از اخلاق تا هوش مصنوعی؛ روایت استاد برتر آموزشی از ارائه یک آموزش موفق
در حالی که دنیای پزشکی با سرعتی خیرهکننده در حال تغییر است، بازگشت به اصول بنیادین آموزش میتواند مسیر آینده را روشنتر کند. دکتر مرتضی سعیدی، مدیر گروه مغز و اعصاب و استاد برتر آموزشی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در سال ۱۴۰۵، در نگاهی تحلیلی به شاخصهای یک استاد موفق پرداخته و از پیوند اخلاق، مهارت و فناوری سخن میگوید.
دکتر سعیدی، از چهرههای برجسته دانشگاه علوم پزشکی مشهد که در سال ۱۴۰۵ عنوان استاد برتر آموزشی را کسب کرد، معتقد است آموزش در علوم پزشکی فراتر از انتقال صرف دانش است. وی در پاسخ به این پرسش که «مهمترین شاخصهای یک استاد آموزشی موفق در علوم پزشکی چیست؟» مجموعهای از اصول کاربردی و اخلاقی را ترسیم میکند که از مدیریت زمان آغاز میشود و به ایجاد انگیزه در دانشجویان میانجامد.
نظم، ظاهر و احترام به زمان فراگیران
دکتر سعیدی در نخستین گام بر اهمیت مدیریت زمان تأکید میکند. به اعتقاد او، وقتشناسی، آغاز و پایان بهموقع کلاسها و احترام به زمان فراگیران از ارکان اصلی آموزش اثربخش است و باید با پرهیز از ارائههای طولانی و خستهکننده همراه باشد.
وی همچنین به نکتهای ظریف اما کلیدی اشاره میکند: «پوشش مناسب و رعایت استانداردهای حرفهای». از نظر او، ظاهر آراسته نهتنها یک اصل حرفهای، بلکه الگویی برای فراگیران است. دکتر سعیدی با یادآوری آموزههای اسلامی خاطرنشان میکند که آراستگی نوعی احترام به جامعه و دانشجویان محسوب میشود و در جلب توجه آنان به مطالب آموزشی تأثیرگذار است.
هنر تدریس؛ از زبان ساده تا بهرهگیری از تجربههای بالینی
یکی از محورهای مهم سخنان دکتر سعیدی، شیوه ارائه مطالب است. او بر ضرورت سطحبندی محتوا متناسب با پایه آموزشی فراگیران تأکید دارد تا میزان یادگیری به حداکثر برسد. به گفته وی، مطالب باید با زبانی ساده، روان و جذاب ارائه شوند.
استفاده از تجربههای بالینی و مطالعات موردی (Case Studies) در حین تدریس، راهکاری مؤثر برای درگیر کردن ذهن دانشجویان است. او همچنین معتقد است بهرهگیری سنجیده از شوخطبعی و ضربالمثلها میتواند از یکنواختی کلاس جلوگیری کند. در عین حال، استاد نباید صرفاً گوینده باشد، بلکه باید دانشجویان را در فرایند ارائه و بحث مشارکت دهد.
پیوند نظریه و عمل؛ از ویدئو تا مهارت بالینی
دکتر سعیدی بر ایجاد ارتباط میان مباحث نظری و مهارتهای عملی و بالینی تأکید دارد و معتقد است این پیوند، یادگیری را عمیقتر و ماندگارتر میکند. استفاده از ابزارهای کمکآموزشی مانند فیلم، اسلاید و مرور شرححال بیماران واقعی، از جمله روشهایی است که به گفته وی تأثیر بسزایی در ارتقای کیفیت آموزش دارد.
ستونهای اصلی آموزش: انگیزه، اخلاق و ارتباط انسانی
از دیدگاه استاد برتر آموزشی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، انگیزه، اخلاق و ارتباط انسانی سه ستون اصلی آموزش هستند. وی معتقد است آموزش زمانی پویا و اثربخش خواهد بود که بتواند انگیزه ایجاد کند، بر مبنای اصول اخلاقی استوار باشد و از مهارتهای ارتباطی سالم، محترمانه و شخصیتساز بهره ببرد.
چشمانداز آینده؛ از هوش مصنوعی تا تحول در آزمونها
دکتر سعیدی در ترسیم مسیر آینده آموزش پزشکی، بر تقویت انگیزه اساتید و دانشجویان، توسعه ابزارهای کمکآموزشی، تمرکز بیشتر بر بیماریها و مسائل اولویتدار جامعه، گسترش تعاملات بینالمللی و استفاده کارشناسانه از هوش مصنوعی تأکید میکند.
وی همچنین بر ضرورت تحول در نظام ارزیابی تأکید دارد و معتقد است آزمونها باید از سنجش صرف محفوظات فاصله گرفته و مهارتهای عملی و بالینی را ارزیابی کنند.
دکتر سعیدی با نگاهی امیدوارانه به آینده میگوید: اگر روزی برسد که برای تشکیل کلاسها نیازی به حضور و غیاب نباشد و دانشجویان با انگیزه و علاقه شخصی در کلاس حاضر شوند، بیتردید گامی بلند به سوی آیندهای روشنتر در آموزش پزشکی برداشتهایم.
درج نظر