پایگاه خبری وبدا

فوق‌تخصص مغز و اعصاب کودکان و فلوشیپ صرع کودکان دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر اهمیت تشخیص صحیح و آغاز مداخلات درمانی متناسب با شرایط هر کودک گفت: برنامه‌های هدفمند درمانی و توان‌بخشی، همراه با پیگیری مستمر و مشارکت خانواده، می‌تواند به بهبود توانایی‌های حرکتی، افزایش استقلال و ارتقای کیفیت زندگی کودکان مبتلا به فلج مغزی کمک کند.

دکتر مهران بیرقی طوسی با اشاره به بیماری فلج مغزی یا «سربرال پالسی» (CP) اظهار کرد: فلج مغزی به گروهی از اختلالات حرکتی و وضعیتی گفته می‌شود که در پی آسیب یا اختلال در رشد مغز طی دوران تکامل ایجاد می‌شوند. آسیب اولیه مغز در این بیماری معمولاً غیرپیشرونده است، اما تظاهرات حرکتی و عملکردی کودک ممکن است هم‌زمان با رشد و افزایش سن تغییر کند.

وی افزود: یکی از نکات مهم در مراقبت از کودکان مبتلا به فلج مغزی، توجه به ظرفیت رشد و یادگیری مغز در دوران کودکی است. با بهره‌گیری از برنامه‌های مناسب درمانی و توان‌بخشی، بسیاری از این کودکان می‌توانند در مهارت‌های حرکتی و انجام فعالیت‌های روزمره پیشرفت کنند؛ هرچند میزان این پیشرفت به نوع و شدت آسیب مغزی و شرایط فردی هر کودک بستگی دارد.

عوامل مؤثر در بروز فلج مغزی

این متخصص مغز و اعصاب کودکان با اشاره به عوامل ایجادکننده فلج مغزی بیان کرد: آسیب‌های مغزی در دوران پیش از تولد، هنگام تولد یا ماه‌های نخست زندگی می‌توانند زمینه‌ساز بروز این اختلال باشند. از جمله این عوامل می‌توان به برخی آسیب‌های ناشی از زردی شدید نوزادی، کمبود اکسیژن و آسیب‌های مرتبط با زایمان، خونریزی‌های مغزی و عفونت‌هایی مانند مننژیت اشاره کرد.

دکتر بیرقی طوسی ادامه داد: اگرچه آسیب اولیه مغز در فلج مغزی معمولاً پیش‌رونده نیست، مشکلات حرکتی، تغییرات تون عضلانی و محدودیت‌های عملکردی کودک ممکن است در طول زمان دستخوش تغییر شوند؛ ازاین‌رو، ارزیابی مستمر وضعیت کودک و تنظیم برنامه درمانی متناسب با نیازهای او اهمیت ویژه‌ای دارد.

درمان مؤثر با همکاری چندتخصصی

وی با تأکید بر ضرورت همکاری متخصصان مختلف در روند مراقبت از کودکان مبتلا به فلج مغزی گفت: رسیدگی به نیازهای این کودکان معمولاً به مشارکت گروهی از متخصصان نیاز دارد و می‌تواند شامل ارزیابی‌های پزشکی، درمان دارویی، فیزیوتراپی، کاردرمانی، گفتاردرمانی و در برخی موارد مداخلات جراحی باشد.

این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به شکل‌گیری مرکز جامع تکامل در بیمارستان اکبر مشهد اظهار کرد: در این مرکز، رسیدگی به نیازهای کودکان مبتلا به اختلالات تکاملی، از جمله فلج مغزی، مورد توجه قرار گرفته است. همکاری بین‌رشته‌ای متخصصان مغز و اعصاب کودکان، ارتوپدی، جراحی مغز و اعصاب و سایر گروه‌های مرتبط می‌تواند زمینه ارائه خدمات جامع‌تر و متناسب با نیازهای هر کودک را فراهم کند.

وی افزود: انتخاب روش درمانی به وضعیت بالینی کودک بستگی دارد و هدف از مداخلات درمانی و توان‌بخشی، بهبود توانایی‌های عملکردی، افزایش استقلال و ارتقای کیفیت زندگی اوست. در برخی موارد نیز ممکن است اقدامات دارویی یا جراحی برای کاهش مشکلات حرکتی و اصلاح عوارض ناشی از بیماری ضرورت پیدا کند.

تشخیص به‌موقع و پیگیری مستمر؛ دو رکن مهم در بهبود

دکتر بیرقی طوسی با تأکید بر اهمیت حمایت از خانواده‌های کودکان مبتلا به فلج مغزی خاطرنشان کرد: شنیدن نام فلج مغزی نباید موجب ناامیدی خانواده‌ها شود؛ چراکه بسیاری از کودکان با دریافت خدمات مناسب و پیگیری مستمر می‌توانند در مهارت‌های حرکتی و عملکردهای روزمره خود پیشرفت قابل‌توجهی داشته باشند.

وی ادامه داد: میزان پیشرفت در کودکان یکسان نیست و نمی‌توان برای همه بیماران نتیجه مشابهی پیش‌بینی کرد؛ بااین‌حال، تشخیص به‌موقع، برنامه‌ریزی درمانی مناسب و مشارکت فعال خانواده در روند توان‌بخشی، نقش مهمی در دستیابی به بهترین نتیجه ممکن دارد.

بازنگری تشخیص در صورت پسرفت توانایی‌های کودک

این فوق‌تخصص مغز و اعصاب کودکان یکی از چالش‌های مهم این حوزه را تشخیص نادرست برخی بیماری‌ها به‌عنوان فلج مغزی دانست و گفت: بعضی از بیماری‌های ژنتیکی و متابولیک ممکن است در مراحل اولیه با علائم حرکتی مشابه فلج مغزی بروز کنند و به اشتباه در این گروه قرار گیرند.

وی تأکید کرد: درحالی‌که آسیب اولیه در فلج مغزی معمولاً غیرپیشرونده است، برخی بیماری‌های ژنتیکی و متابولیک ماهیت پیشرونده دارند. بنابراین، اگر کودکی که با تشخیص فلج مغزی تحت مراقبت قرار دارد، به‌تدریج توانایی‌های قبلی خود را از دست بدهد یا وضعیت عملکردی او رو به وخامت برود، لازم است تشخیص اولیه دوباره بررسی و ارزیابی‌های تخصصی بیشتری انجام شود.

دکتر بیرقی طوسی افزود: تشخیص دقیق از اهمیت زیادی برخوردار است؛ زیرا روش‌های درمانی، پیش‌آگهی و برنامه مراقبت در بیماری‌های مختلف ممکن است کاملاً متفاوت باشند. همچنین در برخی بیماری‌های ژنتیکی و متابولیک، شناسایی علت اصلی بیماری می‌تواند در مشاوره ژنتیک و ارزیابی خطر تکرار بیماری در فرزندان بعدی خانواده نقش مهمی داشته باشد.

وی در پایان بر ضرورت افزایش آگاهی خانواده‌ها، مراجعه به متخصصان مربوطه، تشخیص دقیق و استمرار خدمات درمانی و توان‌بخشی تأکید کرد و یادآور شد: توجه به نیازهای اختصاصی هر کودک و انتخاب مسیر درمانی متناسب با شرایط او، زمینه را برای دستیابی به بهترین سطح ممکن از عملکرد و کیفیت زندگی فراهم می‌کند.