمار از نظر بالینی معاینه و در صورت صلاحدید پزشک، سطح هورمون‌های تیروئیدی از جمله T4 و T3 نیز بررسی شود.

وی تأکید کرد: کاهش وزن قابل توجه می‌تواند علل مختلفی داشته باشد و علاوه بر پرکاری تیروئید، بیماری‌هایی مانند دیابت کنترل‌نشده نیز باید مورد توجه قرار گیرد. افزایش قابل توجه قند خون می‌تواند موجب کاهش وزن شود و تشخیص دیابت نیز باید بر اساس آزمایش‌های استاندارد و شرایط بالینی بیمار انجام شود.

تشخیص اختلالات تیروئید تنها با یک آزمایش امکان‌پذیر نیست

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اهمیت ارزیابی جامع بیمار خاطرنشان کرد: آزمایش‌های تیروئید به تنهایی همیشه برای تشخیص کافی نیستند و سابقه خانوادگی، علائم کم‌کاری یا پرکاری، بزرگی یا وجود گره در تیروئید، معاینه و در صورت نیاز سونوگرافی باید در فرآیند تشخیص مورد توجه قرار گیرد.

وی ادامه داد: برخی انواع التهاب تیروئید می‌تواند به‌صورت موقت عملکرد این غده را تغییر دهد و برخی داروها و مکمل‌ها نیز ممکن است بر نتایج آزمایش‌های تیروئید اثر بگذارند؛ بنابراین تفسیر آزمایش باید متناسب با شرایط بالینی بیمار انجام شود.

هاشیموتو از علل مهم کم‌کاری تیروئید

دکتر یعقوبی درباره بیماری هاشیموتو نیز گفت: هاشیموتو یک بیماری خودایمن تیروئید است که معمولاً با کم‌کاری این غده همراه می‌شود و در شرایط کنونی از علل مهم کم‌کاری تیروئید به شمار می‌رود.

وی با اشاره به باور نادرست درباره ضرورت مصرف مادام‌العمر داروی تیروئید برای همه بیماران افزود: طول مدت درمان به علت کم‌کاری تیروئید بستگی دارد؛ برخی انواع این بیماری موقتی هستند، اما در مواردی که غده تیروئید به‌صورت دائمی توانایی تولید هورمون کافی را از دست داده باشد، درمان می‌تواند طولانی‌مدت یا مادام‌العمر باشد.

این فوق تخصص غدد و متابولیسم تأکید کرد: تغذیه سالم برای سلامت عمومی بدن اهمیت دارد، اما معمولاً نمی‌تواند جایگزین هورمون مورد نیاز بدن شود و بیماران نیز نباید داروی تیروئیدی خود را به‌صورت خودسرانه قطع یا دوز آن را تغییر دهند.

تنظیم دوز دارو در درمان اختلالات تیروئید اهمیت دارد

وی با اشاره به ضرورت تنظیم درمان بر اساس شرایط هر بیمار اظهار کرد: در بیماران مبتلا به پرکاری تیروئید که تحت درمان با داروهایی مانند متی‌مازول هستند، دوز دارو باید با توجه به نتایج آزمایش‌ها و وضعیت بالینی توسط پزشک معالج تنظیم شود.

دکتر یعقوبی افزود: در افرادی که لووتیروکسین مصرف می‌کنند نیز در صورت مشاهده نتایج آزمایشگاهی متمایل به پرکاری، ممکن است پزشک بر اساس شرایط بیمار کاهش دوز دارو را ضروری بداند؛ چراکه پرکاری طولانی‌مدت تیروئید می‌تواند خطر پوکی استخوان را افزایش دهد.

بررسی تیروئید در کودکان دارای اختلال رشد ضروری است

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد همچنین با اشاره به اهمیت بررسی اختلالات غددی در کودکان گفت: در کودکانی که وزن‌گیری یا رشد مناسبی ندارند، بررسی وضعیت عمومی و علل احتمالی اختلال رشد ضروری است و آزمایش عملکرد تیروئید نیز می‌تواند بخشی از ارزیابی‌های اولیه باشد. در صورت نیاز، ارجاع کودک به متخصص غدد کودکان نیز توصیه می‌شود.

وی درباره ارتباط اختلالات تیروئید با سایر بیماری‌ها نیز اظهار کرد: سبک زندگی نامناسب از عوامل مهم بروز کبد چرب و افزایش تری‌گلیسرید است و اصلاح الگوی تغذیه، کاهش وزن و فعالیت بدنی منظم می‌تواند به بهبود این شرایط کمک کند؛ البته در صورت نیاز باید سایر عوامل از جمله برخی داروها و اختلالات تیروئیدی نیز بررسی شود.

تعریق بیش از حد؛ علامتی با علل مختلف

دکتر یعقوبی درباره تعریق بیش از حد نیز گفت: افزایش تعریق می‌تواند در برخی اختلالات غددی از جمله دیابت و پرکاری تیروئید دیده شود، اما در اختلالات تیروئیدی معمولاً تعریق تنها به ناحیه سر و پیشانی محدود نمی‌شود و ممکن است بخش‌های مختلف بدن را درگیر کند.

وی در پایان با تأکید بر ضرورت پرهیز از خوددرمانی خاطرنشان کرد: تشخیص و درمان اختلالات تیروئید باید بر اساس مجموعه‌ای از اطلاعات شامل شرح حال، معاینه و آزمایش‌های مورد نیاز انجام شود و نباید صرفاً بر مبنای یک نتیجه آزمایشگاهی درباره وضعیت بیمار تصمیم‌گیری یا اقدام به تغییر دارو کرد.